Κυριακή, 26 Αυγούστου 2012

Gore Vidal (1925 – 2012), a tribute




 



ΓΚΟΡ BΙΝΤΑΛ (3/10/1925 - 31/7/2012), ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Ο Γκορ Βιντάλ, ένας ιδιαίτερα αιχμηρός και επικριτικός απέναντι στην αμερικανική πολιτική και τους πολιτικούς της συγγραφέας, έχει να παρουσιάσει ένα πλούσιο αλλά και σημαντικό έργο. Έχοντας δηλώσει ανοιχτά την σεξουαλική του προτίμηση στο ίδιο του το φύλο, δεν θα διστάσει να καυτηριάσει κάθε συντηρητική φωνή, και να αγωνιστεί για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων.
Ο Γκορ Βιντάλ γεννήθηκε το 1925 στη Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ, στο Ουέστ Πόιντ και μεγάλωσε στην Ουάσιγκτον. Σε ηλικία δεκαεφτά ετών και αφού είχε μαθητεύσει σε πολύ ακριβά ιδιωτικά σχολεία, κατετάγη στον αμερικανικό στρατό και υπηρέτησε σ' ένα στρατιωτικό πλοίο στη Θάλασσα Πέρινγκ. Εκεί έγραψε το πρώτο του μυθιστόρημα το Ουίλιγουο (Williway), που εκδόθηκε το 1946. Το 1947 συγγγράφει το Σε ένα κίτρινο ξύλο (In a Yellow Wood) για να προκαλέσει σκάνδαλο με την κυκλοφορία του τρίτου του μυθιστορήματος με τίτλο, Η Πόλη και ο Στυλοβάτης (ελληνικό τίτλος: Το αγόρι πλάι στο ποτάμι) (The City and the Pillar). Ήταν η ιστορία ενός ομοφυλόφιλου και οι εμμονές του για το σύντροφό του της παιδικής του ηλικίας. Δεν είχε υπολογίσει όμως τις αντιδράσεις του κατεστημένου. Το βιβλίο αυτό τον έβαλε στο περιθώριο για περίπου 20 χρόνια. Στη δεκαετία του 60, τρία βιβλία απέσπασαν πολλούς επαίνους και καθιέρωσαν διεθνώς τη φήμη του Βιντάλ: Ιουλιανός (Julian, 1964), Ουάσιγκτον (Washington, 1967) και Μάιρα Μπρέκινριτζ (Myra Breckinridge, 1968).
Το 1992 με το βιβλίο του Σε Ζωντανή μετάδοση από το Γολγοθά (Live from Golgotha: The Gospel according to Gore Vidal) είχε προκαλέσει πολλές αντιδράσεις, καθώς στοιχεία της μυθοπλασίας θεωρήθηκαν προσβλητικά.
Η συλλογή δοκιμίων του Ηνωμένες Πολιτείες (United States, 1993) κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου το 1993. Το 1995 δημοσίευσε μία μελέτη με τον τίτλο Παλίμψηστο (Palimpsest, A Memoir) που σύμφωνα με τους Κυριακάτικους Τάιμς ήταν «ένας από τους καλύτερους απολογισμούς σε πρώτο πρόσωπο για τον εικοστό αιώνα που θα μπορούσαμε να περιμένουμε».
Ο Γκορ Βιντάλ, που αξίζει να σημειώσουμε πως δεν σπούδασε σε κανένα πανεπιστήμιο, έχει συγγράψει 40 βιβλία, δεκάδες θεατρικά έργα, σενάρια και χιλιάδες άρθρα. Τα πιο γνωστά του μυθιστορήματα είναι το Ιουλιανός και Δημιουργία.
Ο Βιντάλ προερχόταν από πολιτική οικογένεια αφού ο πατέρας του ήταν υπουργός του προέδρου Ρούζβελτ, ο παππούς του γερουσιαστής, η Τζάκι Κένεντι ετεροθαλής αδερφή του και ο πρώην αντιπρόεδρος Αλ Γκορ, μακρινός ξάδερφός του. Είχε προσπαθήσει και ο ίδιος να γίνει πολιτικός, -ήταν υποψήφιος γερουσιαστής στην Καλιφόρνια στις εκλογές του 1960 χωρίς επιτυχία.


Από αρ: William Wyler, Christopher Fry, Gore Vidal, Charlton Heston στα γυρίσματα του Ben Hur, 1959. Από το βιβλίο του Gore Vidal, Palimpsest, A Memoir


Κατά τη διάρκεια της καριέρας του υπέγραψε και συμμετείχε στη συγγραφή σεναρίων για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, όπως το σενάριο της ταινίας Καλιγούλα (Caligula 1979) στο οποίο ο σκηνοθέτης Τίντο Μπρας (Tinto Brass) και ο πρωταγωνιστής Μάλκολμ ΜακΝτάουελ (Malcolm McDowell) φρόντισαν να «βελτιώσουν» περικόβοντας σκηνές ομοερωτικού περιεχομένου. Αποτέλεσμα ο Βιντάλ να απαρνηθεί τούτο το έργο του. Η ίδια ιστορία είχε επαναληφθεί λίγα χρόνια πριν όταν συμμετείχε στην ομάδα συγγραφής του σεναρίου του Μπεν Χουρ. (Ben Hur). Μια ερωτική σκηνή ανάμεσα στον Μπεν Χουρ και τον Μεσσάλα αφαιρέθηκε από τον Τσάρλτον Χέστον (Charlton Heston). Το 1959 διασκεύασε το γνωστό θεατρικό έργο του Τεννεσσύ Ουίλιαμς (Tennessee Williams) Ξαφνικά Πέρσι το Καλοκαίρι (Suddenly, Last Summer) που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Τζόζεφ Μάνκιεβιτς (Joseph L. Mankiewicz) με τους Ελίζαμπεθ Τέιλορ (Elizabeth Taylor), Κάθριν Χέπμπορν (Katharine Hepburn) και Μοντγκόμερι Κλιφτ (Montgomery Clift).
Έχει επίσης εμφανιστεί στις ταινίες: Roma (1972) του Φεντερίκο Φελίνι (Federico Fellini), Bob Roberts (1992) του Τιμ Ρόμπινς (Tim Robbins), Gattaca (1997) του Άντρεου Νίκολς (Andrew Niccol), ακόμα και στο Igby Goes Down (2002) σε σκηνοθεσία του ανιψιού του Μπερ Στιρς (Burr Steers).
Το 1995 συμμετείχε στην ταινία τεκμηρίωσης Celluloid Closet των Rob Epstein και Jeffrey Friedman στην οποία μιλάει για όλα τα προβλήματα και τις δυσκολίες με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπος στον κόσμο του Χόλιγουντ, αφού ανοιχτά είχε δηλώσει την ομοφυλοφιλία του.
Στενός φίλος του Προέδρου Κένεντι, της Τζάκι, του Νουρέγιεφ, του Πολ Νιούμαν, του Τενεσί Ουίλιαμς και του Κάρλος Φουέντες. Ο Γκορ Βιντάλ έχει ζήσει στη Γουεταμάλα, στο Κάιρο, στο Παρίσι και στην Ιταλία. Τελευταία μοίραζε το χρόνο του μεταξύ Καλιφόρνιας, Νέας Υόρκης και Ιταλίας. Ο Βιντάλ ταξίδεψε αρκετές φορές στην Ελλάδα και του άρεσε η Δήλος, και φυσικά έχει μελετήσει το Συμπόσιο αλλά και την Ελληνική Μυθολογία.
Το 2003, επέστρεψε από την Ιταλία όπου ζούσε από το 1960 και πάλι στις ΗΠΑ, όταν πέθανε ο επί 50 χρόνια σύντροφός του Χάουαρντ Οστιν.
Ίσως η πιο καυστική φωνή της αμερικανικής λογοτεχνίας και σίγουρα η πιο επικριτική της «Χούντας των Mπoυς και Τσέινι» για το Ιράκ. Ο Αμερικανός συγγραφέας ήταν στην πρώτη γραμμή των αντιπολεμικών διαδηλώσεων. Συμμετείχε μαζί με τον Νόαμ Τσόμσκι, τον Έvτoυαρντ Σαΐντ και άλλες προσωπικότητες στην πρωτοβουλία «Όχι ένας ακόμη πόλεμος στο όνομά μας». Η πρωτοβουλία αυτή εκπροσωπεί εκατοντάδες αμερικανικές οργανώσεις που ήταν εναντίον του πολέμου στο Ιράκ. «Έχουμε ευθύνη ως πολίτες αυτής της χώρας να αντισταθούμε στις αδικίες που διαπράττει n αμερικανική κυβέρνηση εν ονόματί μας» είχε πει στο «Ε» σε μία οργισμένη συνέντευξη κατά του προέδρου Τζορτζ Μπους. «Όλα έγιναν για το πετρέλαιο» επισημαίνει ο αμερικανός διανοητής και υπενθυμίζει τις σχέσεις αξιωματούχων της αμερικανικής κυβέρνησης με πετρελαϊκές εταιρείες. «Οι πολυεθνικές εταιρείες που έχουν εκλέξει παράνομα τους Μπους και Τσέινι θέλανε τον πόλεμο» υποστηρίζει ο Γκορ Βιντάλ. 


 

Φωτογραφία του Vidal στη Γουατεμάλα το 1947.
Βιβλιοθήκη Houghton, Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ


Ο ΒΙΝΤΑΛ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ
Η κριτική του Βιντάλ έχει τρία κυρίως θύματα: τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, το Δυτικό Πολιτισμό γενικότερα και την οργανωμένη θρησκεία και τις εκκλησίες. Με το θέμα της θρησκείας καταπιάνεται πολλές φορές.
Στο Messiah (1954), το σκοτεινό, σατυρικό μυθιστόρημα που κλείνει την πρώτη συγγραφική του περίοδο, ένας νέος μεσσίας κηρύσσει (σε μια Αμερική κοσμική, λαϊκή και άθεη) μια λατρεία του θανάτου.
Στο Julian (1962) εξιστορεί τη ζωή και τη σκέψη του τελευταίου εκπροσώπου (και προπυργίου) του Αρχαίου Κόσμου πριν από τη χριστιανική πλημμυρίδα, τον Ιουλιανό που οι χριστιανικές εκκλησίες κόσμησαν με τα επίθετα «παραβάτης» και»αποστάτης».
Στο Creation περιγράφει τα ταξίδια στην Κίνα, την Ινδία και την Ελλάδα ενός Πέρση, του Κύρου Σπιτάμα, ο οποίος στη μακρά ζωή του συναντά τόσο τον παππού του Ζωροάστρη, όσο και τον Κομφούκιο, τον Βούδα και τον Σωκράτη.
Στο Kalki (1978) επιτίθεται εναντίον της οργανωμένης θρησκείας και της εκκλησίας. Εδώ τα βάζει με μια από τις πιο συντηρητικές (τόσο ηθικά όσο και κοινωνικά) θρησκείες, τον Ινδουισμό. Ο ένας από τους τρεις κύριους θεούς του ινδουιστικού πανθέου (μαζί με τον Βράχμα και τον Σίβα) είναι ο Βινσού ο οποίος, μέχρι στιγμής, έχει περπατήσει επί της γης σε εννέα μετενσαρκώσεις (στις τρεις τελευταίες ως Ράμα, ως Κρίσνα και ως Βούδας). Η μελλοντική δεκάτη, και τελευταία , θα είναι ως Κάλκι, μορφή υπό την οποία θα καταστρέψει τον κόσμο για να δημιουργήσει έναν καθαρότερο, καινούργιο. Το μυθιστόρημα του Βιντάλ περιγράφει ως καταστρεπτικές συνέπειες των πεποιθήσεων του πρωταγωνιστή του ο οποίος πιστεύει ότι είναι ο Κάλκι και ο οποίος αποδεικνύεται ότι, τρόπον τινά, έχει δίκιο!
Στο Live from Golgotha στόχος είναι τόσο ο Ιουδαϊσμός όσο και ο Χριστιανισμός –και μάλιστα υπό πολλές μορφές. Ο Βιντάλ δεν σατιρίζει μόνο τις καθιερωμένες εκκλησίες, ούτε μόνο τις νεώτερες αμερικανικές οργανώσεις (όπως η Εκκλησία του Χριστού Επιστήμονος, οι Μορμόνοι, οι Άμις κ.λ.π.). Ταυτόχρονα γελοιοποιεί τις ακροτητες των ευαγγελιστών (και κυρίως των τηλε-ευαγγελιστών) αλλά και την αφέλεια των born-again Christians, των «αναβαπτισθέντων» στην πίστη συντηρητικών και δεξιών (πολιτικά) Χριστιανο-ρεπουμπλικάνων οι οποίοι απειλούν να καταβάλουν εξ εφόδου την Αμερικανική δεξιά και να στρίψουν την όλη κοινωνία σε απαράδεκτες πολιτικές πρακτικές εναντίον των μαύρων, των αγάμων μητέρων, των ομοφυλόφιλων, των ισπανόφωνων, των ασιατών, των ανέργων, των κοινωνικά αποκλεισμένων –ίσως αύριο, και των γυναικών, ποιος ξέρει;
Τέλος σχολιάζει με την εμβρίθεια ενός ευρυμαθούς λογοτέχνη και μελετητή της ιστορίας τα ίδια τα θέματα της χριστιανικής πίστης, τις αντιφάσεις των πηγών, τις ανακολουθίες της προφορικής παράδοσης, τις ασυνέπειες του δόγματος, τις ιστορικές καταβολές της δημιουργίας του όλου corpus του Χριστιανισμού.


Gore Vidal (δε.) και Harold Lang, πιθανόν στην Burmuda, 1947.
Από το βιβλίο του Fred Kaplan, Gore Vidal A Biography, 1999 


Ο ΒΙΝΤΑΛ ΚΑΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
Πέρα απ’ τη θρησκεία, όμως και την Αμερική, ο αναγνώστης θα ανακαλύψει και μια ανατρεπτική, σατιρική, φοβερά εύστοχη κριτική και περιγραφή των Ελλήνων, της (σύγχρονης αλλά και –όπως αποδεικνύουν τα ιστορικά κείμενα- αρχαιότερης) ελληνικής νοοτροπίας, της κακογουστιάς, της προχειρότητας, της λογικής άρπα-κόλλα, αλλά κυρίως, του επαρχιωτισμού των Ελλήνων, όπως επίσης και την αισθητική του «καμακιού» και του «greek lover».
(Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι ο Βιντάλ ζούσε στη Magna Grecia, Μεγάλη Ελλάδα, και παρακολουθούσε εκ του σύνεγγυς –αντίθετα από τους λοιπούς Αμερικανούς- τα τεκταινόμενα στην Ευρώπη, άρα και την πολιτεία της Ελλάδος ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που φαίνεται στο μυθιστόρημα Live from Golgotha).


Από αρ: Gore Vidal, Joanne Woodward και Paul Newman, στη βεράντα στο Edgewater, 1958


Η ΣΤΑΥΡΩΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΒΙΝΤΑΛ
Στους φιλολογικούς προπάτορες του Live from Golgotha μπορεί κανείς να προσμετρήσει το μυθιστόρημα Behold the Man (Ιδέ ο Άνθρωπος) του Michael Moorkock (1969), όπου ο ήρωας Karl Glogauer γυρνάει χάρις σε μια μηχανή του χρόνου στην Παλαιστίνη του 33 μ. Χ. ανακαλύπτει ότι ο Χριστός είναι ένας διανοητικά καθυστερημένος και σταυρώνεται τελικά αντ’ αυτού, όπως επίσης και το διήγημα Lets go to Golgotha (1975, «Ας πάμε στο Γολγοθά») του Garry Kilworth, όπου όλο το πλήθος που παρακολουθεί τη Σταύρωση αποδεικνύεται τελικά ότι είναι ταξιδευτές του χρόνου.
Εξάλλου αντηχήσεις ακούγονται και από το βιβλίο του Alfred Jarry Commentaire pour server a la construction pratique de la machine a explorer le temps (1900, Σχόλιο που μπορεί να χρησιμεύσει στην πρακτική κατασκευή της μηχανής που εξερευνά τον χρόνο), το οποίο δημοσιεύτηκε αγγλικά υπό τον τίτλο: The Crucifixion of Crist Considered as an Up-hill Bicycle Race (1965, Η Σταύρωση του Χριστού Θεωρούμενη ως ένας Ανηφορικός Ποδηλατικός Αγώνας).
Τέλος, σκόπιμο είναι να αναφέρει κανείς και το μυθιστόρημα σε συνέχεις του Philip José Farmer To Your Scattered Bodies Go (1965/66 ως βιβλίο: 1971, Υπάγετε εις τα Διασκορπισμένα Σώματά Σας) όπου στον πλανήτη Riverworld, και ενώ η Ανθρωπότητα έχει πεθάνει, εξωγήινοι (;) ανασταίνουν όλους τους ανθρώπους και φροντίζουν (;;) να επαναληφθεί (;;;) η Σταύρωση.


Από αρ: Gore Vidal, Tennessee Williams και JFK, Palm Beach, 1958


Ο ΒΙΝΤΑΛ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ
Ο Βιντάλ χρησιμοποιεί συχνά τη φόρμα της επιστημονικής φαντασίας για να ενισχύσει, και να τονίσει, το μήνυμά του, αυτήν την ατελείωτη, συνεχή ιερεμιάδα κατά των ΗΠΑ, του Δυτικού Πολιτισμού και της Θρησκείας.
Αν και η αλλαγή φύλου που συμβαίνει στα μυθιστορήματα Myra Breckenridge και Myron μπορεί να θεωρηθεί οριακά επιστημονικοφανταστική, και πολλές φορές το περιεχόμενο των γραπτών του (από το Rocking the Boat [1962] ως το Armageddon? [1987]) αναφέρονται συχνά στην Αποκάλυψη, το πρώτο του φανταστικό έργο είναι το Messiah (1954).
Ακολουθεί το θεατρικό Visit to a Small Planet (1957), που γυρίστηκε και ταινία το 1960, το οποίο σατιρίζει το δυτικό πολιτισμό μέσ’ απ’ την ιστορία ενός εξωγήινου παιδιού που μπορεί να αλλάζει το παρελθόν, το οποίο σχεδόν καταφέρνει να καταστρέψει τη διεφθαρμένη γήινη κοινωνία προτού έρθουν οι κηδεμόνες τους και το πάρουν ξανά μαζί τους.
Ακολουθεί το Kalki και το Duluth, ένα φανταστικό μυθιστόρημα όπου χρησιμοποιούνται διάφορες φόρμες, ακόμη και στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, για να περιγραφεί μια Αμερική άγρια και απάνθρωπη.
Τελευταίο σ’ αυτή τη σειρά έρχεται το Live from Golgotha (1992).


