gay ekfansi: ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΙΛΝΤ (Oscar Wilde)

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΙΛΝΤ (Oscar Wilde). Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 24 Μαρτίου 2019

Four Letters from Oscar Wilde to Robbie Ross (Letter fourth)

Rupert Everett (Οὐάιλντ) καὶ Colin Morgan ( Ντάκλας)

στὴν ταινία Ὁ εὐτυχσμένος πρίγκιπας (2018)

ΤΕΣΣΕΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ ΣΤΟΝ ΡΟΜΠΙ ΡΟΣ (ἐπιστολὴ τέταρτη)

Φυλακὴ τοῦ Ρῆντινγκ

6 Ἀπριλίου 1897

Ἐξέτασε τώρα τὴν πρότασή μου. Πιστεύω πὼς ἡ γυναίκα μου, ποὺ στὰ χρηματικὰ ζητήματα εἶναι ἀπόλυτα τίμια καὶ μὲ ἀνώτερη ἀντίληψη, θὰ καταβάλει τὶς ἑβδομῆντα πέντε λίρες ποὺ πληρωθήκανε γιὰ λογαριασμό μου. Δὲν ἀμφιβάλλω πὼς θὰ τὸ κάμει. Μοῦ φαίνεται ὅμως πὼς τὸ ποσὸ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ προσφέρει ἀπὸ μέρους μου καὶ πὼς ἐγὼ δὲν πρέπει νὰ δεχτῶ ἀπὸ κείνη τίποτα σὰν εἰσόδημα. Μπορῶ νὰ δεχτῶ ἐκεῖνο ποὺ μοῦ δίνεται ἀπὸ ἀγάπη καὶ στοργὴ δὲ θὰ μποροῦσα ὅμως νὰ δεχθῶ ἐκεῖνο ποὺ μοῦ παραχωροῦν ἀπρόθυμα ἢ μὲ ὅρους. Θὰ προτιμοῦσα ν᾿ ἀφήσω τὴ γυναίκα μου ἀπολύτως ἐλεύθερη. Μπορεῖ νὰ ξαναπαντρευτεῖ. Πιστεύω πάντως πώς, ἂν ἦταν ἐλεύθερη, θὰ μοῦ ἐπέτρεπε νὰ βλέπω τὰ παιδιά μου ἀπὸ καιρὸ σὲ καιρό. Αὐτὸ ἐπιθυμῶ. Πρέπει ὅμως πρῶτα νὰ τῆς άποδώσω τὴν έλευθερία της καὶ καλύτερα νὰ τὸ κάμω αὐτὸ σὰν καθὼς πρέπει ἄνθρωπος, σκύβωντας τὸ κεφάλι καὶ δεχόμενος τὰ πάντα. Πρέπει νὰ έξετάσεις τὸ ὅλο ζήτημα, ἀφοῦ ἡ δυσκολία προῆλθε ἀπὸ σένα καὶ ἀπὸ τὴν ἄστοχη ἐνέργειά σου. Γράψε μου τὶ ἰδέα ἔχετε γι᾿ αὐτὸ ἐσὺ καὶ οἱ ἄλλοι. Βέβαια, ἐσὺ ἐνέργησες γιὰ τὸ καλύτερο. Εἶχες ὅμως πάρει μιὰ στραβὴ ἄποψη. Μπορῶ νὰ πῶ μὲ κάθε εἰλικρίνεια, πὼς σιγὰ – σιγὰ φτάνω σ᾿ έκείνη τὴν πνευματικὴ ἰσορροπία ποὺ μὲ κάνει νὰ σκέπτομαι πὼς ὅ,τι γίνεται, γίνεται γιὰ τὸ καλύτερο. Ἴσως αὐτὸ νὰ εἶναι φιλοσοφία ἢ συντριμμένη καρδιά, ἢ στυγνὴ ἀπάθεια τῆς ἀπελπισίας. Ὅποια κι ἂν εἶναι ὅμως ἡ προέλευσή του, τὸ αἴσθημα αὐτὸ εἶναι δυνατὸ σὲ μένα. Θὰ εἶχα ἄδικο, ἂν κρατοῦσα τὴ γυναίκα μου δεμένη κοντά μου, ἐνάντια στὴ θέλησή της. Ἔχει ἀπόλυτο δικαίωμα στὴν ἐλευθερία της. Καὶ θὰ ἦταν γιὰ μένα εὐχαρίστηση νὰ μὴν τῆς εἶμαι βάρος. Τὸ νὰ συντηροῦμαι ἀπὸ κείνη, εἶναι μιὰ κατάσταση ἐξευτελιστική. Μίλησε γι᾿ αὐτὸ μὲ τὸν Μὸρ Ἄντεϋ. Ζήτησέ του νὰ σοῦ δείξει τὸ γράμμα ποὺ τοῦ ῾γραψα. Παρακάλεσε τὸν ἀδελφό σου τὸν Ἄλεκ νὰ μοῦ δώσει τὴ γνώμη του. Οἱ κρίσεις του εἶναι ἔξοχες.