Ο Βιντάλ (κέντρο) στον κήπο του σπιτιού του. Φωτό: Steven Klein


Ο ΒΙΝΤΑΛ ΚΑΙ Η ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΑ
Η επιθετική ειρωνεία του Βιντάλ αναμφισβήτητα πηγάζει από την αριστοκρατική του καταγωγή, την εβραϊκή παράδοση μέσα στην οποία μεγάλωσε, τη χριστιανική υπεροψία της σύγχρονης αμερικανικής κοινωνίας αλλά και την πολιτιστική υπεροψία της σημερινής Αμερικής και σχολιάζει φορές-φορές βιτριολικά όλα αυτά τα στοιχεία.
Ο σαρκασμός του, όμως, ταυτόχρονα εκπορεύεται από, και πυροδοτεί την οξεία κριτική που ασκεί στις τόσο γνώριμές του gay συνήθειες και εκφράσεις όπως και στους κοινωνικούς αυτοματισμούς μιας γενιάς ομοφυλόφιλων Αμερικανών που αφενός έζησαν την προ του 1969 παρανομία (πριν η εξέγερση του μπαρ Stonewall Inn, στο Greenwich Village της νέας Υόρκης στις 28 Ιουνίου του 1969, πυροδοτήσει το gay movement και σπάσει τη «συνομωσία της σιωπής» γύρω από την ομοφυλοφιλία στην Αμερική) και αφετέρου βίωσαν και τη σεξουαλική ασυδοσία που μπορούσε κανείς να γευτεί πριν το AIDS (και κυρίως πριν από τις 23 Απριλίου 1984, όταν ανακοινώθηκε η ανακάλυψη του ιού.
Ο Γκορ Βιντάλ απεβίωσε σε ηλικία 86 ετών στις 31 Ιουλίου 2012 στην οικία του στο Hollywood Hills έπειτα από επιπλοκές πνευμονίας, όπως έγινε γνωστό από τον ανιψιό του Μπερ Στιρς.
Ο Βιντάλ, γεννημένος το 1925, είναι μέλος μιας γενιάς που σημαδεύτηκε και από τα δύο αυτά γεγονότα. Ήταν σχεδόν συνομήλικος με τους James Baldwin (1924-1987), Michel Foucault (1926-1984) Andy Warhol (1928-1987) ενώ ήταν μόλις πέντε χρόνια μεγαλύτερος από τον Harvey Milk (1930-1978), του gay δημοτικού σύμβουλου του Σαν Φρανσίσκο του οποίου η δολοφονία προκάλεσε την δεύτερη μεγαλύτερη εξέγερση ομοφυλόφιλων των ΗΠΑ.

Πηγές και σημειώσεις:

Για την σύνταξη της βιογραφίας και των πληροφοριών γύρω από τα έργα του Γκορ Βινταλ αντλήθηκε υλικό από τις ακόλουθες πηγές:
 - Σε ζωντανή μετάδοση απ’ το Γολγοθά, μτφ. Σπύρος Βρετός Μεταμεσονύκτιες εκδόσεις, Αθήνα 1992.
 - ΕΨΙΛΟΝ – τευχ. 630, 4 Ιουνίου 2003. Συνέντευξη του Γκορ Βινταλ στον Φάνης Παπαθανασίου
 - Το αγόρι πλάι στο ποτάμι, μτφ. Γιάννης Ευαγγελίδης, εκδόσεις Γράμματα 1983
 - Βικιπαίδεια



 
Το αγόρι πλάι στο ποτάμι (The City and the Pillar) 
Εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου του Βιντάλ


ΜΙΑ ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

Το αγόρι πλάι στο ποτάμι (The City and the Pillar, 1947)
[...] Αποφάσισα να ερευνήσω τον κόσμο των ομοφυλόφιλων, και μέσα απ' αυτή τη διερεύνηση να δείξω πόσο «φυσικές» είναι οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις. [Όλοι οι άνθρωποι είναι δίφυλοι. Η αγωγή, οι περιστάσεις και η συνήθεια ευθύνονται τελικά (με κάποιον μυστηριώδη τρόπο) για τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις. Δεν υπάρχει καμιά διαφορά ανάμεσα στον τραβεστί που παριστάνει τη Μπέτυ Ντέηβις, τον έντιμο πολίτη που βλέπει με λαγνεία τα αγοράκια, και τον αδελφό του έντιμου πολίτη που ξερογλείφεται κοιτάζοντας τα κορίτσια.] [...]
Γκορ Βιντάλ


Σε ζωντανή μετάδοση απ’ το Γολγοθά 
Εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου του Βιντάλ,


Σε ζωντανή μετάδοση απ’ το Γολγοθά (Live from Golgotha, 1992)
Κάθε βιβλίο έχει πολλαπλά επίπεδα στα οποία μπορεί να προσεγγισθεί. Ασφαλώς ο καθένας που καταπιάνεται μ’ ένα βιβλίο –μεταφραστής, επιμελητής, παρουσιαστής, αναλυτής, εκδότης, εν τέλει αναγνώστης: η τελευταία είναι η μόνη ιδιότητα που διεκδικεί τον απόλυτο σεβασμό- έχει το δικό του/τους δικούς του κώδικες για να το ξεκλειδώσει.
Η επιθετική ειρωνεία του Vidal πηγάζει από την αριστοκρατική του καταγωγή, την εβραϊκή παράδοση μέσα στην οποία μεγάλωσε, την χριστιανική υπεροψία της σύγχρονης αμερικανικής κοινωνίας, την πολιτιστική υπεροψία της σύγχρονης Αμερικής, αλλά και την οξεία κριτική που ασκεί στις τόσο γνώριμές του gay συνήθειες και εκφράσεις και τους κοινωνικούς αυτοματισμούς μιας γενιάς ομοφυλόφιλων αμερικανών που έζησαν την προ του 1969 παρανομία καθώς και την σεξουαλική ασυδοσία πριν από το AIDS.
Στο Live from Golgotha στόχος είναι τόσο ο Ιουδαϊσμός όσο και ο Χριστιανισμός -και μάλιστα υπό πολλές μορφές. Ο Βιντάλ δεν σατιρίζει μόνο τις καθιερωμένες εκκλησίες, ούτε μόνο τις νεώτερες αμερικανικές οργανώσεις (όπως η Εκκλησία του Χριστού Επιστήμονα, οι Μορμόνοι, οι Άμις κλπ.) Ταυτόχρονα γελοιοποιεί τις ακρότητες των ευαγγελιστών (και κυρίως των τηλε-ευαγγελιστών) αλλά και την αφέλεια των born-again christians, των «αναβαπτισθέντων» στην πίστη συντηρητικών». 

Πηγή: 

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου


 


Ιουλιανός (Julian, 1964)
Δεκαεπτά χρόνια μετά το θάνατο του εκκεντρικού αυτοκράτορα Ιουλιανού, δύο πικρόχολη γέροι σύγχρονοί του σκαλίζουν αδιάντροπα τα ημερολόγια που εκείνος προόριζε για αυτοβιογραφία του. Το αποτέλεσμα αυτής της φανταστικής επινόησης είναι αυτό το φανταστικό αριστούργημα - μια ανάπλαση της εποχής που η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ταλαντεύεται στο ζήτημα του χριστιανισμού και διοικείται από έναν αυτοκράτορα που υπήρξε μανιώδης υποστηρικτής της αρχαίας θρησκείας, σεμνότυφος και εγκρατής, αλλά και ένας λαμπρός και εξαίρετος ηγεμόνας.
Πηγή: 

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου

Ο Ιουλιανός αποπνέει την ρομαντική γοητεία ενός ανθρώπου που αποπειράθηκε να αναχαιτίσει τον χριστιανισμό και να αναβιώσει τον ελληνισμό. Που διακήρυξε τη θρησκευτική ελευθερία στον κόσμο. Ενός ανθρώπου που ισχυριζόταν πως είδε «το φως», τον Ένα Θεό, τον Ήλιο-Μίθρα. Που απήγγειλε Ησίοδο και εύρισκε τον Πλάτωνα απόλυτα σαφή στις διατυπώσεις του. Που μέσα στα λουτρά της Νικομήδειας γνώρισε τον Γρηγόριο Ναζιανζηνό και τον Βασίλειο που είχαν σταματήσει στην πόλη για να παρακολουθήσουν τις διαλέξεις του Λιβάνιου. Ο Ιουλιανός δεν συμπάθησε ποτέ τον Γρηγόριο. άραγε ήξερε τότε ότι θα υπερίσχυαν οι Χριστιανοί (οι «Γαλιλαίοι» κατ' αυτόν);
Λίγα χρόνια μετά το θάνατό του θα επέλθει το οριστικό τέλος των μυστηρίων. Η Ελευσίνα, όπου μυήθηκε, θα καταλήξει ένας τόπος περιδιάβασης, το μαντείο των Δελφών λεηλατημένο, ο ναός του Απόλλωνος στην Κωνσταντινούπολη, όπου και θυσίασε για πρώτη φορά ως Αύγουστος, ένα αμαξοστάσιο. Ο χριστιανισμός θα επικρατήσει οριστικά και όχι μόνον ως θρησκεία. Ο «Ασιάτης» (όπως αυτοαποκαλείτο) και «Γραικύλος» (όπως τον αποκαλούσαν χλευαστικά) Ιουλιανός κυνήγησε μια ουτοπία και σκοτώθηκε πολεμώντας τους Πέρσες.
Η ανάγνωση του βιβλίου προσφέρει την απόλαυση ενός συναρπαστικού μυθιστορήματος, γραμμένο χιούμορ και οξυδέρκεια, που δεν φέρει καν τα ίχνη της δεκαετίας που γράφτηκε σε αντίθεση με τα «σύγχρονα» μυθιστορήματα άλλων συγγραφέων που κουβαλάνε τον τόνο και το ύφος (ξεπερασμένο ενίοτε) της εποχής τους.
Τριάντα χρόνια μετά το γράψιμο του Ιουλιανού το βιβλίο διατηρεί την ισχύ του. Χωρίς τους εξωτισμούς και τις ανώδυνες παραμυθολογίες του καιρού μας, χωρίς την ελαφρότητα των «ψευδοιστορικών» μυθιστορημάτων ο Ιουλιανός αποτελεί υπόδειγμα ιστορικής μυθιστοριογραφίας.
Ο μοναδικός ίσως αντίπαλός του Κατά Βιντάλ Ιουλιανού παραμένει ο Ιουλιανός του Καβάφη («Σαστίσαμε στην Αντιόχειαν όταν μάθαμε\ τα νέα καμώματα του Ιουλιανού...»). Συνιστούμε στον αναγνώστη να μελετήσει τα πέντε ποιήματα «του κύκλου του Ιουλιανού» και να κάνει τις συγκρίσεις του. Εκεί ο «αποστάτης» Αλεξανδρινός δίνει τις πιο ουσιαστικές απαντήσεις πάνω στην Ιστορία και την αναπαράστασή της.
Για τον Έλληνα αναγνώστη, που στο σχολείο διδάχτηκε τον Ιουλιανό ως «Παραβάτη», η βιογραφία του Βιντάλ παρουσιάζει επιπρόσθετο ενδιαφέρον καθώς ο συγγραφέας αγκαλιάζει με τρυφερότητα τον ανηψιό του Μεγάλου Κωνσταντίνου συνδέοντάς τον με τις απαρχές των θρησκειών και τις κοινές αναζητήσεις διαφορετικών πολιτισμικών κέντρων. Αυτή η υπεράσπιση της θρησκευτικής διαφοράς καθιστά τον Ιουλιανό μια πιθανή απειλή ακόμη και για τους σημερινούς «Γαλιλαίους».
Πηγή: 

ΒΗΜΑ, 19-07-1998. Ολόκληρο το άρθρο: Εδώ


 


Διαρκής πόλεμος για διαρκή ειρήνη (Perpetual war for perpetual peace)
[…] Tο Διαρκής πόλεμος για διαρκή ειρήνη - φράση του ιστορικού Charles Α. Βeard - είναι στην πραγματικότητα ένα βιβλίο-συρραφή άρθρων του Γκορ Bιντάλ που, περιέργως πώς, διαθέτει μια εξαιρετική συνοχή. Mολονότι η υπόθεση Mακ Bέι αποτελεί τη βασική του ραχοκοκαλιά, απ όπου ξεχωρίζουν τα αποσπάσματα της αλληλογραφίας Bιντάλ - Mακ Bέι λίγο πριν από την εκτέλεση του τελευταίου, το πραγματικό θέμα αυτής της συλλογής είναι η σταδιακή αποδυνάμωση της αμερικανικής δημοκρατίας και οι κίνδυνοι που εγκυμονεί αυτή η αποδυνάμωση για την ειρήνη στον κόσμο.
Οι μανιακοί κάθε λογής συνωμοσιολογίας καθώς και οι επαγγελματίες του αντιαμερικανισμού ίσως βρουν στα γραπτά του Γκορ Bιντάλ αρκετή τροφή για σκέψη και βάσανο, όσο και στοιχεία που θα τους κάνουν να αισθανθούν «δικαιωμένοι». Ωστόσο, η κεντρική ιδέα είναι άλλη: η σημασία της Aμερικής στην καθημερινή μας ζωή και ύπαρξη είναι πια τόσο μεγάλη, ώστε κάθε σκέψη που προάγει την κατανόηση του αμερικανικού συστήματος και της αμερικανικής κοινωνίας λειτουργεί τελικά υπέρ της άμβλυνσης του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας - ένθεν κακείθεν.
Πηγή: 

Kώστας Kατσουλάρης (συγγραφέας) ΤΟ ΒΗΜΑ, 18-05-2003 


 
Γκορ Βιντάλ, φωτoγραφία Στάθης Ορφανός


Ευαίσθητος, αλλά συχνά σαρκαστικός, σίγουρα διαλογικός αλλά και προφητικός, ο Γκορ Βιντάλ προσπαθεί -μέσα από μία σειρά δοκιμίων και επιστολών- να ερμηνεύσει αυτό που τόσο ανοιχτά ομολογείται στον πλαγιότιτλο του βιβλίου του, δηλαδή «πώς καταφέραμε να γίνουμε τόσο μισητοί (εννοεί, οι Αμερικανοί). Ο συγγραφέας δεν είναι απλώς μια φωνή αντιφρονούντος αλλά ένας διεθνώς καθιερωμένος δοκιμιογράφος, με βαθιές ρίζες στην Αμερική και με επίσης θητεία στο στρατό της χώρας του. Ως εχέφρων Αμερικανός προσπαθεί να νουθετήσει πρωτίστως την πολιτική ηγεσία της χώρας του και κατ επέκταση το λαό της. Μέχρι στιγμής, μάλλον δεν τα κατάφερε. Αυτό αποδεικνύουν οι εξελίξεις και κυρίως οι πολεμικές -«απελευθερωτικές», όπως τις αποκαλούν οι πρωταγωνιστές τους- επιχειρήσεις σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Σε μια ανοιχτή επιστολή του προς το νεοκλεγμένο πρόεδρο της Αμερικής (Δεκ. 2000), ο Γκορ Βιντάλ έκανε την ακόλουθη έκκληση: «...είναι καιρός να εγκαταλείψουμε τον εν γένει παραγνωρισμένο ρόλο μας ως χωροφύλακα του κόσμου, έναν ρόλο που αυτή τη στιγμή οδηγεί στο χαμό την Κολομβία, πηγή σατανικών ναρκωτικών, ενώ επιβάλλει "σωφρονιστικά μέτρα" -όπως αποκαλούν τον κατ οίκον περιορισμό οι άνθρωποι του νόμου- στην Κούβα, το Ιράκ και, μέχρι πρόσφατα, στη Σερβία. Αυτή η ψυχαναγκαστική ανάμειξη στις υποθέσεις άλλων κρατών είναι δαπανηρή και ανώφελη. Επί του παρόντος, δαχτυλοδείχνουμε έτσι τη Βόρεια Κορέα, το Ιράκ και το Ιράν, ενώ το 1 δισ. μουσουλμάνων του κόσμου έχουν δαιμονοποιηθεί ως παράφρονες φανατικοί, ταγμένοι στην καταστροφή κάθε καλού που υπάρχει σε αυτή τη γη, δηλαδή ημών». Πρώην Γιουγκοσλαβία, Αφγανιστάν, Ιράκ κ.λπ. πλήρωσαν το τίμημα του «κακού». Σειρά έχουν άλλοι. Τώρα μάλιστα που στο αμερικανικό όνειρο για παγκόσμια χωροφυλακίστικη επιτήρηση προστέθηκε και το όνειρο των Βρετανών του Μπλερ (ο ηγέτης των Εργατικών βλέπει τη χώρα του να παίζει και πάλι ρόλο αυτοκρατορικό), ποιος κρατάει πίσω τους πολέμαρχους και τους κατασκευαστές πολέμων.

Οι πολεμικές επιχειρήσεις της Αμερικής του Μπους και των συμμάχων του Ευρωπαίων θα συνεχιστούν, είναι καταφανές. Αυτοί θα γκρεμίζουν και θα σκοτώνουν -στα όνομα της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της ειρήνης, ασφαλώς- και οι υπόλοιποι θα καλούνται (όπως ήδη καλούμαστε) να πληρώσουν τα σπασμένα. Οι ίδιες οι χώρες που υφίστανται τις τιμωρίες καταστρέφονται και χρεώνεται αγρίως το μέλλον των λαών τους, αλλά υπάρχει και μία άλλη διάσταση αυτών των πολέμων, λέει ο Γκορ Βιντάλ: «...οι υλικές βλάβες που είναι σε θέση να μας προκαλέσουν ο Μπιν Λάντεν και οι φίλοι του -όσο τρομερές κι αν υπήρξαν μέχρι σήμερα- δεν είναι τίποτε μπροστά σε αυτό που κάνουν στις ελευθερίες μας. Απαξ και αφαιρεθεί, ένα "αναφαίρετο δικαίωμα" συνήθως χάνεται για πάντα, κι αν έτσι έχουν όντως τα πράγματα, δεν είμαστε πλέον ούτε κατά διάνοια η ύστατη ελπίδα της γης...».
Πηγή: 

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, 09-05-2003


Ο Gore Vidal με τους William Burroughs και Allen Ginsberg


Η χρυσή εποχή (The Golden Age, 2000)
«Τι είναι καλύτερο, να δημιουργεί κανείς Ιστορία ή να την αφηγείται;». Το ερώτημα αυτό, που έρχεται και επανέρχεται διαρκώς, μοιάζει να στοιχειώνει τις 600 πυκνές σελίδες του τελευταίου μυθιστορήματος του Γκορ Βιντάλ, όπως και τον ίδιο τον συγγραφέα του. Γεννημένος και γαλουχημένος στις παρυφές της εξουσίας, όπως περίπου και ο ήρωάς του Πίτερ, έχοντας ωστόσο φυλάξει για τον εαυτό του τον ρόλο του ουδέτερου παρατηρητή, του ερευνητή της αλήθειας, ο Βιντάλ γοητεύεται δίχως να θαμπώνεται από τους ανθρώπους της εξουσίας, τις αινιγματικές εκείνες μορφές που, συχνά ενάντια σε κάθε προσδοκία, κινούν τα νήματα της Ιστορίας. Και είναι ίσως αυτός ο λόγος που επιτυγχάνει να σκιαγραφήσει με τέτοια διαύγεια σημαντικά ιστορικά πρόσωπα - και ως εκ τούτου εξ ορισμού σκοτεινά - όπως ο Ρούζβελτ, ο Τρούμαν ή ο Χούβερ, σαν να ήταν πρωταγωνιστές μιας ανολοκλήρωτης σαιξπηρικής τραγωδίας.
Φαντάζει εύλογο, στο λυκόφως μιας πορείας που διατρέχει σχεδόν ολόκληρο τον αιώνα, στο στόχαστρο ενός συγγραφέα του διαμετρήματος του Βιντάλ να είναι το ίδιο το μυστήριο της Ιστορίας και, ακόμη μακρύτερα, στην καρδιά του μυστηρίου τα πρόσωπα που την κινούν και κινούνται από αυτήν. Αυτό που διαχωρίζει τη Χρυσή εποχή από άλλα εξίσου φιλόδοξα και σημαντικά ιστορικά μυθιστορήματα - οι μεγαλύτεροι αμερικανοί συγγραφείς έχουν άλλωστε τα τελευταία χρόνια καταθέσει τη δική τους εκδοχή - είναι η οπτική γωνία. Εκεί που οι περισσότεροι, κατά τον πλέον αμερικανικό τρόπο, προσεγγίζουν την Ιστορία ανιχνεύοντας τα αποτυπώματά της επάνω στον απλό, καθημερινό άνθρωπο, ο Βιντάλ - έχοντας το δίχως άλλο στον νου του τον μεγάλο άγγλο δραματουργό - ανεβάζει στη σκηνή τους πρωταγωνιστές του ιστορικού δράματος. Μόνο που στη θέση της βασιλικής οικογένειας έχουμε εδώ την οικογένεια του προέδρου και αντί για κάστρο ή παλάτι έχουμε τον Λευκό Οίκο ή το Καπιτώλιο. Σε κάθε περίπτωση, οι ψίθυροι στους δαιδαλώδεις διαδρόμους δεν σταματούν ποτέ.
[…] Η Χρυσή εποχή είναι ένα χαμηλόφωνο έπος, μια διάφανη και προσεκτικά αποστασιοποιημένη αφήγηση για τη γέννηση και την παγκόσμια κυριαρχία μιας νέας μεγάλης αυτοκρατορίας, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ο Βιντάλ καταφέρνει να φέρει στο φως τις εμμονές αλλά και τα τραύματα της αμερικανικής πολιτικής σκηνής δίνοντας μια αποκαλυπτική και ελαφρώς ανατριχιαστική πίσω από το ακαδημαϊκό της ύφος εκδοχή της σύγχρονης ιστορίας. Οι αναφορές τόσο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία όσο και στις σαιξπηρικές τραγωδίες είναι ίσως τα κλειδιά αυτού του μεγαλειώδους - ας δανειστούμε μια δική του λέξη – παλίμψηστου.
Πηγή: 

Κώστας Κατσουλάρης ΤΟ ΒΗΜΑ , 04-08-2002 . Ολόκληρο το άρθρο: Εδώ





ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΓΚΟΡ ΒΙΝΤΑΛ (στον Φάνη Παπαθανασίου)
- Είχατε πει πως στον πόλεμο στο Ιράκ θα χυθεί «αίμα για το πετρέλαιο». Αυτό είχε γίνει σύνθημα σε όλες τις αvτιπολεμικές διαδηλώσεις. Για το πετρέλαιο λοιπόν πιστεύετε πως έγινε ο πόλεμος;...
«Το Ιράκ δεν απειλούσε σε καμία περίπτωση τις Ηνωμένεs Πολιτείεs. Αυτό ήταν σαφές. Έτσι, η χούντα των Mπoυς και Τσέινι που μας κυβερνά ανακάλυψε πολλά και γελοία ψέματα για να δικαιολογήσει τις επιθέσεις. Ο πόλεμος είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες θύματα και πολύ αίμα... Ιρακινό αίμα αθώων πολιτών. Όλα έγιναν για το πετρέλαιο. Οι πολυεθνικές εταιρείες που έχουν εκλέξει παράνομα και πέρα από κάθε συνταγματική νομιμότητα τους Μπους και Τσέινι θέλανε τον πόλεμο. Θέλανε τον πόλεμο γιατί προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης είναι το πετρέλαιο και οι δουλειές που θα κάνει με το πετρέλαιο. Σαs θυμίζω τις σχέσεις αξιωματούχων της αμερικανικής κυβέρνησης με εταιρείες: Ο πατέρας Τζορτζ Μπους (Carlisle), Τσέινι (Halliburton), Κοντολίζα Ράιs (Chevron - Texaco), Ράμσφελντ (Occidental), Γκέιλ Νόρτον, υπουργόs Εσωτερικών (British Petroleum/ Amoco».
- Από πρόσφατες δηλώσεις σας φαίνεται πως δεν έχετε σε καμία εκτίμηση τον Πρόεδρο Τζορτζ Μπους;
«Ο πρόεδροs Mπουs είναι έναs τυπικός Αμερικανός. Είναι αγράμματος! Όπως οι περισσότεροι Αμερικανοί, αγνοεί τελείως τι γίνεται στον κόσμο και δεν έχει γνώσεις παγκόσμιας ιστορίας. Εγώ συμμετείχα στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο του 1943. Η γενιά μου ήταν η τελευταία καλά μορφωμένη γενιά. Αυτό όχι ότι μας έχει βοηθήσει πολύ στη ζωή μας, αλλά μας κάνει να ξεχωρίζουμε από τους τυπικούς Αμερικανούς, όπως είναι τα μέλη της οικογένειας του προέδρου Μπους».
- Πώς κατάφερε ο Mπους να εξασφαλίσει την υποστήριξη των Αμερικανών στο θέμα του πολέμου στο Ιράκ;
«Έχει την υποστήριξη των ΜΜΕ. Δύο εβδομάδες πριν από τις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο, η εφημερίδα "Γουόλ Στριτ Τζέρναλ" δημοσίευσε μια δημοσκόπηση. Ένα από τα ερωτήματα απευθυνόταν σε εκείνους που είχαν δηλώσει πως είχαν ψηφίσει τον πρόεδρο Mπους στις εκλογές του 2000. Το ερώτημα ήταν: "Εάν οι εθνικές εκλογές γίνονταν σήμερα, θα ψηφίζατε τον πρόεδρο Mπους;». 70% είπαν ΟΧΙ. Αυτοί θα ψήφιζαν οποιονδήποτε άλλον είχαν τη δυνατότητα να ψηφίσουν. Φυσικά, αυτή η δημοσκόπηση δεν ξαναήρθε στο προσκήνιο. Την έθαψαν!! Οι πολυεθνικές εταιρείες που είναι διψασμένες για πηγές ενέργειας, όχι μόνο στηρίζουν οικονομικά τη Χούντα των Mπους και Τσέινι, αλλά κυβερνούν και το χώρο των Μέσων Ενημέρωσηs. Έχουν τον τρόπο να στήνουν δημοσκοπήσεις για να δημιουργούν δυναμική υπέρ των προσώπων και των καταστάσεων που επιθυμούν».
- Η παγκόσμια εκστρατεία των ΗΠΑ εναντίον της τρομοκρατίας άρχισε μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Έχετε κάποια εξήγηση γιατί συνέβησαν αυτές οι επιθέσεις;
«Είναι αποτέλεσμα μίσους από δεκαετίες αμερικανικής πολεμοκαπηλείας. Στο βιβλίο μου «Συνεχής πόλεμος για συνεχή ειρήνη» δίνω μία εικόνα της κατάστασης. Στο νέο μου βιβλίο, που κυκλοφόρησε το Δεκέμβριο στις Ηνωμένες Πολιτείες με τίτλο «Dreaming War», γράφω πως αρχίζω να πιστεύω κάτι που λέει και ο Οσάμα Μπιν Λάντεν. Εκδίκηση από τoυς χριστιανούς σταυροφόρους για όσα έκαναν μία χιλιετία πριν και εκδίωξη των Εβραίων από τα εδάφη των Αράβων στην Παλαιστίνη και το Λίβανο».
- Είστε σκληρός επικριτής της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Με ποια κριτήρια καθορίζονται οι προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ;
«Η χώρα που κινεί τα νήματα σε θέματα Μέσης Ανατολής στην Αμερική είναι το Ισραήλ. Πρόσφατα μία δημοσκόπηση που διενέργησε το CNN έδειξε ότι το 70% των Αμερικανών δεν γνωρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρηματοδοτούν το Ισραήλ από το 1948. Τώρα, εκτός των θεμάτων της Μέσης Ανατολής, όλα κινούνται γύρω από το πετρέλαιο και τις πηγέs ενέργειας. Δεν έχουμε εξωτερική πολιτική με όραμα. Σαφής επιδίωξη της εξωτερικής μας πολιτικής είναι πώς να εξασφαλίζουμε τα μεγαλύτερα δυνατά κέρδη για τις πολυεθνικές μας εταιρείες. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα στη στάση που κρατήσαμε στο θέμα της συνθήκης του Κιότο για το περιβάλλον».
- Αρκετοί στις Ηνωμένες Πολιτείες προειδοποιούν πως, όπως κάθε αυτοκρατορία, έτσι και η αμερικανική ωs προς την παντοδυναμία που φαίνεται πως έχει διεθνώς, έχει τα όριά της και δεν έχει απεριόριστες δυνατότητες. Συμμερίζεστε αυτή την ανησυχία;
«Ασφαλώς. Η αλαζονεία έχει οδηγήσει όλες τις αυτοκρατορίες στο τέλος τoυς. Ο πόλεμος για το πετρέλαιο της Ευρασίας θα είναι για μας τoυς Αμερικανούς κάτι σαν τον πόλεμο των Συρακουσών. Εμείς, ασφαλώς, δεν έχουμε ένα γοητευτικό ηγέτη, όπωs ήταν ο Αλκιβιάδης».
- Έχετε γράψει πως είστε από τους τελευταίους υπερασπιστές της αμερικανικής δημοκρατίας απέναντι στην αμερικανική αυτοκρατορία. Έχετε συμμάχους σε αυτή την πάλη;
«Θεωρώ συμμάχους μου μόνο τoυς αμερικανούς πολίτες. Αλλά, εφόσον οι ψήφοι τους στις προεδρικές εκλογές δεν υπολογίζονται, είναι δύσκολο για όλους μας, σε αυτό το ιμπεριαλιστικό κλουβί που ζούμε, να προσπαθούμε να υπάρχει ειρήνη και ευτυχία».
Πηγή:

ΕΨΙΛΟΝ - τευχ. 630, 4 Ιουνίου 2003. Συνέντευξη στον Φάνης Παπαθανασίου




ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΒΙΝΤΑΛ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
  • Το αγόρι πλάι στο ποτάμι, μτφ. Γιάννης Ευαγγελίδης, εκδόσεις Γράμματα 1983
  • Μεσσίας, μτφ. Δημήτριος Ελευθεράκης, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου 2006
  • Διαρκής πόλεμος για διαρκή ειρήνη. Πως καταφέραμε να γίνουμε τόσο μισητοί, μτφ. Νεκτάριος Καλαϊτζής εκδόσεις Scripta 2003
  • Δημιουργία, μτφ. Βασίλης Τομανάς, εκδόσεις Εξάντας 1994
  • Ιουλιανός, μτφ. Τάκης Κίρκης, εκδόσεις Εξάντας 1998
  • Όνειρα πολέμου, μτφ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου εκδόσεις Scripta 2004
  • Η χρυσή εποχή, μτφ. Ρένα Χατχούτ εκδόσεις Scripta 2002
  • Σε ζωντανή μετάδοση απ το Γολγοθά, μτφ. Σπύρος Βρετός, Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, 1997


 


ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΓΚΟΡ ΒΙΝΤΑΛ
Νουβέλες (Novels)
  • Williwaw (1946) ISBN 0-226-85585-6
  • In a Yellow Wood (1947)
  • The City and the Pillar (1948) ISBN 1-4000-3037-4
  • The Season of Comfort (1949) ISBN 0-233-98971-4
  • A Search for the King (1950) ISBN 0-345-25455-4
  • Dark Green, Bright Red (1950) ISBN 0-233-98913-7 (prophecy of the Guatemala coup d'état of 1954, see "In the Lair of the Octopus" Dreaming War)
  • A Star's Progress (aka Cry Shame!) (1950) under the pseudonym Katherine Everard
  • The Judgment of Paris (1952) ISBN 0-345-33458-2
  • Death in the Fifth Position (1952) under the pseudonym Edgar Box
  • Thieves Fall Out (1953) under the pseudonym Cameron Kay
  • Death Before Bedtime (1953) under the pseudonym Edgar Box
  • Death Likes It Hot (1954) under the pseudonym Edgar Box
  • Messiah (1954) ISBN 0-14-118039-0
  • A Thirsty Evil (1956) (short stories)
  • Julian (1964) ISBN 0-375-72706-X
  • Washington, D.C. (1967) ISBN 0-316-90257-8
  • Myra Breckinridge (1968) ISBN 1-125-97948-8
  • Two Sisters (1970) ISBN 0-434-82958-7
  • Burr (1973) ISBN 0-375-70873-1
  • Myron (1974) ISBN 0-586-04300-4
  • 1876 (1976) ISBN 0-375-70872-3
  • Kalki (1978) ISBN 0-14-118037-4
  • Creation (1981) ISBN 0-349-10475-1
  • Duluth (1983) ISBN 0-394-52738-0
  • Lincoln (1984) ISBN 0-375-70876-6
  • Empire (1987) ISBN 0-375-70874-X
  • Hollywood (1990) ISBN 0-375-70875-8
  • Live from Golgotha: The Gospel according to Gore Vidal (1992) ISBN 0-14-023119-6
  • The Smithsonian Institution (1998) ISBN 0-375-50121-5
  • The Golden Age (2000) ISBN 0-375-72481-8
  • Clouds and Eclipses: The Collected Short Stories (2006) (short stories, this is the same collection as A Thirsty Evil (1956), with one previously unpublished short story — Clouds and Eclipses — added) 
Σενάρια (Screenplays)
  • Climax!: Dr. Jekyll & Mr. Hyde (1954) (TV adaptation)
  • The Catered Affair (1956)
  • I Accuse! (1958)
  • The Scapegoat (1959)
  • Ben Hur (1959) (uncredited)
  • Suddenly, Last Summer (1959)
  • The Best Man (1964)
  • Is Paris Burning? (1966)
  • Last of the Mobile Hot Shots (1970)
  • Caligula (1979)
  • Dress Gray (1986)
  • The Sicilian (1987) (uncredited)
  • Billy the Kid (1989)
  • Dimenticare Palermo (1989)
Δοκίμια (Essays and non-fiction)
  • Rocking the Boat (1963)
  • Reflections Upon a Sinking Ship (1969)
  • Sex, Death and Money (1969) (paperback compilation)
  • Homage to Daniel Shays (1972)
  • Matters of Fact and of Fiction (1977)
  • Views from a Window Co-Editor (1981)
  • The Second American Revolution (1983)
  • Vidal In Venice (1985) ISBN 0-671-60691-3
  • Armageddon? (1987) (UK only)
  • At Home (1988)
  • A View From The Diner's Club (1991) (UK only)
  • Screening History (1992) ISBN 0-233-98803-3
  • Decline and Fall of the American Empire (1992) ISBN 1-878825-00-3
  • United States: Essays 1952–1992 (1993) ISBN 0-7679-0806-6 — National Book Award[37]
  • Palimpsest: a memoir (1995) ISBN 0-679-44038-0
  • Virgin Islands (1997) (UK only)
  • The American Presidency (1998) ISBN 1-878825-15-1
  • Sexually Speaking: Collected Sex Writings (1999)
  • The Last Empire: essays 1992–2000 (2001) ISBN 0-375-72639-X (there is also a much shorter UK edition)
  • Perpetual War for Perpetual Peace or How We Came To Be So Hated, Thunder's Mouth Press, 2002, (2002) ISBN 1-56025-405-X
  • Dreaming War: Blood for Oil and the Cheney-Bush Junta, Thunder's Mouth Press, (2002) ISBN 1-56025-502-1
  • Inventing a Nation: Washington, Adams, Jefferson (2003) ISBN 0-300-10171-6
  • Imperial America: Reflections on the United States of Amnesia (2004) ISBN 1-56025-744-X
  • Point to Point Navigation: A Memoir (2006) ISBN 0-385-51721-1
  • The Selected Essays of Gore Vidal (2008) ISBN 0-385-52484-6
  • Gore Vidal: Snapshots in History's Glare (2009) ISBN 0-8109-5049-9
Πηγή:

Βικιπαίδεια 




O Βιντάλ σε νεαρή ηλικία


Ο Γκορ Βιντάλ στη Βικιπαίδεια: Εδώ
Ο Γκορ Βιντάλ στο imdb: Εδώ
 

Δευτέρα, 20 Αυγούστου 2012

Έρωτα, λόγος και εικόνα II (Love, Words and Images)



Τοῦ μαρουλιοῦ τό ξώφυλλο, τοῦ σέλινου ἡ καρδούλα
τά λόγια το παλληκαριο μήν τά πιστεύεις ολα
Δημοτικό δίστιχο  

  
 
ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ
Ποιος είσαι;
Μια θερμή επιφάνεια για τα δάχτυλά μου,
ένα στέρεο σχήμα, ένας καταληψίας του χώρου,
ένα αυτοσχέδιο είδος διασκέδασης,
μια ύπαρξη χωρίς έλεος, που κυλάει σαν νερό,
κάτι αφημένο ατελείωτο, πέρα από ευτελή υλικά,

κάτι που σκέφτηκε ο Θεός.
Τίποτα, μερικές φορές όλα,
κάτι που δεν μπορώ να πιστέψω,
μια ανόητη διαφωνία, έσυ εσύ ο ίδιος, όχι εγώ,
ένας εχθρός μου. Ο εραστής μου.