Ἂς περάσουμε τώρα σ᾿ ἄλλα θέματα.

Δὲ μοῦ δώθηκε ἀκόμα ἡ εὐκαιρία νὰ σ᾿ εὐχαριστήσω γιὰ τὰ βιβλία. Μοῦ εἶναι εὐπρόσδεκτα. Ἡ ἀπαγόρευση τῶν περιοδικῶν ἦταν ἐξαιρετικὰ δυσάρεστη, τὸ μυθιστόρημα ὅμως τοῦ Μέρεντιθ μὲ γοήτεψε. Τί καλλιτέχνης γεμάτος ψυχικὴ ὑγεία! Ἔχει ἀπόλυτο δίκιο βεβαιώνοντας πὼς ἡ ὑγιὴς ἰσορροπία πρέπει ν᾿ ἀποτελεῖ τὸ οὐσιαστικότερο προτέρημα σὲ κάθε μυθιστόρημα. Ὅμως, ὥς τὰ σήμερα, μόνο τὸ ζῶο βρῆκε τρόπο νὰ ἐκφραστεῖ στὴ ζωὴ καὶ στὴ φιλολογία.¹Τὰ γράμματα τοῦ Ροσέττι εἶναι ἀπαίσια —φανερὸ πὼς εἶναι πλαστά, καμωμένα ἀπὸ τὸν ἀδελφό του. Ὡστόσο ἐνδιαφέρθηκα βλέποντας πὼς ὁ Μέλμοθ τοῦ παπποῦ μου² καὶ ἡ Σιντόνια τῆς μητέρας μου ἦταν δύο ἀπὸ τὰ βιβλία ποὺ γοήτευσαν τὴ νιότη μου. Ὅσο γιὰ τὴ συνωμοσία ἐναντίον του, τὰ τελευταῖα τοῦτα χρόνια, πιστεύω πὼς αὐτὴ ἔγινε πραγματικὰ καὶ πὼς τὰ χρηματικὰ μέσα τὰ ἔδωσε ἡ Τράπεζα Χαίηκ.³ Αὐτὴ ὴ συνοδεία μιᾶς τσίχλας στὸ Σέην Γουὼκ μοῦ φαίνεται πολὺ ὕποπτη, ἂν καὶ ὁ Οὐίλιαμ Ροσέττι λέει: «Δὲν ξεχώριζα τίποτα τὸ ἀσυνήθιστο στὸ κελάδημα τῆς τσίχλας».

Τὰ γράμματα τοῦ Στήβενσον εἶναι κι αὐτὰ πολὺ ἀπογοητευτικὰ —βλέπω πὼς ἕνα ρομαντικὸ περιβάλλον εἶναι τὸ χειρότερο περιβάλλον ποὺ μπορεῖ νὰ γίνει γιὰ ἕνα ρομαντικὸ συγγραφέα. Στὴν ὁδὸ Γκάουερ, ὁ Στήβενσον θὰ μποροῦσε νὰ εἶχε γράψει ἕνα ἔργο σὰν τοὺς Τρεῖς Σωματοφύλακες. Στὴ Σαμόα⁴ ἔγραψε γράμματα στοὺς Τάιμς σχετικὰ μὲ τοὺς γερμανούς. Βλέπω άκόμη σ᾿ αὐτὰ σημάδια μιᾶς φοβερῆς προσπάθειας ποὺ ἔκανε, μὲ τὸ σκοπὸ νὰ ζήσει φυσικὴ ζωή. Γιὰ νὰ σκίσει κανεὶς ξύλα, ἱκανοποιητικὰ γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ ὠφέλιμα γιὰ τοὺς ἄλλους, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνίκανος νὰ περιγράψει τὸν τρόπο ποὺ τὰ σχίζει.

Πραγματικά, φυσικὴ ζωὴ εἶναι ἡ ἀσυναίσθητη ζωή. Ὁ Στήβενσον μόνον ποὺ ἁπλώνει τὸ πεδίο τοῦ τεχνιτοῦ, διασκεδάζοντας μὲ χειρωνακτικὲς ἐργασίες. Ἡ ἴδια συλλογὴ μοῦ ἔδωσε κι ἕνα μάθημα. Ἂν περάσω τὴ μελλοντική μου ζωὴ διαβάζοντας Μπωντλαὶρ σ᾿ ἕνα καφενεῖο, θὰ κάνω ζωὴ πιὸ φυσική, παρὰ ἂν βαλθῶ νὰ κλαδεύω φυτεμένους φράχτες ἢ νὰ φυτεύω κακάο σὲ βάλτους.

Τὸ En Route τὸ ἔχουν ἔγκωμιάσει πολὺ παραπάνω ἀπ᾿ὅσο ἀξίζει. Εἶναι ἁπλὴ ἐφημεριδογραφία. Ποτὲ δὲν ἀκούει κανεὶς μιὰ νότα ἀπὸ τὴ μουσικὴ ποὺ περιγράφεται ἐκεῖ μέσα. Τὸ θέμα εἶναι χαριτωμένο, τὸ στὺλ ὅμως εἶναι φυσικὰ χωρὶς άξία, χαλαρὸ καὶ ἀκατάστατο. Τὰ γαλλικά του εἶναι χειρότερα καὶ ἀπὸ τοῦ Ὀνέ. Ὁ Ὀνὲ προσπαθεῖ νὰ γράφει μὲ κοινὸ τρόπο καὶ τὸ πετυχαίνει. Ὁ Χόισμανς⁵ προσπαθεῖ νὰ τὸ ἀποφύγει καὶ δὲν τὸ πετυχαίνει. Τὸ μυθιστόρημα τοῦ Χάρντυ εἶναι εὐχάριστο καὶ τὸ στύλ του εἶναι τέλειο· τὸ ἄλλο, τοῦ Χάρολντ Φρέντερικ πολὺ ἐνδιαφέρον στὴν ὑπόθεσή του. Ἀργότερα, ἐπειδὴ στὴ βιβλιοθήκη τῆς φυλακῆς δὲν ὑπάρχει κανένα μυθιστόρημα κατάλληλο γιὰ τοὺς φτωχοὺς συνδεσμῶτες ποὺ ζῶ μαζί τους, σκοπεύω νὰ προσφέρω στὴ βιβλιοθήκη μιὰ ντουζίνα καλὰ μυθιστορήματα: τὰ ἔργα τοῦ Στήβενσον —ἐδῶ ὑπάρχψει μόνον τὸ Μαῦρο βέλος— μερικὰ τοῦ Θάκεραιυ —δὲν ὑπάρχει κανένα ἐδῶ— τῆς Τζαίην Ὤστιν —κανένα κι ἀπ᾿ αὐτά— καὶ λίγα καλὰ βιβλία τοῦ εἴδους τοῦ Δουμᾶ πατέρα, γραμμένα ἂς ποῦμε ἀπὸ τὸν Στάνλεϋ Γουέιμαν ἢ ἀπὸ ὅποιον ἄλλο νέο συγγραφέα. Στὸ γράμμα σου ἀναφέρεις πὼς ὸ Χένλεϋ ἔχει ἕναν προστατευόμενο. Τὸ ἴδιο κι ἐκεῖνος ποὺ γράφει μὲ τ᾿ ὄνομα Ἄντονυ Χόουπ.⁶ Ὕστερ᾿ ἀπὸ τὸ Πάσχα θὰ μποροῦσες νὰ κάμεις ἕναν κατάλογο ἀπὸ δεκατέσσερες πάνω-κάτω τόμους καὶ νὰ ζητήσεις νὰ μοῦ τοὺς στείλεις. Θὰ ἄρεσαν σ᾿ ἐκείνους ποὺ δὲ σκοτείζονται γιὰ τὸ Ζουρνὰλ ντὲ Γκονκούρ.⁷ Μὴν ξεχνᾶς πὼς θὰ τὰ πληρώσω ἐγώ.