Ποιος είμαι;
Ένας πληγωμένος άνδρας, άσχημα επιδεμένος,
ένα τέρας ανάμεσα σε αγγέλους ή άγγελος ανάμεσα σε
τέρατα,
ένα κουτί με χαρτάκια ερωτήσεων αναποδογυρισμένα και
σκορπισμένα,

ένα πόδι στα σκαλοπάτια, μια φωνή στο καλώδιο,
μια συλλογή από αντίχειρες που μιμούνται τ' άλλα δα-
κτυλα,
ένας εχθρός σου. Ο εραστής σου.
Tennessee Williams, από τη συλλογή, Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***


ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ (Σ' ένα λαϊκό φίλο)
Μὴ βάζεις σὲ παρακαλῶ, άρώματα,
Μοῦ ἀρέσει ἡ μυρουδιά τοῦ κορμιοῦ σου.
Πιὸ ὄμορφο ἄρωμα ἀπό τὸν ἱδρώτα σου δὲν ἔχει.
Θέλω νὰ γεύομαι τὴν ἀρμύρα τοῦ στήθους σου,
νὰ ρουφῶ τὴ μοσχοβολιά τῆς μασχάλης σου,
νὰ μουσκεύω στὴν ὑγρασία τῶν σκειῶν σου.

Μὴ βάζεις σὲ παρακαλῶ, ἀρώματα.
Γιατί βιάζεσαι νὰ ξεχάσεις τὸ χωριό καὶ τὸ μηχανουργεῖο;
Τί τὰ θέλεις ἐσύ αὐτὰ τὰ μοσχοσάπουνα,
θὰ σοῦ χαλάσουν ὕπουλα τὸν άνδρισμό σου.

Μὴ βάζεις σὲ παρακαλῶ, άρώματα.
Μέσα σὲ χίλιους φλώρους εἶδα κι ἔπαθα νὰ βρῶ ἕναν
 ἄντρα.
Μεῖνε λοιπόν αὐτό πού εἶσαι:
ἕνα αχὰλαστο λαϊκό παιδί.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη 1998. Σε μουσική: Μάνου Χατζιδάκι / Ερμηνεία: Ανδρέα Καρακότα, από το δίσκο: «Τα τραγούδια της αμαρτίας» (ΣΕΙΡΙΟΣ SMH 96002.2)
Παράκληση σ' ένα λαϊκό φίλο (ακούστε το στο YouTube): Εδώ


***


 
Ο ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ὁ ἔρωτας,
ὄνομά οὐσιαστικόν,
πολὺ οὐσιαστικόν,
ἑνικού ἀριθμοῦ,
γένους οὔτε θηλυκοῦ οὔτε αρσενικοῦ,
γένους ἀνυπεράσπιστου.
Πληθυντικὸς ἀριθμὸς
οἱ ἀνυπεράσπιστοι ἔρωτες.

Ὁ φόβος,
ὄνομά οὐσιαστικόν,
στὴν αρχὴ ἑνικὸς ἀριθμὸς
καὶ μετὰ πληθυντικός:
οἱ φόβοι.
Οἱ φόβοι
γιὰ ὄλα ἀπὸ δῶ καί πέρα.

Ἡ μνήμη,
κύριο ὄνομα τῶν θλίψεων,
ἐνικοῦ ἀριθμού,
μόνον ἑνικοῦ αριθμοῦ
καὶ ἄκλιτη.
Ἡ μνήμη, ἡ μνήμη, ἡ μνήμη.

Ἡ νύχτα,
ὄνομά οὐσιαστικόν,
γένους θηλυκοῦ,
ἑνικός ἀριθμός.
Πληθυντικός αριθμὸς
οἱ νύχτες.
Οἱ νύχτες ἀπὸ δῶ καὶ πέρα.
Κική Δημουλά, Το λίγο του κόσμου, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, 1971


***

ΠΙΚΡΑΜΥΓΔΑΛΟ
Φίλησέ με ξανά και μίλα μου- πάει καιρός
που δε με φίλησε κανένας, όπως γίνεται
με τους συφιλιδικούς ή με τούς γέρους-
ξέρεις εσύ, όπως παλιά πού ανέβαινε ή ψυχή
στα χείλη και γιόμιζε τό στόμα μας σάλιο,
πικραμύγδαλο και κείνο τόν ήχο μες στή γλώσσα μας
τόν υπόκωφο σαν το κρυφό νερό κάτω απ’ τα φύλλα,
που διάλεγε η καρδια να πει τα όσα ανομολόγητα.
Έτσι- τώρα βάλε τα χέρια σου στο στήθος
καθώς το συνηθίζεις κι άσε με να σε κοιτάω
ντροπαλά, βαρύς απ’ το δαφνόφυλλο και το φιλί σου.
Ανδρέας Αγγελάκης, Το δωμάτιο, 1977


***


ΑΚΙΝΔΥΝΟΣ
Είν' από χρόνια που λες
που έχω στο βλέμμα δυο ουλές
αυτές θα μου μένανε
ίδια εμένανε.

Άμα θα δεις την καρδιά
έχει στη μέση μια ροδιά
στο φως πετάχτηκε
δεν κοιτάχτηκε
δεν πειράζει πια.

Μια νύχτα πλάνταξε
στο κλάμα για όλα
σκυλί που τράνταξε, ναι
του κόσμου η φόλα.
Πάντα υπάρχει ο κίνδυνος
μια χούφτα οδύνης
δεν είσαι ακίνδυνος
για ό,τι δίνεις.

Δεν είσαι ακίνδυνος, ναι
για ό,τι δίνεις.

Χάρηκα που τα 'παμε
έστω και τώρα.

Είν' από χρόνια που λες
που έχω στα λόγια αναβολές.
Γι' αυτό και δεν μίλαγα.
Παραμίλαγα.

Άμα θα δεις την καρδιά
μου 'τυχε τέτοια αναποδιά
που δεν το φαντάζεσαι
μήπως βιάζεσαι...
δεν πειράζει πια...

Χαράζει, φίλα με.
Απ' το μυαλό σου.
Σαν δάκρυ κύλα με ναι
στο μάγουλό σου.
Πάντα υπάρχει ο κίνδυνος
μια χούφτα οδύνης.
Δεν είσαι ακίνδυνος
για ό,τι δίνεις.
Δεν είσαι ακίνδυνος, ναι
για ό,τι δίνεις.

Κάτι υπάρχει αζήτητο
βαθιά μας πάντα
πάντα.

Χάρηκα που τα 'παμε
έστω και τώρα
Τώρα.
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Υδρόγειες Σφαίρες», Mercury 542360-2 (2002)
Ακίνδυνος (ακούστε το στο YouTube): Εδώ



***

 
ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ
Χάιδεψέ μου το χέρι, κλείσε τα μάτια σου
και φαντάσου όποιον θέλεις, το φίλο σου,
το κορίτσι σου, πες ένα λόγο τρυφερό
απ’ αυτά πού λέμε πάνω στην έξαψη
και μετά δε θυμόμαστε.
Και μη με ρωτήσεις ονόματα
και πού δουλεύω και τούτο και κείνο.
Άσε τη σιωπή πού θα ‘ρθει μετά το τέταρτο
να μας κατακλύσει και να νιώσουμε ντροπή για το χρόνο
ντροπή για τον πηλό μας,
να γεμίσει η κάμαρα νοσταλγία.
Ανδρέας Αγγελάκης, Ή οδός Θρασυβούλου, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 1979


***

 
ΣΟΝΕΤΟ XLIII
Πώς σ’αγαπώ; Τους τρόπους ας μετρήσω.
Σ’αγαπώ στο βάθος, πλάτος και ύψος
που η ψυχή μου δύναται να φτάσει, σαν ψάχνει αόρατη
να βρει το τέλος του Είναι και της Χάρης της ιδανικής.
Σ’αγαπώ στο επίπεδο της ταπεινότερης
καθημερινής ανάγκης, κάτω απ’τον ήλιο ή του κεριού
το φως.
Σ’αγαπώ ελεύθερα, όπως παλεύουν οι άντρες
για το Δίκιο.
Σ’αγαπώ αγνά, όπως απεχθάνονται τον Έπαινο.
Σ’αγαπώ με το πάθος που έντυνα
παλιά τις λύπες μου και με την πίστη
των παιδικών μου χρόνων.
Σ’αγαπώ με μιαν αγάπη που νόμιζα πως έχασα
μαζί με τους χαμένους μου αγίους- σ’αγαπώ
με την ανάσα,
τα χαμόγελα, τα δάκρυα όλης της ζωής μου!- και αν
ο Θεός ορίσει
θα σ’αγαπώ περισσότερο μετά το θάνατο.
Ε. Μπράουνιγκ, από τη συλλογή, Ερωτική Ποίηση, μτφ. Αντρέας Αγγελάκης, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 1984


***


ΓΙΑΤΙ Μ' ΑΓΑΠΗΣΕΣ
Δέν τραγουδῶ παρά γιατί μ' ἀγάπησες
στά περασμένα χρόνια.
Καί σέ ἥλιο, σέ καλοκαιριοῦ προμάντεμα
καί σέ βροχή, σέ χιόνια,
δέν τραγουδῶ παρά γιατί μ' ἀγάπησες.

Μόνο γιατί μέ κράτησες στά χέρια σου
μιά νύχτα καί μέ φίλησες στό στόμα,
μόνο γι' αὐτό εἶμαι ωραία σάν κρίνο ὁλάνοιχτο
κ' ἔχω ἔνα ρῖγος στήν ψυχή μου ἀκόμα,
μόνο γιατί μέ κράτησες στά χέρια σου.

Μόνο γιατί τά μάτια σου μέ κύτταξαν
μέ τήν ψυχή στό βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα τό ὑπέρτατο
τῆς ὕπαρξής μου στέμμα,
μόνο γιατί τά μάτια σου μέ κύτταξαν.

Μόνο γιατί ὅπως πέρναα μέ καμάρωσες
καί στή ματιά σου νά περνάη
εἶδα τή λυγερή σκιά μου, ὡς ὄνειρο
νά παίζει, νά πονάη,
μόνο γιατί ὅπως πέρναα μέ καμάρωσες.

Γιατί δισταχτικά σά να μέ φώναξες
καί μοῦ ἅπλωσες τά χέρια
κ' εἶχες μέσα στά μάτια σου τό θάμπωμα
- μιά ἀγάπη πλέρια,
γιατί δισταχτικά σά νά μέ φώναξες.

Γιατί, μόνο γιατί σέ σέναν ἄρεσε
γι' αὐτό ἔμεινεν ὡραῖο τό πέρασμά μου.
Σά νά μ' ἀκολουθούσες ὄπου πήγαινα,
σά νά περνούσες κάπου ἐκεῖ σιμά μου.
Γιατί, μόνο γιατί σέ σέναν ἄρεσε.

Μόνο γιατί μ' ἀγάπησες γεννήθηκα,
γι' αὐτό ἡ ζωή μου ἐδόθη.
Στήν ἄχαρη ζωή τήν ἀνεκπλήρωτη
μένα ἡ ζωή πληρώθη.
Μόνο γιατί μ' ἀγάπησες γεννήθηκα.

Μονάχα γιά τή διαλεχτήν ἀγάπη σου
μοῦ χάρισε ἡ αὐγή ρόδα στά χέρια.
Γιά νά φωτίσω μιά στιγμή τό δρόμο σου
μοῦ γέμισε τά μάτια ἡ νύχτα ἀστέρια,
μονάχα γιά τή διαλεχτήν ἀγάπη σου.

Μονάχα γιατί τόσο ὡραῖα μ' ἀγάπησες
έζησα, νά πληθαίνω
τά ὀνείρατά σου, ὡραῖε πού βασίλεψες
κ' ἔτσι γλυκά πεθαίνω
μονάχα γιατί τόσο ὡραῖα μ' ἀγάπησες.
Μαρία Πολυδούρη, Οι τρίλλιες που σβήνουν, Αθήνα, 1928


***

ΕROS PANTORIANA PANDORA (Έρως Παντοριάνα Πανδώρα)
«Αργούν... α... εδώ κι εσύ;» «ναι βρε»
«Έφτασες λοιπόν κι εσύ ως της γης τα πέρατα
πάμε να γιορτάσουμε ρετρό τον έρωτα μαζί».
Οι γονείς διακριτικά φεύγουν... αποφεύγουν
φαγητά σε μπόμπες, θιάσων γκαρνταρόμπες
βάτες που καλύπτουν γάμους ακροβάτες
άντρες ως χάντρες και γυναίκες ίσως άντρες...
Ε, αστροπλόοι και πεζοί
πάμε να γιορτάσουμε τον έρωτα μαζί
για μας θα αναπαραστήσει
πως έρχεται σε στύση
κι ό,τι άλλο του καπνίσει κι ό,τι άλλο αισθανθεί
«Έφτασες λοιπόν κι εσύ ως της γης τα πέρατα»
«καλός χαβαλές»
«πάμε να γιορτάσουμε ρετρό τον έρωτα μαζί, πεινάς;»
«ναι»,«καλά θα φας, έλα έχει κλήρωση με δώρα...»
εκκρεμή πέη που παραπαίει, αισθησιασμός; ονείρωξη; αιδοία σε
αποστείρωση;...
και ρέει ρέει Έρως μωρός Παντοριάνα Πανδώρα
οικοδεσπότης γέρος της δυναστείας των στρας
με πεταλούδας φτερό διαγράφει την οξεία και τους άλλους τόνους
σήματα στίγματα πόνους υπολείμματα συναισθηματικά
εγκαθιδρύει συστήματα μονοτονικά
κι έτσι λύνει του κόσμου τα προβλήματα...
Ε, αστροπλόοι κοι πεζοί...
Στίχοι-Μουσική-Ερμηνεία: Λένα Πλάτωνος, από το δίσκο: «Τα λεπιδόπτερα», LYRA 3401176102 (1986)
Έρως Παντοριάνα Πανδώρα (ακούστε το στο YouTube): Εδώ 



***

ΕΤΣΙ Σ' ΕΨΑΞΑ
Έτσι σ’ έψαξα, αφήνοντας στην τύχη τους
τα άλλα ενενήντα εννιά,
κόβοντας δρόμο μέσα από τα λαγκάδια,
ύποπτα μούτρα, λόχμες, αστυνομικούς
που με άρπαζαν απ’ το σακάκι βίαια,
που με χτυπόυσαν για να τους πω πού πήγαινα,
τι κοίταζα πέρα από αυτούς
πίσω από το πάθος ή την ταπείνωση,
στο σιγανό κλάμα της αναζήτησης.
Και σε βρήκα. Τουρτούριζες μες τη βροχή,
είχες σφαλίσει τα γαλάζια μάτια σου
κι άπλωνες το χέρι στη σκοτεινιά
ν’ αναγνωρίσεις το δικό μου,
τι ωραία να λες «κοιμήσου τώρα,
δε θα με ξαναχάσεις,
δεν θα σε ξαναχάσω».
Βαθαίνει η αγκαλιά σαν αγαπιέσαι,
χωράει πολλούς ζητιάνους, πολλούς που στερηθήκανε
τον έρωτα ή δεν τους φίλησαν ποτέ τους,
χαμογελάνε αυτοί που δεν τους χάιδεψε κανένας,
ζούνε ανάμεσά μας όλοι τούτοι,
ένα μπουμπούκι σκάει δειλά. Κοιμήσου.
Ξέσφιξε τα δάχτυλά σου και κοιμήσου.
Εγώ ειμ’ εδώ.
Ανδρέας Αγγελάκης, Η μεταφυσική της μιας νύχτας, εκδόσεις Γνώση, Αθήνα, 1982


***


ΔΕΝ ΕΙΝ' Η ΑΓΑΠΗ ΖΩΓΡΑΦΙΑ
Της νύχτας οι φωνές, του δρόμου το φανάρι.
Ποιος ξέρει πού γυρνάς, που νά 'ρθω να σε βρω.
Ας ήταν μια φορά ακόμα να σε δω
να βγεις στο δρόμο μου μπροστά
μαζί σου να με πάρεις.

Δεν είν’ η αγάπη ζωγραφιά τα χρώματα ν’ αλλάξεις,
δεν είν’ αστέρι ο καημός τη μέρα να κρυφτεί,
ούτε παιχνίδι είν’ η καρδιά στην άμμο για να γράψεις,
δεν είν’ η αγάπη ζωγραφιά, σου το ’χω ξαναπεί.