Μὲ πιάνει φρίκη νὰ γυρίσω στόν κόσμο, χωρὶς νὰ ἔχω οὔτ᾿ ἕναν τόμο δικό μου.⁸ Ἀναρωτιέμαι ἂν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς φίλους μου, ὅπως ὁ Κόσμο Λέννοξ, ὁ Ρέτσι Τάρνερ, ὁ Τζίλμπρ Μπέρτζες, ὁ Μὰξ καὶ οἱ ἄλλοι, θὰ ἤθελαν νὰ μοῦ δώσουν μερικὰ βιβλία. Ξέρεις τί λογῆς βιβλία θέλω: Φλωμπέρ, Στήβενσον, Μπωντλαίρ, Μαίτερλινκ, Δουμὰ πατέρα, Κήτς, Μάρλοου, Τσάττερσον, Κόλεριτζ, Ἀνατὸλ Φράνς, Τεοφὶλ Γκωτιέ, Δάντη καὶ ὅλη τὴν Δαντικὴ φιλολογία, Γκαῖτε καὶ ὅλη τὴ σχετικὴ φιλιλογία, καὶ τὰ παρόμοια. Θὰ ἦταν γιὰ μένα μεγάλο φιλοφρόνημα ἂν ἤθελαν νὰ μὲ περιποιηθοῦν μὲ βιβλία καὶ ἴσως νὰ ὑπάρχουν μερικοὶ φίλοι ποὺ νὰ θελήσουν νὰ μοῦ δείξουν κάποια καλοσύνη. Νοιώθω πραγματικὰ μεγάλη εὐγνωμωσύνη, ἂν καὶ πολλὲς φορές, φοβᾶμαι, δὲν τὸ δείχνω. Μὴν ξεχνᾶς ὅμως πὼς εἶχα κι ἀδιάκοπα βάσανα, ξεχωριστὰ ἀπ᾿ αὐτὰ τῆς ζωῆς τῆς φυλακῆς.

Ἀπαντώντας σ᾿ αὐτὸ μπορεῖς νὰ μοῦ στείλεις ἕνα μακρὸ γράμμα, ὁλόκληρο σχετικὰ μὲ τὸ θέατρο καὶ μὲ τὰ βιβλία. Τὸ γράψιμό σου στὸ τελευταῖο σου γράμμα ἦταν τόσο φοβερό, ποὺ θά ῾λεγε κανεὶς ὅτι γράφεις τρίτομο μυθιστόρημα σχετικὰ μὲ τὴν ἐπίφοβη διάδοση τῶν κομμουνιστικῶν ἰδεῶν ἀνάμεσα στοὺς πλούσιους, ἢ ὅτι κακομαθαίνεις μὲ κανέναν ἄλλο τρόπο μιὰ νεολαία, ποὺ ἦταν καὶ θὰ μείνει πάντα γεμάτη ὑποσχέσεις. Ἂν σ᾿ἀδικῶ ἀποδίδοντας τὸ κακό σου γράψιμο σὲ παρόμοια αἰτία, θὰ ἔχεις τὴν καλοσύνη νὰ λάβεις ὑπ᾿ ὄψη σου τὴ νοσηρὴ διάθεση ποὺ μοῦ προκάλεσε μιὰ μακρόχρονη φυλάκιση. Ὅμως γράφε καθαρά, σὲ παρακαλῶ. Διαφορετικὰ θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ πιστέψει πὼς κάτι ἔχεις νὰ κρύψεις.

Ὑπάρχουν, ὑποθέτω, σ᾿ αὐτὸ τὸ γράμμα πολλὰ πράγματα ποὺ εἶναι φρικτά. Ἔπρεπε ὅμως νὰ σὲ κάμω νὰ αἰτιᾶσαι τὸν ἑαυτό σου καὶ ὄχι ἄλλους. Διάβασε τὸ γράμμα μου στὸν Μόρ. Ὁ Χάρρις θά ῾ρθει νὰ μὲ δεῖ τὸ Σάββατο, ἐλπίζω. Τοὺς χαιρετισμούς μου στὸν Ἄρθουρ Κλίφτον καὶ στὴ γυναίκα τοῦ Ροσέττι —τὰ ἴδια ὑπέροχα μαλλιά— ἀσφαλῶς ὅμως ἔχει πιὸ θελκτικὸ φυσικό, ἂν καὶ ἡ Μὶς Σίνταλ εἶναι γοητευτικὴ καὶ τὸ ποίημά της πρωτίστης τάξεως.

Πάντα δικός σου

ΟΣΚΑΡ

1. Ὅλο τὸ χωρίο αὐτὸ είναι γεμάτο πικρόχολο σαρκασμὸ γιὰ τὸν διάσημο Ἄγγλο μυθιστοριογράφο Τζ. Μέρεντιθ. Καὶ τοῦτο γιατὶ αὐτός, τρέφοντας πολὺ μικρὴ ἐκτίμηση γιὰ τὴν ἠθικὴ προπάντων ὑπόσταση τοῦ Οὐάιντ, εἶχε ἀρνηθεῖ νὰ ὑπογράψει αἴτηση ποὺ τοῦ παρουσίασε ὁ Φρὰνκ Χάρρις, γιὰ τὸ μετριασμὸ τῆς ποινῆς τοῦ κατάδικου Ποιητῆ.

2. Ὁ Μέλμοθ εἶναι ἕνα άπὸ τὰ μυθισρτορήματα τοῦ Ἰρλανδοῦ Τσ. Ρ. Ματούριν (1782-1824). Τὸ ὄνομα Μέλμοθ τὸ πῆρε ὁ Οὐάιλντ γιὰ ψευδώνυμο ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀποφυλάκισή του.

3. Εἰρωνεύεται τὸν Ἔγκμοντ Χαίηκ, συγγραφέα τοῦ Free Trade Capital, ποὺ ἕνα καινούργιο τραπεζικὸ σύστημα ποὺ πρότεινε, τὸ εὕρισκε διασκεδαστικὸ ὁ Οὐάιλντ.

4. Τὰ τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς του ὁ φημισμένος Ἄγγλος μυθιστοριογράφος Ρ. Λ. Στήβενσον τὰ πέρασε στὴ Σαμόα, στὸ Ν. Εἰρηνικό, ὅπου καὶ πέθανε τὸ 1894.

5. Ὁ Γάλλος συγγραφέας τοῦ En Route, Λὰ-μπὰ κλπ. Ὁ Ζὼρζ Ὀνὲ εἶναι ὁ συγγραφέας τοῦ Ἀρχισιδηρουργοῦ.

6. Ὅλοι ὅσοι ἀναφέρονται έδῶ, ἦταν στὴν ἐποχὴ τοῦ Οὐάιλντ ἢ ἔγιναν ἀργότερα ξακουστοὶ στὴν Ἀγγλικὴ λογοτεχνία. Ὁ Οὐ. Μ. Θάκεραιϋ (1811-1863), ἡ Τζαίην Ὄστιν (1775-1817), ὁ Στ. Τζ. Γουέιμαν _1855-1928), ὁ Οὐ. Ε. Χένλεϋ (1849-1903) καὶ ὁ Σὲρ Ἄντονυ Χῶκινς. Προστατευόμενο τοῦ Χάνλεϋ ὀνομάζει ὁ Οὐάιλντ πιθανόν τὸν κατόπιν διάσημο Χέρμπερτ Τζ. Οὐέλς.

7. Ἦταν ἕνα ἀπὸ τὰ βιβλία ποὺ ὁ Οὐάλντ ἔβαλε στὴ φυλακή.

8. Ὅλα τὰ βιβλία ποὺ ὁ Οὐάιλντ εἶχε στὴν κατοχή του πουλήθηκαν σὲ πλειστηριασμὸ ἀπὸ τοὺς πιστωτές του, ὕστερα ἀπὸ τὴ φυλάκισή του πρὸς ἀποπληρωμὴ τῶν χρεῶν του.