Της νύχτας οι φωνές, τα σπίτια που παλιώνουν,
παράθυρα κλειστά σε πνίγουν στο λαιμό.
Ας ήταν μια φορά ακόμα να σε δω
την ώρα αυτή που σαν σκιές
τα λάθη μεγαλώνουν.
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Γιάννης Σπανός / Ερμηνεία: Δήμητρα Γαλάνη Από το δίσκο: «Καλά είναι κι έτσι» (ΜΙΝΟΣ EMI 7243 4 80290 2 7)


***


ΜΕ ΚΛΕΙΔΩΝΕΙ ΑΠΟΨΕ
Ἔξω αἰώνια βρέχει, ἔξω ἐρημιά·
θαρρῶ πώς χάθηκα γιά πάντα.
Μέ ζώνει πάλι ὁ φόβος, μέ κυκλώνει.
Πύρινη γλώσσα ἀπειλεῖ τό σπίτι μου.
Τό παίρνει, τό αιωρεῖ πάνω ἀπ' τήν πόλη.

Ποιός ξέρει τί κατάντησα καί δέν τό νοιώθω

Ἕνας ἀπόψε νά μέ ἀγγιζε στόν ὦμο,
ἀμέσως θὰ κατέρρεα στά πόδια του.
Γιῶργος Ιωάννου, Τά χίλια Δέντρα, ἐκδόσεις Κέδρος, Ἀθήνα, 1988


***


ΠΟΤΕ ΔΕ ΣΕ ΕΙΔΑ
Φεύγεις κάθε βράδυ στις δέκα η ώρα
κι αφήνεις στο δωμάτιο μια τρύπα
και σβηστά τα φώτα.
Ανοίγω την παλιά εφημερίδα
και ψάχνω για κανένα σινεμά
κι όμως αύριο το πρωί
θα με πάρεις στο τηλέφωνο ξανά
και γω θα την πατήσω
και θα γλιστρήσω
πάνω στη γυάλινή σου τη φωνή...
Φεύγεις κάθε βράδυ στις δέκα η ώρα
και μ' αφήνεις έκθετο στη ροή του δρόμου
με κραυγή διαβόλου.
Στο στήθος μου χτισμένη μια κλεψύδρα
τα δάκρυά μου στάζει σιωπηλά
Δε σε γνώρισα ποτέ δε σε είδα.
Λογια-Μουσική: Λένα Πλάτωνος / Ερμηνεία: Γιάννης Παλαμίδας, από το δίσκο: «Το σπάσιμο των πάγων» (Σείριος, SMH 89002)


***


ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙΣ
Πώς μπορείς να ξαναμπείς στο δωμάτιο
πού πριν λίγο κράταγες ένα κορμί αγαπημένο;
Βγαίνουν απ’ τις γωνίες χέρια και σε καλούνε
φωνές ψιθυρίζουν στο σκοτάδι μισόλογα «ναι», «όχι»,
«σβήσε το φώς», «μη», «ξανακοίτα με στα μάτια»
το φώς απ’ τις βλεφαρίδες σου πηχτό,
πίσω απ’ το κουρτινάκι ένα γυμνό στήθος
μόλις κρύφτηκε κι είναι χιλιάδες τα φιλιά,
χίλια τα ονόματα, ώμοι και ιδρώτας,
όλα τα έκαψα σαν ασημόχαρτο, κανένα πρόσωπο
δε μού έμεινε ατή μνήμη, βγήκα, λέει,
κάποιο βραδάκι έξω -μ’ έσπρωχναν
κι άρχισε να ψιλοβρέχει, ύστερα μπόρα
μ’ έφερε σε δρόμο ερημικό χωρίς κανένα
κι αυτοί πού στο κορμί. μου γνώρισα
λιώσαν και στάξαν αίμα κι έσβησαν
και φώναξα τότε τ’ όνομά σου να με λυπηθείς.
Ανδρέας Αγγελάκης, Ή οδός Θρασυβούλου, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 1979


***


ΤΟ ΘΕΡΟΣ ΤΟΤΕ...
Δέν ἔχω ταξιδέψει στά νησιά
- θά χάλασαν καί αὐτά μέ τούς τουρίστες.
Ἐξάλλου ναῦτες δέν ὑπηρετούν καταδώ
- λησμόνησα τά ναυτικά σ' αὐτό τό βάλτο.

Τό θέρος τότε βάζαμε λευκά, ζωνάρι μαῦρο.
Πενθούσαμε τόν Νέλσωνα, μεγάλη μας ἡ θλίψη.
Κι ἀπ' τόν Ὀκτώβρη μές τά μπλέ
- γλιτώνεις τίς μπουγάδες,
μά φαίνονται οἱ σταλαγματιές,
ἄν πάνω στό σπαρτάριμα ξεφύγουν.
Γιῶργος Ιωάννου, Τά χίλια Δέντρα, ἐκδόσεις Κέδρος, Ἀθήνα, 1988


***

ΜΕ ΚΑΛΟΥΣΕ
Τις νύχτες έστηνα οδοφράγματα στον εαυτό μου
πάλευα με την υπερηφάνεια μου
το μαχαίρι λαμποκοπούσε στο σκοτάδι
με καλούσε
φοβόμουν αλλά πήγα
Κι από τα μάτια των παιδιών
τα όμορφα κορμιά -κορμιά φασιστικά-
παγιδεύτηκα
νικήθηκα από το μοναδικό τους όπλο
που το προσκυνάς
την ώρα της μάχης με την ηδονή
τη στιγμή που το σπέρμα του
ξερνάει την αδιαφορία του
για την κραυγή σου.
Πάολα, Σαλτάρισμα, εκδόσεις ΣΙΓΑΡΕΤΑ, Αθήνα, 1985


***


ΚΟΙΤΑ ΕΓΩ
Κοίτα εγώ, αν μου επιτρέπεις
δεν είμαι μόνο αυτό που βλέπεις
Κι είναι φορές που αναρωτιέμαι
πώς καταφέρνω και κρατιέμαι

Του το κρατάω αυτού του κόσμου
που δε μου ανήκει ο εαυτός μου
Γι' αυτό τα δίχτυα που του ρίχνω
είναι όσα θέλω εγώ να δείχνω

Κοίτα εγώ αν θες να ξέρεις
είμαι όλα αυτά που αναφέρεις
Μόνο που κάπου κατά βάθος
όποιος με ξέρει κάνει λάθος

Του το κρατάω αυτού του κόσμου
που δε μου ανήκει ο εαυτός μου
Γι' αυτό τα δίχτυα που του ρίχνω
είναι όσα θέλω εγώ να δείχνω

Κοίτα εγώ
Κοίτα εγώ
Στίχοι: Γεράσιμος Ευαγγελάτος / Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης / Ερμηνεία: Νατάσα Μποφίλιου, από το δίσκο: «Μέχρι το τέλος» (Μικρή Άρκτος 15231-12, 2008)


***


ΕΠΙΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ
Βάζω προσεκτικά τ' αυτί στο στήθος,
όπως στην παραλία το θαλασσινό κοχύλι.
Ακούω την παλλόμενη καρδιά μου να στέλνει το αίμα
σταθερά και ποτέ ίδια.
Ξέρω για ποιόν χτυπά έτσι, αλλά δεν μπορώ
να πω το γιατί.
Αν αρχίσω να το λέω με φαντάσματα
λέξεων και τεχνάσματα, στην τύχη,
θα κατέληγα, τρέμοντας στην έκπληξη,
να επινοήσω την αλήθεια:
όταν αποκρινόμουν ότι σ' αγαπώ, δεν γνώριζα
ότι ήδη σ' αγαπούσα.
XAVIER VILLAURUTIA, από τη συλλογή, Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***


ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΟΤΑΔΙ (Σβήσε το φως)
Μὲ τί συστολή
φορᾶς τὴ στολή

κι ὅταν τὴν πετᾶς
πετᾶς!

«Σβῆσε τὸ φῶς» ἐπέμενες,
θυμήθηκα μιὰν ἄλλη μου ἀγάπη,
τὰ ἤθελε ὅλα ἀναμμένα.

δὲν ξέρω τὶ νὰ προτιμήσω-
μὲς στὸ σκοτάδι χάνεται ἡ ἀσκήμια μου
μέσα στὸ φῶς λάμπει ἡ ομορφιά σου.

Μὲ τί συστολή
φορᾶς τὴ στολή

κι ὅταν τὴν πετᾶς
πετᾶς!
Ποίηση: Ντίνος Χριστιανόπουλος, από τη συλλογή Τὸ κορμί καὶ τὸ σαράκι / Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις / Ερμηνεία: Ανδρέας Καρακότας. Από το δίσκο: «Τα τραγούδια της αμαρτία», ΣΕΙΡΙΟΣ SMH 96002.2


***


ΕΙΝΑΙ ΩΡΑΙΟΣ ΣΑΝ ΑΣΤΡΟ
Είναι ωραίος σαν άστρο. Είναι ένα όνειρο της δυναστείας των Μιγκ ζωγραφισμένο πάνω στο καπάκι του βάζου με την μαρμελάδα. Τα μαλλιά του είναι κομμένα στο σχέδιο του κινέζικου γιασεμιού, ευλύγιστα σαν το αραβικό κόμμι, μυρωδάτα σαν τα πισσωμένα πλευρά του μονόξυλου.
Το γέλιο του είναι ένας μικρός κίτρινος ήλιος στην απεραντοσύνη του γαλάζιου. Η φωνή του είναι οι αλληγορίες που κρατάνε ξύπνια τα παιδιά. Η ηχώ της είναι μια ψηλή καμινάδα πίσω απ’ το σιδηροδρομικό σταθμό, ψηλή κι ετοιμόρροπη σαν καμπαναριό.
Χάρης Μεγαλυνός To μήλον της έριδος, εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα, 1983 



***

 
ΑΠΟΔΕΧΟΜΑΙ ΟΤΙ Η ΟΜΟΡΦΙΑ
Αποδέχομαι ότι η ομορφιά είναι το θάμβος
το φυσικό των φυσικών πραγμάτων.
Λέω στον εαυτό μου ότι ένα διάπλατο χαμόγελό σου,
αυτό είναι. Ότι τα μάτια σου μου δίνουν τόση γλυκύτητα
επειδή καλύπτουν απόμακρες γενετικές οδηγίες.
Ότι το ανδρικό κορμί μου με το ανδρικό κορμί σου
κατασκευάζουν έναν αναγκαίο στον κόσμο τόπο.
Ότι τίποτα εξαιρετικό δεν υπάρχει σε δυο που αγαπιούνται.
Αλλά όταν σε αγκαλιάζω τη μια νύχτα μετά την άλλη
και βρίσκω το σφυγμό σου στα σκοτεινά σε οποιοδήποτε
παλλόμενο σημείο του κορμιού σου που κοιμάται.
Περνάει από το μυαλό μου η λέξη θαύμα.
Juan Antonio González Iglesias, από τη συλλογή, Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***


ΠΟΥΛΗΣΕ ΜΕ ΠΑΛΙ
Πούλησέ με πάλι κάποτε σε πούλησα κι εγώ
σε πούλησα γυρνώντας το κεφάλι
Όπως τόσοι άλλοι στο παιχνίδι παίζουμε καιρό
ο ένας μας να θέλει και ο άλλος ν' αμφιβάλλει

Πάνω στην αδύναμη στιγμή την αγάπη πούλα
πούλα με και πάλι εν ψυχρώ για μια δραχμούλα
και χαλάλι πούλησέ με πάλι
κι όταν δεις να φεύγω έλα πες μου σ' αγαπώ

Γίναμε μεγάλοι σ' ένα κόσμο τόσο σιωπηλό
σκληρύναν οι καρδιές μας σαν ατσάλι
κι όταν ξεπροβάλλει μια ελπίδα που 'χουμε κι οι δυο
στο στόμα φίλησέ με κι έλα πούλα με και πάλι

Πάνω στην αδύναμη στιγμή την αγάπη πούλα
πούλα με και πάλι εν ψυχρώ για μια δραχμούλα
και χαλάλι πούλησέ με πάλι
κι όταν δεις να φεύγω έλα πες μου σ' αγαπώ
Στίχοι: Μυρτώ Κοντοβά / Μουσική: Kώστας Μπαλταζάνης / Ερμηνεία: Δήμητρα Γαλάνη, από το δίσκο: «Ντάμα Κούπα» SONY BMG MUSIC ENTERTEINMENT 88697110722 (2007)
Πούλησέ με πάλι (ακούστε το στο YouTube): Εδώ


***


MODUS VIVENTI
Σαν τον Λαπαθιώτη μοιάζει πια – αντίγραφό του.
Κι αν άλλαξε ελαφρά το σκηνικό – η Πειραιώς,
η Βάθης, τα κουτούκια, η λαχαναγορά,
εκείνο το γαλάζιο τούλι του μεσοπολέμου,
οι μπερντέδες και τα χαμηλά κασκέτα
κι άλλα τινά, παραμένουν άλλα, ωστόσο,
τα πιο μόνιμα:
Ο «μπερντές», η νύχτα που δεν τήρησε ποτέ
καμιά απ’ τις υποσχέσεις της,
το άγχος, η αναμονή, οι ρούνες,
η καταστροφή, τέλος.
Μια καταστροφή αθόρυβη, άνανδρη,
ανειδοποίητη, που σερβίρει το δηλητήριό της
αργά, με χέρια σίγουρα,
σαν τα χέρια, ξέρετε, που σας χαϊδεύουν τάχατες
και κατεβαίνουν προς τα κάτω
όχι γι’ αυτό που φανταστήκατε,
μα για το πορτοφόλι –
τι άλλο;
Ανδρέας Αγγελάκης, Τα ποιήματα του δολοφόνου μου, εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, 1986


***


ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΗΣΟΥΝ ΠΙΟ ΓΕΝΑΙΟΔΩΡΟΣ
Στην αρχή ήσουν πιο θερμός.
Έμπαινες κοπανώντας την πόρτα,
και τρέχοντας μου έδινες λουλούδια,
μαραμένα ήδη από τη ζέστη.
Γυρόφερνες το πιάτο με το γάλα,
σαν γάτος, χαδιάρης, μουστακαλής,
κοιτούσες τον κόσμο για μένα.

Στην αρχή ήσουν πιο γενναιόδωρος.
Βάδιζες στον κόσμο μαζί μου,
στηριγμένος στο μπράτσο -κι εγώ
μπορούσα ακόμη και μα φιλώ
το πρόσωπό σου γνωρίζοντας γιατί.

Στην αρχή ήσουν αιώνιος.
Έμοιαζες φτιαγμένος από αλάτι.
Εγώ είχα τα χείλη αδηφάγα
και μύρωνα το κορμί σου όλο.
Εσύ δεν ξέφευγες,
παλλόσουν μέσα μου,
ζούσες μέσα μου,
αναρριχιόσουν.

Στην αρχή ήταν μόνο έρωτας.
Paulo Augusto, από τη συλλογή, Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***


ΤΑ ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΑ
Εἶπε ὁ Μυρτίας (Σύρος σπουδαστὴς
στὴν Ἀλεξάνδρεια· ἐπὶ βασιλείας
αὐγούστου Κώνσταντος καὶ αὐγούστου Κωνσταντίνου·
ἐν μέρει ἐθνικός, κ’ ἐν μέρει χριστιανίζων)·
«Δυναμωμένος μὲ θεωρία καὶ μελέτη,
ἐγὼ τὰ πάθη μου δὲν θὰ φοβοῦμαι σὰ δειλός
Τὸ σῶμα μου στὲς ηδονές θὰ δώσω,
στὲς απολαύσεις τὲς ὀνειρεμένες,
στὲς τολμηρότερες ἐρωτικές ἐπιθυμίες,
στὲς λάγνες του αἵματος μου ὁρμές, χωρίς
κανέναν φόβο, γιατί ὅταν θέλω -
καὶ θἄχω θέλησι, δυναμωμένος
ὡς θἆμαι μὲ θεωρία καὶ μελέτη -
στὲς κρίσιμες στιγμές θὰ ξαναβρίσκω
τὸ πνεύμα μου, σὰν πρὶν, ἀσκητικό.»
Κ.Π. Καβάφης, Άπαντα Ποιητικά εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, 1990


***

 
ΤΟ Σ' ΑΓΑΠΩ ΜΠΟΡΕΙ
Μη μου δικαιολογηθείς μη μου εξηγείς
πες μου σ' αγαπώ τίποτα άλλο,
τίποτα άλλο μη μου πεις για να ξαναρθείς
μόνο ένα απλό σ' αγαπώ

Τι θες ν' ακούσω πια
τώρα που καμιά,καμιά συγγνώμη δε φτάνει
το σ' αγαπώ μπορεί, μόνο αυτό μπορεί
μες στην καρδιά να μπει να τη ζεστάνει

Μη μου δικαιολογηθείς μη μου εξηγείς
ένα σ' αγαπώ θέλω μόνο
τίποτα άλλο μη μου λες, κλείνει τις πληγές
μόνο ένα απλό σ' αγαπώ

Τι θες ν' ακούσω πια
τώρα που καμιά, καμιά συγγνώμη δε φτάνει
το σ' αγαπώ μπορεί, μόνο αυτό μπορεί
μες στην καρδιά να μπει να τη ζεστάνει...
Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή / Μουσική-Ερμηνεία: Δήμητρα Γαλάνη, από το δίσκο: «Το σ' αγαπώ μπορεί», SONY MUSIC / "ΑΚΤΗ" 519231 2 (2004)
Tο σ' αγαπώ μπορεί (ακούστε το στο YouTube): Eδώ


***


ΦΩΝΗ ΜΟΥ
Δεν ξέρω πως να κοιτάξω για να σε βρω,
ορίζοντα του έρωτα που με διεγείρει,
απροσμέτρητη απόσταση όπου κατοικώ
για να πνίξω τη λαχτάρα να σε αγγίξω.

Δεν ξέρω πως να κραυγάσω για να σε φωνάξω
στο μέσον των αιώνων μου του απείρου
όπου γεννιέται η σιωπή της κραυγής μου
από το αίμα παρακινημένη να σε αναζητήσει.

Να σε κοιτάζω χωρίς να σε φθάνει το βλέμμα,
να αιμορραγώ χωρίς την παρουσία μιας πληγής,
να σε καλώ χωρίς να σε ακούω·
και δεμένος στην καρδιά που δε σε λησμονεί,
να είμαι ένας νεκρός που έχει για τόπο διαμονής
ένα σώμα που δε ζει χωρίς τη ζωή σου.
Elias Nandino / Μεξικό, από η συλλογή: Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***


ΔΙΚΑΙΩΜΑ
Και δικαίωμα
δεν έχω πια να σ' αγαπώ
το στερέωμα της λογικής μου
θαν' αυτό.

Να σ' αγκαλιάζω μια φορά
ούτε με φτάνει κι ούτε μ' αφορά
κάποτε θέλαμε κι οι δυο
Μα τώρα πια
σε θέλω για τον εαυτό μου.

Και δικαίωμα δεν έχω πια να σ' αγαπώ.

Και δικαίωμα
δεν έχεις πια να με κρατάς
στο μεσαίωνα της λογικής σου
να με πας
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Δήμητρα Γαλάνη / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Δικαίωμα», PolyGram 835 468-2 (1988)
Δικαίωμα (ακούστε το στο YouTube): Eδώ


***


ΠΕΡΑΣΜΑ
Ἐκεῖνα πού δειλά φαντάσθη μαθητής, εἶν’ ἀνοιχτά,
φανερωμένα ἐμπρός του. Καί γυρνᾶ, καί ξενυχτᾶ,
καί παρασύρεται. Κί ὠς εἶναι (γιά τήν τέχνη μας) σωστό,
τό αἷμα του, καινούριο καί ζεστό,
ἡ ηδονή τό χαίρεται. Τό σῶμα του νικᾶ
ἔκνομη ἐρωτική μέθη· καί τά νεανικά
μέλη ἐνδίδουνε σ’ αὐήν.
                                Κ’ ἔτσι ἕνα παιδί ἁπλό
γένεται ἄξιο νά τό δούμε, κί ἀπ’ τόν Ὑψηλό
τῆς Ποιήσεως Κόσμο μιά στιγμή περνᾶ κι αὐτό —
τό αἰσθητικό παιδί μέ τό αἷμα του καινούριο καί ζεστό.
Κ.Π. Καβάφης, Άπαντα Ποιητικά, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, 1990 


***

 
Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥΣ
Στις φαντασιώσεις μου
παιδιά λαβωμένα στην ψυχή
ζωγραφιές από πίνακες ερωτευμένων
παιδιά οργισμένοι άγγελοι
μ' αιχμαλωτίζουν
τους νοιώθω γύρω μου ηδονικά, απειλητικά
στα μάτια τους βλέπω κομματιασμένο
τον πόθο για το κορμί μου
η απειλή τους
με παρασέρνει σ' έναν ερωτικό χορό με το θάνατο
σπαρταρώ στα γεμάτα πόθο χείλη τους
που κάνουν ιεροτελεστία στο κορμί μου
και την ώρα που τελειώνω
μαχαίρια βυθίζουν μέσα μου

Καθώς πεθαίνω
το σπέρμα μου πετιέται στα ουράνια
Πάολα, Σαλτάρισμα, εκδόσεις ΣΙΓΑΡΕΤΑ, Αθήνα, 1985


***


ΕΡΩΤΟΣ ΑΚΟΥΣΜΑ
Στοῦ δυνατοῦ ἔρωτος τό ἄκουσμα τρέμε καί συγκινήσου
σάν αἰσθητής. Ὅμως, εὐτυχισμένος,
θυμήσου πόσα ἡ φαντασία σου σ’ ἔπλασσεν· αὐτά
πρῶτα· κί ἔπειτα τ’ ἄλλα —πιό μικρά— πού στήν ζωή σου
ἐπέρασες κί ἀπόλαυσες, τ’ ἀληθινότερα κι ἁπτά.—
Ἀπό τούς τέτοιους ἔρωτας δέν ἤσουν στερημένος.
[1911]
Κ.Π. Καβάφης, Άπαντα Ποιητικά, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, 1990


***

 

ΟΣΟ ΜΕ ΠΛΗΓΩΝΕΙΣ
Ὀλόκληρος στὸν ἔρωτα δοσμένος,
ἄλλη χαρά δέν ἔχω παρὰ μόνο
στὴν ἄγρια σου ματιὰ νά κρυφολιώνω
καά νά σου εἶμαι πάντα ὑποταγμένος.

Κι ὅταν στὰ πόδια σου γονατισμένος,
τ’ ἀπελπισμένα χέρια μου ἀπλώνω
κι ἐσύ μέ διώχνεις, νιώθω τέτοιον πόνο,
που εὐφραίνομαι, σά σκύλος κλοτσημένος.

Σκληρὸ ἀγόρι, ὅσο μὲ πληγώνεις,
τόσο καὶ πιό πολλή χαρά μοῦ δίνεις∙
σκιρτά ή ψυχή μου ὅταν τὴ ματώνεις

καὶ τρέμει ἀπό φόβο μήπως γίνεις
πιὸ τρυφερός μιὰ μέρα – γιατὶ ξέρει
νά χαίρεται μονάχα ἄν ὑποφέρει.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***


 
ΕΠΟΣ ΚΑΡΔΙΑΣ
Μετά σοῦ τό πᾶν, νομίζω, προσηνές μέ μειδιᾶ,
στόν καθρέπτη τῶν ματιῶν σου τήν χαράν ἀντανακλᾶ.
Στάσου, φῶς μου, καί ἀκόμη δέν σέ εἶπα τά μισά

ἀπ’ ἐκεῖνα πού πιέζουν τήν ἐρῶσαν μου καρδιά
καί στά χείλη μου ὀρμοῦνε μέ μιά μόνη σου ματιά.
Μή μέ ὀμιλεῖς ἄν θέλης, μή μέ πεῖς γοητευτικά
λόγια ἀγάπης καί λατρείας. Φθάνει νἄσαι ἐδῶ κοντά,
νά σέ λέγω πώς σέ θέλω, νά σ’ ἐγγίζω, τήν δροσιά
τοῦ πρωϊοῦ πού ἀναπνέεις ν’ ἀναπνέω· κι ἄν καί αὐτά

ὑπερβολικά τά βρίσκης, νά σέ βλέπω μοναχά!
Κ.Π. Καβάφης, Άπαντα Ποιητικά, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, 1990 


***

 
ΕΝΑΣ ΑΝΤΡΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΤΟΥ
Αν όλα ήταν ειπωμένα
κι ανάμεσά μας ο λογαριασμός
ξεπληρωμένος, ακόμα θα είχα
με το σώμα σου ένα χρέος.

Γιατί ποιος θα αποτιμούσε
αυτή την ειρήνη της λησμονιάς
που επιτέλους γνωρίζουν
τα χείλη μου στα χείλη σου;

Σε ανακωχή με τη ζωή,
να μη γνωρίζω, να μη θέλω τίποτα
να μην ελπίζω: η παρουσία σου
κι ο έρωτάς μου. Αυτό φτάνει.

Εσύ κι ο έρωτάς μου, ενώ κοιτάζω
το σώμα σου να κοιμάται καθώς
ξημερώνει. Έτσι εποπτεύει
ένας θεός το δημιούργημά του.

Αλλά ο έρωτάς μου τίποτε δεν μπορεί
χωρίς την συγκατάθεση του σώματός σου:
αυτός μόνο δίνει μορφή στο μύθο
μέσα από την όμορφη υλική σου υπόσταση.
Luis Cernuda, από τη συλλογή, Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***

ΕΡΩΤΙΚΟ
Τα χείλια σου μισανοίξανε ωριμάσανε
είσαι δεν είσαι δεκαεφτά
με μια κάθετη γραμμή στη φλούδα όπως το σύκο
έσκασε άνοιξε
και βγήκε ο Ιούλιος από μέσα·
τα χείλη μου πεισματικά χρόνια κλεισμένα
κάτι πήγαν να πουν της συφοράς της πίκρας,
ν' αρθρώσουν τ' όνομά σου,
τ' άρπαξες τα ρούφηξες και πια το καλοκαίρι
τελειωμό δεν έχει
όλο κόκκινα λουλούδια της φωτιάς του αιμάτου
χόρτα τσουκάλι κι έρωτας.
Ανδρέας Αγγελάκης, Η οδός Θρασυβούλου, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 1979



***

 
ΟΣΤΡΑΚΟ
Μπορεί και να 'ρθω απόψε
μπορεί να 'ρθω
μπορεί να φέρω αν είναι
σύννεφα
κόκκινα
φλογισμένα
Μπορεί να σπάσω απόψε
το ρόδι αυτό
στα πόδια σου.

Μπορεί να λιώσω απόψε
τον πάγο αυτό
μπορεί να κάψω χρόνια
μέσα μου

Έξοχα
λυτρωμένα.

Μπορεί να σπάσω απόψε
το κύμα αυτό
στα πόδια σου.

Μπορεί να γίνω απόψε θάλασσα
μπορεί να στάξω απ' το σφουγγάρι σου
απ' τ' όστρακό μου σε απάλλαξα
για να 'μαι το μαργαριτάρι σου
κατάσαρκα

Έξοχα
λυτρωμένα.

Η ομορφιά του κόσμου
αβάσταχτη
κατάσαρκα.
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Υδρόγειες Σφαίρες» Mercury 542360-2 (2002)


***


ΕΚΚΡΕΜΟΤΗΤΑ
Μη μου αγχώνεσαι
Δεν το κουνάω απ’ τη θέση μου
Αλλάζω απλά ταυτότητα
Μπορώ και προσαρμόζομαι
Κι από άνθρωπος σου σταθερός
Όσο περνάει ο καιρός
Θα γίνομαι εκκρεμότητα

Μη μου αγχώνεσαι
Απλά επιβιβάζομαι
Κι εγώ στη μονιμότητα
Μπορώ και συμβιβάζομαι
Και βλέπω τώρα την ουσία
Στις σχέσεις μόνο η απουσία
κρατά μια σταθερότητα

Ο άνθρωπος σου ο σταθερός
Όσο περνάει ο καιρός
θα γίνεται εκκρεμότητα.
Στίχοι: Γεράσιμος Ευαγγελάτος / Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης / Ερμηνεία: Νατάσα Μποφίλιου, από το δίσκο: «Μέχρι το τέλος» (Μικρή Άρκτος15231-12 2008)
Εκκρεμότητα (ακούστε το στο YouTube): Eδώ


***


 
ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ
Δυό μῆνες τώρα σὲ λιμπίζομαι
καί δὲν τὸ λέω

Μὲς στὸ μπλουτζὶν λαμποκοπᾶς
ὅλο δοσιὰ καὶ νιάτα

Στὰ χέρια σου ἠ ὀμορφιὰ
σπατάλησε ὅλο της τὸ χνούδι

Κι ὅταν γυρνᾶς στὶς δέκα
ἀπὸ τὸ λούνα πὰρκ
καὶ τραγουδᾶς «Ἀφῆστε με νὰ κλάψω»
(δεκαωχτὼ χρονῶ, τί ξέρεις ἀπὸ κλάμα),

στημένος στὸ σοκάκι σου,
πίσω ἀπό κάτι βαρέλια,
περιμένω νὰ κλείσει ἡ νύχτα μου
μέ σὲνα.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***


ΕΡΑΣΤΕΣ
Πέρασαν οι ώρες τους γοργά
και φύγανε οι εραστές, θλιμμένοι,
με βήματα επίσημα κι αργά
και καμπαρντίνα κουμπωμένη.

Και λυπηθήκαμε τους εραστές
με το μικρό στον τόπο
πήγαιν' έλα τους,
να ονειρεύονται αγκαλιές ζεστές,
σκαλίζοντας τη γη
με την ομπρέλλα τους...
Στίχοι: Γιώργος Μακρής / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Νατάσα Μποφίλιου & Ερωφίλη & Ρίτα Αντωνοπούλου, από το δίσκο: «Πεθαίνοντας στην Αθήνα», ΛΥΧΝΙΑ CD 1 (2006)
Εραστές (ακούστε το στο YouTube): Εδώ


***

 
ΧΑΡΑΜΑΤΑ
Ξύπναγα πρωί χαράματα
σταζαν του Θεού τα κλάματα
δάκρυα τρυφερά, βελούδινα
έφτιαχνα καφέ και του 'δινα

Αγάπη μου, αστέρι μου, φεγγάρι μου
σε λίγο θα ξημέρωνες για χάρη μου
στη γη ο πετεινός τρελό μεγάφωνο
σε θέλω κι ο ουρανός με αφήνει άφωνο

Έβρεχε η βροχή, βρεχόμουνα
όσο ανησυχείς θα 'ρχόμουνα
ξόβεργα η ζωή και πιάστηκα
από "σ' αγαπώ" κρεμάστηκα

Αγάπη μου, αστέρι μου, φεγγάρι μου
σε λίγο πως θα νύχτωνες για χάρη μου
την πείνα τους τ' αγρίμια να χορτάσουνε
και μέσα απ' την ασχήμια αυτή ν' αγιάσουμε

Αγάπη μου, αστέρι μου, φεγγάρι μου
σε λίγο θα ξημέρωνες για χάρη μου
ζεστό το ευχαριστώ στον ουρανίσκο μου
τον ήλιο σου που μου 'δωσες στον ίσκιο μου
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Υδρόγειες Σφαίρες» Mercury 542360-2 (2002)
Χαράματα (ακούστε το στο YouTube): Εδώ


***


ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ
Φτάσαμε στην Αλεξάνδρας ξημερώματα
να γλιτώσεις τους αποχαιρετισμούς
γύρω βρώμικα καφέ με ξένα ονόματα
προσκαλούνε μέσα τους περαστικούς
μήπως θες κάτι να φας να σε κρατήσει
μουσική στ' ακουστικά σου σιγανή
αποφεύγεις έτσι όποιον σου μιλήσει
σε ρωτάω κι ανεβάζεις τη φωνή

Και να κάνεις τη στιγμή συνηθισμένη
το αντίο, πάντα αντίο θα σημαίνει

Σ' ένα χάρτη με στυλό τραβάς το δρόμο σου
και τσιγάρα στρίβεις για τη διαδρομή
ένας τρόπος να σκοτώσεις, λες, το χρόνο σου
ένας τρόπος να σκοτώσεις τη στιγμή

Και να γύριζες να δεις, τι θα 'χε γίνει
αφού τίποτα δε διαρκεί στη μνήμη

Ένα τζιν μπουφάν φθαρμένο για το κρύο
κι ένας σάκος που σε λίγο θα εκραγεί
μ' ένα σάλτο μπαίνεις μες στο λεωφορείο
δε μ' αφήνεις τελευταία επιλογή...
Έφευγες από Αλεξάνδρας τα χαράματα
μ' ένα αρχαίο πούλμαν μπλε-πορτοκαλί
να μη δω το πρόσωπό σου μες στα κλάματα
με το χνώτο είχες θαμπώσει το γυαλί.

Και να σ' έβλεπα να κλαις, τι θα 'χε γίνει
αφού ο χρόνος τελικά όλα τα σβήνει
Στίχοι: Γεράσιμος Ευαγγελάτος / Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης / Ερμηνεία: Νατάσα Μποφίλιου, από το δίσκο: «Μέχρι το τέλος» (Μικρή Άρκτος15231-12 2008)


***


ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟ
Έχω διαβατήριο, εισιτήριο, κουράγιο έχω
Δωσ' μου τα μπαγκάζια σου με τα νάζια σου, ζωή σ' αντέχω
Θα σε προδώσω μου 'χες πει, για ν' αγαπάς το σφάλμα
Γιατί το θέλω αν δεν κοπεί, δε κάνει ο πόθος άλμα
Θα σε προδώσω μού 'χες πει, για ν' αγαπάς τα πάντα
Γιατί η ζωή είναι μουσική από πλανόδια μπάντα

Έχω διαβατήριο, εισιτήριο, μαχαίρια έχω
Δωσ' μου τα τραγούδια σου, με τα φλούδια σου, χυμούς να τρέχω
Θα σε ματώσω μού 'χες πει, για ν' αγαπάς το αίμα
Γιατί το θέλω αν δε κοπεί, δε σταματάει το ψέμα
Θα σε ματώσω μού 'χες πει, για ν' αγαπάς το χέρι
Που σού 'χει ανοίξει την πληγή, αλλά να βγει δε ξέρει

Θα σε ματώσω μού 'χες πει,
Θα σε προδώσω μού 'χες πει,
Γιατί η ζωή είναι μουσική
από πλανόδια μπάντα
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Υδρόγειες Σφαίρες» Mercury 542360-2 (2002)
Διαβατήριο (ακούστε το στο YouTube): Εδώ



***

 
ΡΗΜΑΓΜΕΝΟ ΝΤΑΜΑΡΙ
Ἔρχονται ὧρες ποὺ τὶ νὰ σοῦ κάνουν πιὰ καὶ τὰ χαμόγε-
λα,
πέφτουν ἕνα ἕνα σὰν τὰ ἑφτά πέπλα τῆς Σαλώμης,
καὶ στὸ τέλος ἀπομένεις γυμνός, καὶ τότε ἀρχίζουν ὅλα νὰ
κραυγάζουν·
τὰ μάτια κραυγάζουν: ἐμεῖς εἴμαστε ποὺ ρουφήξαμε τόση
ὀμορφιά,
τὰ χέρια κραυγάζουν: ἐμες εἴμαστε ποὺ συντελέσαμε στὴν
ὑποταγή,
τὸ σῶμα κραυγάζει: ἐγῶ εἴμαι ποὺ συσπάστηκα στὴν
κτηνωδία τοῦ καλοκαιριού,
οἱ στίχοι διαλαλούν τὰ μυστικά μας,
γίναμε πιὰ σὰν ἰδιωτικό ἡμερολόγιο σὲ ξένα χέρια.

Ἔτσι εἶναι, δὲν ὠφελοῦν πιὰ τὰ χαμόγελα, ὅσο κι ἄν εἶναι
ἀνοιχτόκαρδα,
οὔτε ὠφελεῖ νὰ κρατᾶς τὸ στόμα κλειστό ὅταν ὅλα κραυ-
γάζουν·
καὶ τί νὰ τὰν κάνεις τὴ διπλομανταλωμένη ἀξιοπρέπεια
της σιωπής
τώρα ποὺ ὅλοι ξέρουν ποιοὺς ἱκετέψαμε, σὲ ποιὲς ἀγκαλιὲς
συσπειρωθήκαμε,
κι εἶναι τὸ πρόσωπό μας σὰ νταμάρι ρημαγμένο
κι εἴμαστε σὰν ψημένα κάστανα ποὺ εὔκολα τὰ ξεφλουδί-
ζει κανείς.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ανυπεράσπιστος Καημός. Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***

 

ΥΔΡΟΓΕΙΕΣ ΣΦΑΙΡΕΣ
Κοιτάς το πρόσωπο της γης
κι ομολογείς
τα όρια είναι στρογγυλά
κι αυτή γελά.