Πρώτη ἐπιστολή: Κλικ ἐδῶ

Δεύτερη ἐπιστολή: Κλικ ἐδῶ

Τρίτη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Ἀφιέρωμα στὸν Ὄσκαρ Οὐάιλντ: Κλὶκ ἐδῶ

Δευτέρα 4 Μαρτίου 2019

Four Letters from Oscar Wilde to Robbie Ross (Letter third)

Stephen Fry (Οὐάιλντ) & Jude Law (λόρδος Ντάκλας) στὴν ταινία Wilde (1997)

ΤΕΣΣΕΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ ΣΤΟΝ ΡΟΜΠΙ ΡΟΣ (ἐπιστολὴ τρίτη)

Φυλακὴ τοῦ Ρῆντινγκ

(χωρὶς ἡμερομηνία)

Ἀγαπητέ μου Ρόμπι,

Σύγχρονα μ᾿ αὐτό μου τὸ γράμμα σοῦ στέλνω ξεχωριστὰ κι ἕνα χειρόγραφο, ποὺ ἐλπίζω νὰ φτάσει στὰ χέρια σου μὲ ἀσφάλεια. Ἀμέσως μόλις τὸ διαβάσεις, ἐπιθυμῶ νὰ φροντίσεις ν᾿ ἀντιγραφεῖ προσεχτικά· καὶ ὑπάρχουν μερικοὶ λόγοι ποὺ μὲ κάνουν νὰ τὸ ἐπιθυμῶ· φτάνει νὰ σοῦ πῷ ἕναν. Θέλω, στὴν περίπτωση ποὺ θὰ πέθαινα, νὰ εἶσαι έσὺ ὁ φιλολογικός μου κληρονόμος καὶ νὰ ἔχεις τὸν ἀπόλυτο ἔλεγχο τῶν θεατρικῶν μου ἔργων, τῶν βιβλίων μου καὶ τῶν χαρτιῶν μου. Μόλις ἀποκτήσω νόμιμο δικαίωμα νὰ συντάξω διαθήκη, θὰ τὸ κάμω. Ἡ γυναίκα μου δὲ νοιώθει τὴν τέχνη μου· δὲ μπορεῖ κανεὶς νὰ περιμένει νὰ ἐνδιαφερθεῖ ἐκείνη γι᾿ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ὁ Κύριλλος εἶναι παιδί. Γι᾿ αὐτὸ στρέφομαι φυσικὰ σὲ σένα, ὅπως, γιὰ νὰ πῶ τὴν ἀλήθεια, τὸ κάνω γιὰ κάθε τι, καὶ θέλω νὰ ἔχεις ἐσὺ ὅλα μου τὰ ἕργα. Τὸ κέρδος ἀπὸ τὶς πωλήσεις τους θὰ πρέπει νὰ κατατεθεῖ σὲ πίστωση τοῦ Κύριλλου καὶ τοῦ Βίβιαν. Ἂν λοιπὸν θὰ εἶσαι ὁ φιλολογικὸς κληρονόμος μου, πρέπει νὰ ἔχεις στὴν κατοχή σου τὸ μόνο ἔγγραφο ποὺ δίνει μιὰ ἐξήγηση τῆς ἀσυνήθιστης διαγωγῆς μου.