Μοιραία λέξη λέω που 'ναι η έλξη
για 'κείνα τ' άγνωστα από σένα
που ένα τα έψαχνες προς ένα.

Να μην πας πουθενά
γιατί αν έρθεις ξανά
θα 'χουν φύγει τα χρόνια
αχ κι ο άνθρωπος γερνά.

Να καθίσεις εδώ
να με δεις να σε δω
σαν υδρόγειες σφαίρες
είν' τα μάτια σου τα δυο
συχνά.

Κοιτάς το πρόσωπο της γης
και νοσταλγείς
ταξίδια, φώτα μακρινά
ειλικρινά
Θυμάμαι σε είχα πρωτοσυναντήσει
να ψάχνεις τόσο απελπισμένα
ποιο τραίνο σε έπαιρνε από σένα.

Να μην πας πουθενά
γιατί αν φύγεις ξανά
θα έχω αλλάξει σεντόνια
δαχτυλίδια,δειλινά.

Να καθίσεις εδώ
να με δεις να σε δω
σαν παγκόσμιος χάρτης
είν' τα χέρια σου τα δυο
γυμνά.

Μια ζωή
τα χελιδόνια
στην καρδιά μου χτίζανε φωλιά.

Να μην πας πουθενά
γιατί αν έρθεις ξανά
θα έχουν φύγει τα χρόνια
αχ κι ο άνθρωπος.
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Υδρόγειες Σφαίρες» Mercury 542360-2 (2002)
Υδρόγειες σφαίρες (ακούστε το στο YouTube): Εδώ



***


ΕΝΑΛΙΟ
Σάν νά εἶχε δάκτυλα ὁ μπάτης
Τά μαλλιά σου θά γίνουν
Τό ἔμβλημα τῆς σιωπῆς
Ὄχι ἐκείνης πού ἡ νύχτα της
Σκέπασε τά ὑπονοούμενα τῶν σεντονιῶν
Οὔτε κι αὐτῆς πού ἁπλώθηκε σάν τό νερό
Στροβιλίζοντας μέσα στούς ἥλιους
Τό στιλπνό της φάντασμα

Σάν νά εἶχε ἀλήθεια ὁ χρόνος
Ὁμιλῶ
Δέν ὑπάρχει τίποτα καλύτερο
Χάρης Μεγαλυνός Καλοκαίρια καί ἐνιαυτοί, εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα, 2002


***


ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΛΑΤΡΕΙΑ ΜΟΥ
Κουβέντα θ’ ανοίξουμε τώρα
με τι εννοείς και τι εννοώ;
Ξεκίνα παιδί μου προχώρα
η τρελά κι η νύχτα δεν έχουν θεό

Το χέρι σου δώσ’ μου
και πάμε στου κόσμου
την πιο νευρικιά διαδρομή
εμείς και νεκροί θα αγαπάμε
το θύμα, το θύτη και την αφορμή

Αγάπη μου, λατρεία μου
κουβέντα κι ιστορία μου
δικό μου πεπρωμένο
Χριστέ και Παναγία μου
στην πρώτη απεργία μου
μαζί σου κατεβαίνω

Κουβέντα θ’ ανοίξουμε τώρα
με τι ‘ναι καλό και τι ‘ναι κακό;
Ξεκίνα παιδί μου προχώρα
δεν είναι για φόβο και πανικό

Το χέρι σου δώσ’ μου
και πάμε στου κόσμου
την πιο νευρικιά διαδρομή
εμείς και νεκροί θα αγαπάμε
τα όχι, τα ίσως, τα ναι και τα μη
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Σταμάτης Κραουνάκης & Λίνα Νικολακοπούλου (Ντουέτο), από το δίσκο: «Δεν έχω ιδέα» SONY BMG  CD


***


ΑΛΛΗ ΑΓΑΠΗ
Άλλη αγάπη γύρευες εσύ,
πώς να σ' αγαπήσουνε οι άλλοι
κι είπες με τ' αγκάθια στο κεφάλι
κάποια μου Δευτέρα ήταν Μεγάλη
και το πατρικό μου θαλασσί.

Φλόγες του γκαζιού
με χίλιες γλώσσες
στ' άδειου μαγαζιού
την παγωνιά,
όσες προσευχές
κι αν κάνεις όσες,
όσο θα 'χει αγκίστρι η πετονιά,
φως σπαρταριστό δεν θα σηκώσεις
τη δικιά σου μόνο σκοτεινιά.
Τ' άπιαστο που πήγες να δολώσεις
δεν πεινάει για τούτο τον ντουνιά.

Αντίχειρας, παράμεσος
κι ο Άδης ενδιάμεσος

Άλλη αγάπη γύρευες εσύ,
όλα να 'ναι αλλοιώτικα από πρώτα.
Κι είπες την καρδιά μονάχα ρώτα
κι άσε να 'ρθουν φήμες γεγονότα,
όλα στ' όνομά της δώστα εσύ.

Κάτι ο κόσμος μέσα του θυμάται
σαν μεγάλος, πότε σαν μωρό,
βγάζει τη φανέλα και κοιμάται
με τον άγγελό του τρυφερό.
Όλοι εσείς νυχτιάτικα πού πάτε,
ήρθε ως την ψυχή μας το νερό,
μόνο τα σημεία εκτιμάτε
και το δάκρυ έγιν' αρμυρό.

Αντίχειρας, παράμεσος
κι ο Άδης ενδιάμεσος
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Μανώλης Μιτσιάς, από το δίσκο: «Ισόβια» 2005 LEGEND CD


***


ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ 'ΡΧΟΣΟΥΝΑ
Έπρεπε να 'ρχόσουνα, έστω με βροχή
Περνώντας όλα τα εμπόδια, στο σπίτι σου
Έπρεπε να 'ρχόσουνα .

Έπρεπε να 'ρχόσουνα, υπάρχουνε περαστικοί
Δυο-τρεις βιαστικοί, ένα παιδί
Έπρεπε να 'ρχόσουνα.

Έπρεπε να 'ρχόσουνα, κάποιος τα δάχτυλα έπαιζε
Άλλος κάπνιζε, ένα παιδί
Έπρεπε να 'ρχόσουνα.

Έπρεπε να 'ρχόσουνα, έξω η βροχή
Το γκαρσόνι εκεί, σ' ένα σκαλί
Έπρεπε να 'ρχόσουνα.

Έπρεπε να 'ρχόσουνα, η βρύση η σιωπή
Οι λάμπες στη σκεπή, ένα σκυλί
Έπρεπε να 'ρχόσουνα.

Έπρεπε να 'ρχόσουνα, δεν ήταν η στιγμή
Οι φόνοι, οι καιροί ένα παιδί
Έπρεπε να 'ρχόσουνα.

Έπρεπε να 'ρχόσουνα, έστω με βροχή
Περνώντας όλα τα εμπόδια, στο σπίτι σου
Έπρεπε να 'ρχόσουνα.
Ποίηση: Γιώργος Χρονάς / Μουσική-Ερμηνεία: Μάνος Χατζιδάκις. Από τον ΚΟΙΝΟ ΒΙΟ (έργο 33, 1977) από το δίσκο: «Μάνος Χατζιδάκις 2000 Μ. Χ.» (ΣΕΙΡΙΟΣ / SIRIUS SMH9901 2) 


***
 
 
ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΡΓΑ
Λες και τρώμε το χειμώνα παγωτό.
Λες και πέφτουμε σε τοίχους μ' εκατό.
Έτσι ανάποδα λυγάω το βράδυ αυτό
του νου τη βέργα.

Λες και η στάθμη της αγάπης πάει να βρει
πόσοι κρύβονται στη λάσπη θησαυροί.
Πώς κοπήκανε στα δάχτυλα οι σταυροί
γι' ανθρώπων έργα.

Αδιόρθωτα τα μάτια κι οι καρδιές
με κουμπιά και φερμουάρ κατεστραμμένα
δυο κουβέντες μου σου πέσανε βαριές
κι αποφάσισες να ζεις χωρίς εμένα.

Λες και στρώσαμε τον Αύγουστο χαλί
λες και βγήκε τ' ασανσέρ σ' ένα κελί
που ένας το βλέπε το φως γι' ανατολή
κι άλλος για δύση.

Λες και μέσα μας τ' αντίθετα τραβάν
να ψηφίσουνε στο ίδιο παραβάν
σαν αιώνιο Ιησούν ή Βαραβάν
του ανθρώπου η φύση.
Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από το δίσκο: «Ανθρώπων έργα» Polygram 521 384-2


***


TANGO
Παραμονή της επετείου
βουτιά στο χρώμα του καδμίου
έγινα κόκκινος
Σε βρήκα μ' άλλον στο κρεβάτι
κι ο διάδρομος οχιά φευγάτη
ο κατασκότεινος
Βγήκα στο δρόμο είχε πλημμύρες
γαλότσες και πυροσβεστήρες
εκεί αναλήφθηκα
Κι έρχομαι τώρα σαν αέρας
σαν προϊστορικός αστέρας
να εκδικηθώ όσα φοβήθηκα

Στρίβω Θησέως το τιμόνι
σε αγαπώ και πέφτει χιόνι
είμαι το θύμα σου.
Και στο παρμπρίζ μου την οθόνη
όποια φιγούρα κι αν ζυγώνει
παίρνει το σχήμα σου.
Είσαι αθώα, είσαι σκύλα
ή του μυαλού μου κατρακύλα
ζητάει το σώμα σου
Και κάποιος ίσως που μου μοιάζει
κι αυτό το μίσος μ' ανεβάζει
φιλάει το στόμα σου

Να σε σκοτώσω ήρθα, δεν ήρθα να μείνω
ήρθα να γίνω απόψε για σένα πληγή
Μα όπως γυρνάς τα μάτια όλα τα σβήνω
ήρθα να μείνω για πάντα μαζί σου καρδιά μου στη γη
Στίχοι / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Κώστας Μακεδόνας, από το δίσκο: «Έπεσε Έρωτας» ΑΚΤΗ  SONY MUSIC, 2002 



***

 
ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ
Ο κήπος ήτανε μοκέτα
στου πέμπτου ορόφου το δυάρι, χειμώνας
και φύσαγ’ ένας άνεμος να πάρει
σεντόνια, μαξιλάρια και πακέτα – χειμώνας

Στου πέμπτου ορόφου τον παράλληλο
το έργο που θα δείτε ειν’ ακατάλληλο
κι απόψε

Η γάτα αποκοιμήθηκε κουλουριασμένη
στη σιωπή της γυρνάω
ξυπόλητη πηγαίνω στο κρεβάτι
αθόρυβη ζωή κι οφθαλμαπάτη
περνάω
Λόγια: Λίνα Νικολακοπούλου / Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης / Ερμηνεία: Δήμητρα Γαλάνη. Από το δίσκο: «Κανονικά», MINOS EMI 7243 4 80045 2 9, (1984)



***
 
ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΜΟΝΑΞΙΑ
Ὅταν τὶς νύχτες τριγυρνῶ στὴ μοναξιά μου,
ψάχνω μέσ᾿ σὲ χιλιάδες πρόσωπα νὰ βρῶ
ἐκεῖνο τὸ τρεμούλιασμα στὴν ἄκρη τοῦ ματιοῦ σου.

Ἂν ἔστω κι ἕνας μόνο ἀπηχοῦσε
κάτι ἀπ᾿ τὴ δική σου ὀμορφιά,
θὰ τοῦ ῾λεγα: -«Λοιπόν, τί περιμένεις;
μὲ τὰ καρφιὰ τῶν παπουτσιῶν σου κάρφωσέ με».

καὶ δὲ θὰ καρτεροῦσα πιὰ γλυκὸ φιλὶ
οὔτε μία τρυφερὴ περίπτυξη.
ΑΝΑΣΤΟΛΗ
Ὅ,τι ὀνειρεύτηκα τόσα καὶ τόσα βράδια,
ὅ,τι πεθύμησα μὲ τόση ἀλλοφροσύνη,
ὅ,τι σχεδίασα μὲ τόσο πυρετό,
μόλις σὲ δῶ, γλυκιά μου ἐξουθένωση,
στὰ μάτια καὶ τὰ χείλη τὸ ἀναστέλλω,
γιὰ μία στιγμὴ πιὸ ἀπελπισμένη τὸ ἀναβάλλω,
γιατί μονάχα ὅταν τὰ χέρια μου σὲ χάνουν,
ἡ πονεμένη φαντασία μου σὲ κερδίζει.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ξένα γόνατα (1954). Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***


ΤΥΨΕΙΣ
Ὅσο περνοῦν οἱ μέρες καί μακραίνει
ἡ ἡλικία τῆς σεμνότητας, αἰσθάνομαι
τὶς ἀνεπαίσθητες ραγισματιές ἐντός μου
ἀπὸ νύχτα σὲ νύχτα νὰ πληθαίνουν:
δρόμοι ποὺ πήρα μὲ χαμηλωμένα μάτια
φῶτα ποὺ πέσαν πάνω μου ἀνελέητα
λόγια πιὸ πρόστυχα κι ἀπ' τὶς χειρονομίες -
μὰ πιὸ πολύ, ἡ ὄψη τῆς μητέρας μου
ὄταν γυρνῶ ἀργά τὸ βράδυ καὶ τὴ βρίσκω
μ' ἕνα βιβλίο στὸ χέρι νὰ προσμένει
βουβή ξαγρυπνισμένη καὶ χλωμή
ΒΡΟΧΟΣ
Τώρα ποὺ σ' ἔχω διαγράψει ἀπ' τὴν καρδιά μου,
ξαναγυρνᾶς ὅλο καὶ πιὸ πολὺ έπίμονα,
ὅλο καὶ πιὸ πολὺ τυραννικά.
Δὲν ἔχουν ἓλεος τὰ μάτια σου γιὰ μένα,
δὲν ἔχουν τρυφερότητα τὰ λόγια σου,
τὰ δάχτυλά σου ἔγιναν τώρα πιὸ σκληρά,
ἔγιναν πιὸ κατάλληλα γιὰ τὸ λαιμό μου.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ξένα γόνατα (1954). Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***


ΟΧΤΩ
Οχτώ που είναι ακόμα η μέρα
και βάζει τα παπούτσια του
να πάει στο σινεμά.
Κάποιο σημείωμα αφήνει για 'κείνον
που δεν φτάνει.

Οχτώ που είναι ακόμα νύχτα
και βάζει τα παπούτσια του
να βγει απ' το σινεμά.
Τη μια βιτρίνα προσπερνά
την άλλη κάνει πως βλέπει.

-Τί λες πάμε πιο κάτω;
Ποίηση: Γιώργος Χρονάς / Μουσική-Ερμηνεία: Μάνος Χατζιδάκις. Από τον ΚΟΙΝΟ ΒΙΟ (έργο 33, 1977) από το δίσκο: «Μάνος Χατζιδάκις 2000 Μ. Χ.» (ΣΕΙΡΙΟΣ / SIRIUS SMH9901 2) 


***


 
ΝΥΧΤΑ ΧΑΡΙΣΕ ΜΟΥ ΕΝΑ ΚΟΡΜΙ
Νύχτα, χάρισέ μου ἕνα κορμί,
νὰ χορτάσω κι ἀπόψε τὴν ἔξαψή μου
νὰ σκοτώσω κι ἀπόψε τὴν ἀπόγνωσή μου,
δὲν τὰ αντέχω πιὰ αὐτά τὰ δρομολόγια,
αὐτὸ τὸν παιδεμό πίσω ἀπὸ ξένα ἴχνη.

Νύχτα, χάρισέ μου ἕνα κορμί,
δὲν ἐξετάζω ἂν τὸ στῆθος εἶναι ὄμορφο,
ἂν τὰ μπράτσα εἶναι ψημένα στὴ δουλειά
οὔτε καὶ νοιάζομαιι γιὰ τῶν ματιῶν τὸ χρῶμα,
ὄνομα, ἐπάγγελμα καὶ ἡλικία.

Νύχτα, χάρισέ μου ἕνα κορμί,
ἔστω καὶ γιὰ μισὴ ὥρα, γιά ἕνα δεκάλεπτο∙
σοῦ τάζω πρῶτα πρῶτα τὸ κορμί μου,
σοῦ τάζω τὸ μέλλον μου,
σοῦ τάζω κάτι περισσότερο: τὴν ψυχή μου -

χάρισέ μου ἕνα κορμί.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ανυπεράσπιστος καημός. Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑ
Θα μπορούσα ώρες ολόκληρες να ρουφώ
την αναπνοή σου αμίλητος ακούγοντάς σε
να μιλάς σαν ήχος βροχής σε λουλούδι
για θέματα αδιάφορα. Τόσο λίγο καταλαβαίνει
ο ένας τον άλλον, αλλά, ξέρεις, φθάνει
να βλέπω τό χέρι σου νά γυρνά
μια σελίδα βιβλίου μισοφωτισμένο απ’ τή λάμπα
ή την πλάτη σου να σκεπάζει την κάμαρα
και να σωπαίνω. Ο χρόνος έφερε
αυτό το απροσδόκητο μέσα μου:
σ’ έλαμψε τίμια και τώρα σε νιώθω
σαν πράσινη φωτιά να μεγαλώνεις.
Αθόρυβα που πατά η νύχτα, προνοητική
για ό,τι αφέθηκε ανεκπλήρωτο η ανείπωτο.
Ανδρέας Αγγελάκης, «Ο πρίγκιπας των κρίνων», 1964


***


Η ΝΥΧΤΑ ΤΟ 'ΧΕΙ ΑΠΟΨΕ
Η νύχτα το ‘χει απόψε να εκμαυλίζει
μπερδεύοντας τα βήματα στη μουσική της.
-Τρέξε κι απόψε, τρέξε απελπισμένα,
πάρε τους δρόμους που οδηγούνε στην ψευδαίσθηση
(κι οι άλλοι ας δημιουργήθηκαν,
ας παντρευτήκαν, ας έκαναν παιδιά,
ας αποχτήσαν σπίτι κι αυτοκίνητο,
κι εσύ ας είσαι έρημος και μόνος,
ας στάζει από τα μάτια σου το παράπονο,
ας περιμένει η μάνα σου να δει από σένα προκοπή,
να φάει γλυκό ψωμί στα γερατειά της),
τρέξε κι απόψε, τρέξε απελπισμένα,
πάρε τους δρόμους που οδηγούνε στην απόγνωση.
Η νύχτα το ‘χει απόψε να εκμαυλίζει…
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ανυπεράσπιστος καημός. Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998 


***

 
ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΤΗΡΙΟ
Ι
Τὸ γράμμα σου τ᾿ ἀποψινὸ μὲ βρῆκε λυπημένο
μὴ λὲς πὼς ἦταν ἀφορμὴ τ᾿ ὀργίλο σου γραφτό:
λὲς κι ἀπὸ πρίν, κάποια φωνή, μοῦ τό ῾χεν εἰπωμένο.
Δὲ θλίβομαι γι᾿ αὐτό.

Ἔτυχεν, ὅμως, ἡ βραδιὰ τόσο βουβὰ νὰ σβήσει,
κι ὁ ἥλιος, μακριά, τόσο θλιβὰ νὰ χάνεται μαζί...
Τέτοιες βραδιές, ἡ σκέψη μου, ποὺ νοσταλγεῖ κι ἐκείνη,
δὲ θά ῾θελε νὰ ζῆ!

Κ' ἐξ ἄλλου, λὲς γιὰ πράματα ποὺ, έγὼ, δὲ βρίσκω βάση:
λόγια γραμμένα βιαστικά, μὲ πεῖσμα καὶ χολή
ἐκεῖνος ποὺ τὰ λόγια σου τὰ πρίν, ἔχει διαβάσει,
θὰ ξαφνιαστεῖ πολύ...

Μοῦ λὲς πὼς «κυλιστήκαμε στὸ βόρβορο», -φαντάσου!
Κ' ἐγὼ ποὺ τό ῾χα καύχημα κρυφό, τόσο καιρό,
πὼς ἡ καρδιά μου στάθηκε, στὰ πλάνα βήματά σου,
σὰν ἄστρο φεγγερό!

Τὸ γράμμα σου τ᾿ ἀποψινό, μὲ βρῆκε λυπημένο,
λὲς κι ἡ καρδιά μου, σὰν ἀνθός, γιὰ πάντα ἔχει σαπεῖ.
Κι ὅσο γιὰ κεῖνο ποὺ μοῦ λές: «σαν ἄγνωστος θὰ μένω»,
-δὲ ξέρω τί θὰ πῆ...
ΙΙ
Τὸ βράδυ ποὺ σ᾿ ἀγάπησα δὲν ἦταν καλοκαίρι
Τὰ φύλλα μόλις πρόβαλλαν ἐπάνω στὰ κλαριὰ,
-κι οὔτε θυμᾶμαι, νὰ σοῦ πῶ, τί μ᾿ εἶχε τότε φέρει,
σ' ἐκείνη τὴ μεριά.

Θυμᾶμαι, μόνο, πού ῾σερνα τὸ βῆμα τὸ νωθρό μου,
καὶ τὸ μυαλό μου γύριζε σὲ πράματα παλιά,
τὴν ὥρα ποὺ σ᾿ ἀπάντησα, νὰ στέκεσαι στοῦ δρόμου
τὰ πέτρινα σκαλιά.

Τὴ νύχτα ἐκείνη, τὴν τρελή, τὴ νύχτα τὴ μεγάλη,
νὰ στὴ θυμήσω τώρα, ἐδῶ, τὸ βρίσκω περιττό.
«Τὰ περασμένα πέρασαν, -μὴν τὰ θυμᾶσαι πάλι»,
μᾶς λέει τὸ ρητό...

Κι ὅμως, κι ἐσὺ μ᾿ ἀγάπησες βαθύτατ -τὸ νιώθω
καὶ ξέρω ἀκόμα, πὼς, συχνὰ, μοῦ τό ῾χες ὁρκιστεῖ,
πὼς ὅσο κι ἂν μαραίναμε τὸ πρῶτο μας τὸ πόθο,
θὰ μέναμε πιστοί!

Μιᾶς καὶ δὲν ἦταν νὰ σταθεῖς σὲ ῾κεῖνα πού ῾χες τάξει,
τότε γιατὶ, τὸ λόγο αὐτὸ, μ᾿ ἀνάγκασες νὰ πῶ;...
Τὸν ὅρκο σου τὸν πάτησες, -μὰ ῾γὼ δὲν ἔχω ἀλλάξει,
-κι ἀκόμα σ᾿ ἀγαπῶ.
Ναπολέων Λαπαθιώτης, Ποιήματα. Εισαγωγή, σχόλια, παρουσίαση, Άρη Δικταίου., εκδόσεις Φέξη, Αθήνα, 1964. 


***


ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ
Κάθε ποὺ πέφτει ἐπικίνδυνα τὸ βράδυ,
ξυπνάει ἡ φωνή σου μέσα μου καὶ μὲ ρημάζει∙
κι ὅταν ἡ νύχτα ὅλες τὶς γλυκιὲς εἱκόνες διώχνει,
προβάλλει ἐντός μου ἡ βρώμικη ὀμορφιά σου
καὶ σβήνει ἀπὸ τὰ μάτια τὴ λάμψη τοῦ Θεοῦ.

Καὶ τότε δίνομαι στὸ ἔγκλημα τῆς μοναξιᾶς,
ποὺ χρόνια τώρα μέσα μου τὸ ἑτοιμάζω,
καὶ πιὰ δὲν ἔχει οὐράνιο φεγγοβόλημα,
δὲν ἔχει πιὰ παιδικὲς χορωδίες,
μονάχα μιά προσπάθεια γιὰ σπασμούς,
νυχτερινὰ χαρτονομίσματα τσαλακωμένα.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ξένα γόνατα, (1954). Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ
Το στήθος του από μολύβι
κι η γάμπα του τορνευτή
αν και γεμάτη αλογότριχες.
Μάρμαρο ξανθό πυρώνει γύρω από την ήβη.

η μύτη ελαφρά γαμψή
κρατάει στις σπείρες της
λίγο απ’ το λάδι του ματιού.
Γλιστράει ως σμίλη μες στη σκιά τη μελαμψή

και καταλήγει στ’ άσπρα σκυλόδοντα.
Ως και του Δία οι κεραυνοί
λύγισαν κι έλιωσαν
να του προσφέρουν σπίτι και ευνή.

Στις φεγγαρόχρωμες ελιές το πανί του αέρα
κτυπά μες σε αφροδίσια ρίγη.
Είν’ της θεάς ο ζυγός, η απατηλή διφθέρα
Που μες στις φλέβες τον τυλίγει.

Τον ξένο τον τρελλαίνει του Ομήρου η λαλιά
η καμπύλη του στόματος, τα μελανά μαλλιά.
Γυμνοί παλαιστές, Επαφρόδιτοι
του Δία οι αθάνατοι
όρχεις καρδιοχτυπούν να σας φιλήσουν στ’ αχαμνά.
Χάρης Μεγαλυνός, To μήλον της έριδος, εκδόσεις Οδός Πανός, Αθήνα, 1983


***


ΤΣΑΪΡΑΔΑ
Ἐδῶ δὲν εἶναι τόπος νὰ ξανάρθουμε.
Ἔχτισαν κι ἄλλο σπίτι, βλέπω φῶς στὸ παράθυρο.
Ὁ χωματόδρομος περνάει σχεδὸν δίπλα μας.
Ζευγάρια ἐπιστρέφουν μὲ τὸ μοτοσακό.

Ἐδῶ δὲν εἶναι τόπος νὰ ησυχάσουμε.
Αὐτό τὸ ρεμπέτικο μοῦ χάλασε ὄλο τὸ κέφι.
Βουρκώνει τὸ μέσα μου καθώς σ’ ἀγκαλιάζω.
Μο κάνει κακό ν’ κούω γι ξενιτεμούς.

Ἐδῶ δὲν εἶναι τόπος γιὰ μᾶς.
Ἀκόμη κι ἡ ἐξοχή ἔχει τὸν τρόπο της νὰ μᾶς πληγώνει.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ανυπεράσπιστος καημός. Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***

ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ
Στο τέλος της νύχτας
υπάρχεις εσύ
το φως στη γωνιά του δωματίου
άδεια σώματα
το στόμα με τη γεύση από κρασί
ή μυρωδιά τσιγάρου.
Στο τέλος της νύχτας
υπάρχει η επιθυμία
ο πυρετός στο δέρμα
το γυμνό σώμα
η έκσταση της αγκαλιάς.
Στο τέλος της νύχτας
αναζητώ τη μουσική
τον ύπνο
το συμπλήρωμα του χώρου
το προσκεφάλι.
Στο τέλος της νύχτας
βρίσκω το στήθος σου
γέρνω το κεφάλι μου
αποκοιμιέμαι
Sérgio Godoy, από τη συλλογή, Η Έλξη των Ομωνύμων, μτφ. Ρήγας Κούπας, εκδόσεις Οδυσσέας, Αθήνα, 2005


***

 

Η ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΤΟΥ ΚΛΕΙΤΟΥ
Ὁ Κλεῖτος, ἕνα συμπαθητικό
παιδί, περίπου εἴκοσι τριῶ ετῶν —
μέ ἀρίστην ἀγωγή, μέ σπάνια ἑλληνομάθεια —
εἶν’ ἀρρωστος βαρειά. Τόν ηὗρε ὁ πυρετός
πού φέτος θέρισε στήν Ἀλεξάνδρεια.

Τόν ηὗρε ὁ πυρετός ἐξαντλημένο κιόλας ἠθικῶς
ἀπ’ τόν καϋμό πού ὁ ἑταίρος του, ἔνας νέος ἠθοποιός,
ἔπαυσε νά τόν ἀγαπᾶ καί νά τόν θέλει.

Εἶν’ ἄρρωστος βαρειά, καί τρέμουν οἱ γονεῖς του.

Καί μιά γρηά ὑπηρέτρια πού τόν μεγάλωσε,
τρέμει κι αὐτή γιά τήν ζωή τοῦ Κλείτου.
Μές στήν δεινήν ἀνησυχία της
στόν νοῦ της ἔρχεται ἕνα εἴδωλο
πού λάτρευε μικρή, πρίν μπεῖ αὐτού, ὑπηρέτρια,
σέ σπίτι Χριστιανών ἐπιφανών, καί χριστιανέψει.
Παίρνει κρυφά κάτι πλακούντια, καί κρασί, καί μέλι.
Τά πάει στό εἴδωλο μπροστά. Ὅσα θυμᾶται μέλη
τῆς ἱκεσίας ψάλλει· ἄκρες, μέσες. Ἡ κουτή
δέν νοιώθει πού τόν μαῦρον δαίμονα λίγο τόν μέλει
ἄν γιάνει ἤ ἄν δέν γιάνει ἕνας Χριστιανός.
Κ.Π. Καβάφης, Άπαντα Ποιητικά, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, 1990


***


ΕΡΩΤΑΣ
Νὰ σοῦ γλείψω τὰ χέρια, νὰ σοῦ γλείψω τὰ πόδια –
ἡ ἀγάπη κερδίζεται μὲ τὴν ὑποταγή.
Δὲν ξέρω πῶς ἀντιλαμβάνεσαι ἐσὺ τὸν ἔρωτα.
Δὲν εἶναι μόνο μούσκεμα χειλιῶν,
φυτέματα ἀγκαλιασμάτων στὶς μασχάλες,
συσκότιση παραπόνου,
παρηγοριὰ σπασμῶν.
Εἶναι προπάντων ἐπαλήθευση τῆς μοναξιᾶς μας,
ὅταν ἐπιχειροῦμε νὰ κουρνιάσουμε σὲ δυσκολοκατάχτητο κορμί.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ανυπεράσπιστος καημός. Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***


ΝΕΑΡΕ ΓΙΕ ΤΟΥ ΜΠΑΚΑΛΗ
Νεαρέ, γιε του μπακάλη,
λατρεμένε διαβάτη της νύχτας,
για σένα αφήνει η Αφροδίτη,
τα κλειδιά στην πόρτα.
Για σένα ξενυχτάνε οι φοιτητές
της Γεωπονικής Σχολής.

Για σένα λιώνει το σαπούνι
στα χέρια μου.
Στίχοι: Γιώργος Χρονάς / Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις / Ερμηνεία: Ανδρέας Καρακότας. Από το δίσκο: «Τα τραγούδια της αμαρτίας» (ΣΕΙΡΙΟΣ SMH 96002.2)


***


Ο ΑΧΧΙΛΕΑΣ ΑΠ' ΤΟ ΚΑΪΡΟ
Ο Αχιλλέας απ' το Κάιρο
εδώ και χρόνια ζει στην Αθήνα
σ' ένα υπόγειο σκοτεινό
γωνιακό κάπου στην Σίνα.

Μαζί του ζει κάποιος Μηνάς
γι' αυτούς τους δυο και τι δεν λένε
οι πιο σεμνοί της γειτονιάς
ξέρουν επίθετα που καίνε.

Είναι κάτι παιδιά που δε γίνονται άντρες
και δε ζουν τη ζωή τη δικιά σου
είναι κάτι παιδιά που δεν γίνονται άντρες
Θα μπορούσαν να είναι παιδιά σου.

Ποτέ δε βγαίνουνε μαζί
κανείς δεν ξέρει πώς περνάνε
υπόγεια κάνουνε ζωή
κι όλοι οι αργόσχολοι ρωτάνε.

Η κυρά Λέλα η Σμυρνιά
στην αμαρτία λέει βουλιάζουν
και διώχνει τα μικρά παιδιά
όταν στο υπόγειο πλησιάζουν.

Είναι κάτι παιδιά που δε γίνονται άντρες
και δε ζουν τη ζωή τη δικιά σου
είναι κάτι παιδιά που δεν γίνονται άντρες
Θα μπορούσαν να είναι παιδιά σου.

Τα βράδια απ' έξω σαν περνάς
μια μουσική ακούς και γέλια
και στο υπόγειο αν κοιτάς
βλέπεις μια ολάνθιστη καμέλια.

Ο Αχιλλέας απ' το Κάιρο
ας είναι χρόνια στην Αθήνα
η μάνα του δεν τον ξεχνά
κι ας είναι απ' τα παιδιά εκείνα......

που είναι κάτι παιδιά που δε γίνονται άντρες
και δε ζουν τη ζωή τη δικιά σου
είναι κάτι παιδιά που δεν γίνονται άντρες
Θα μπορούσαν να είναι παιδιά σου.
Στίχοι-Μουσική-Ερμηνεία: Κώστας Τουρνάς, από το δίσκο: «Κώστας Τουρνάς, Τώρα!», PoryGram 531 782-2, (1996)


***


 
ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ
Εδώ στου δρόμου τα μισά
έφτασε η ώρα να το πω
άλλα είναι εκείνα που αγαπώ
γι' αλλού γι' αλλού ξεκίνησα.

Στ' αληθινά στα ψεύτικα
το λέω και τ' ομολογώ.
Σα να 'μουν άλλος κι όχι εγώ
μες στη ζωή πορεύτηκα.

Όσο κι αν κανείς προσέχει
όσο κι αν το κυνηγά,
πάντα πάντα θα 'ναι αργά
δεύτερη ζωή δεν έχει.
Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης / Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου / Ερμηνεία: Ελευθερία Αρβανιτάκη, από το δίσκο: «Τραγούδια για τους μήνες»


***


ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ
Σπασμένες μέσα μου εἰκόνες ἀνταπόκρισης,
ρήμαγμα μέσα σὲ ξένες ἀγκαλιές,
ἀπελπισμένο κρέμασμα ἀπό λαγόνια ξένα.

Πέσιμο ἐκεῖ ποὺ μοναχά ἡ μοναξιά ὁδηγεί
νὰ ὑποτάξω ἀκόμη καὶ τὸ πνεύμα μου,
νὰ τὸ προσφέρω σὰν τὴν ἔσχατη ὑποταγή.
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ξένα γόνατα, (1954). Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998 


***


ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Ξένοι αὐχένες τώρα ἀντὶ γιὰ τὸν δικό σου,
ξένα λαγόνια, ξένα γόνατα, ὅλα ξένα,
τίποτα πιὰ δέ θὰ μοῦ μείνει ἀπ’ τὴ φωνή σου,
ὡς καὶ τὰ μάτια σου θὰ σβήσουν σ’ ἄλλα μάτια.
Καὶ πιά, μέσα στὴν τόση ἀλλοφροσύνη,
ψυχή μου, ποῦ θὰ βρεῖς τὴ δύναμη
γιὰ νὰ μπορεῖς ἀκόμη νὰ ἐλπίζεις
σὲ κάποιαν ἄλλη ἀγκαλιά πιὸ τρυφερή;
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ξένα γόνατα, (1954). Από τον τόμο, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη, 1998


***

Σημειώσεις:

Στα ποιήματα των Κ.Π. Καβάφη, Ντίνου Χριστανόπουλου, Ναπολέωντα Λαπαθιώτη, Μαρίας Πολυδούρη, Γιώργου Ιωάννου και Κικής Δημουλα, διατηρήθηκε το πολυτονικό σύστημα και η ορθογραφία των ποιητών, σεβόμενοι τη γραφή τους, και τη γλώσσα στην οποία οι ίδιοι θέλησαν να κυκλοφορήσουν το έργο τους. Εξάλλου η μεταγραφή τους στο μονοτονικό, πιστεύουμε ότι φτωχαίνει τα έργα αυτά, κάνοντάς τα να απολέσουν μέρος της μαγείας τους.
© φωτογραφιών: στους φωτογράφους, στις εταιρείες και στα sites από όπου προέρχονται.
© ποιημάτων: στους δημιουργούς ή τους κληρονόμους τους, στους εκδοτικούς οίκους και στις δισκογραφικές εταιρείες.

Πρώτο μέρος του αφιερώματος, Έρωτα λόγος και εικόνα : Εδώ