Ὅταν θὰ ἔχεις διαβάσει ἐκεῖνο τὸ γράμμα, θὰ δεῖς τὴν ψυχολογικὴ ἐξήγηση ἑνὸς τρόπου διαγωγῆς, ποὺ ἐξωτερικὰ φαίνεται σὰν συνδιασμὸς βλακείας καὶ χυδαίας ὑπεροψίας. Κάποια μέρα πρέπει νὰ γίνει γνωστὴ ἡ ἀλήθεια —ὄχι ἀναγκαστικὰ ὅσο ἐγὼ βρίσκομαι στὴ ζωή... δὲ σκοπεύω ὅμως νὰ μείνω γιὰ πάντα κουρνιασμένος στὸ χοντροκαμωμένο ἰκρίωμα, ὅπου μ᾿ ἔχουν τοποθετήσει γιὰ νὰ μὲ βλέπει ὁ κόσμος· κι αὐτὸ γιὰ τὸν ἁπλούστατο λόγο ὅτι κληρονόμησα ἀπὸ τὸν πατερα κι ἀπὸ τὴ μητέρα μου ἕνα ὄνομα πολὺ διακεκριμένο στὴ φιλολογία καὶ στὴν τέχνη καὶ δὲ μπορῶ νὰ ἐπιτρέψω νὰ ἐξευτελίξεται αἰώνια αὐτὸ τὸ ὄνομα. Δὲν ὑπερασπίζω τὴ διαγωγή μου· τὴν ἐξηγῶ. Τὸ γράμμα μου περιέχει καὶ μερικὰ χωρία ποὺ πραγματεύονται τὴ διανοητική μου ἐξέλιξη στὴ φυλακὴ καὶ τὴν ἀναπόφευκτη μεταβολὴ ποὺ σημειώθηκε στὸ χαρακτήρα μου καὶ στὴν πνευματική μου στάση ἀπέναντι στὴ ζωή. Καὶ θέλω ἐσὺ καὶ οἱ ἄλλοι, ποὺ μείνατε κοντά μου καὶ μοῦ διατηρήσατε τὴ στοργή σας νὰ ξέρετε ἀκριβῶς μὲ ποιὰ κατάσταση πνεύματος καὶ μὲ ποιὸν τρόπο ἐλπίζω ν᾿ ἀντιμετωπίσω τὸν κόσμο. Ἀπὸ μιὰν ἄποψη βέβαια, ξέρω πὼς τὴν ἡμέρα τῆς ἀπελευθέρωσής μου θὰ περάσω ἁπλούστατα ἀπὸ μιὰ φυλακὴ σὲ μιὰν ἄλλη καὶ ὑπάρχουν στιγμὲς ποὺ ὁ κόσμος ὁλόκληρος μοῦ φαίνεται τόσο στενὸς ὅσο τὸ κελί μου κι ἄλλο τόσο γεμᾶτο ἀπὸ τρομάρες. Πιστεύω ὅμως πὼς στὴν ἀρχὴ ὁ Θεὸς ἔπλασε ἕναν ξεχωριστὸ κόσμο γιὰ τὸν κάθε ἄνθρωπο καὶ σ᾿ αὐτὸν τὸν κόσμο, ποὺ βρίσκεται μέσα μας, πρέπει νὰ ζητάει κανεὶς νὰ ζήσει. Πάντως, αὐτὰ τὰ κομμάτια τῆς ἐπιστολῆς μου θὰ τὰ διαβάσεις μὲ λιγότερο ἠθικὸ κόπο ἀπὸ τ᾿ ἄλλα. Δὲ χρειάζεται βέβαια νὰ σοῦ θυμίσω πόσο ρευστὸ εἶναι γιὰ μένα —γιὰ ὅλους μας— κάτι ποὺ σκεφτήκαμε κι ἀπὸ ποιὰ πτητικὴ οὐσία εἶναι καμωμένες οἱ συγκινήσεις μας. Ξεχωρίζω ὡστόσο τὴ δυνατότητα κάποιας λογῆς σκοποῦ, ποὺ μὲ τὴν τέχνη μπορῶ νὰ κατευθύνω πρὸς τὸ μέρος μου. Εἶναι πιθανὸ νὰ μπορέσεις νὰ μὲ βοηθείσεις σ᾿ αὐτό.

Ὅσο γιὰ τὸ εἶδος τοῦ ἀντίγραφου ποὺ πρέπει νὰ κάμεις, νά οἱ προθέσεις μου: τὸ χειρόγραφο εἶναι φυσικὰ πολὺ μακρό, γιὰ νὰ καταπιαστεῖ μ᾿ αὐτὸ ἕνας γραμματέας, κι ὁ δικός σου ὁ γραφικὸς χαρακτήρας, ἀγαπητέ μου Ρόμπι, στὸ τελευταῖο σου γράμμα, φαίνεται εἰδικὰ προορισμένος νὰ μοῦ θυμίσει πὼς τὸ καθῆκον αὐτὸ δὲ θὰ μποροῦσε νὰ σοῦ ἀνατεθεῖ. Νομίζω πὼς τὸ μόνο ποὺ ἀπομένει νὰ γίνει, εἶναι νὰ φανεῖ κανεὶς ἐντελῶς μοντέρνος καὶ νὰ δακτυλογραφήσει τὸ χειρόγραφο πού, δὲ χρειάζεται νὰ τὸ πῶ, δὲν πρέπει νὰ φύγει ἀπὸ κοντά σου. Δὲ θὰ μποροῦσες τάχα νὰ πετύχεις ἀπὸ τὴν κυρία Μάρσαλ νὰ σοῦ στείλει μιὰ ἀπὸ τὶς δακτυλογράφους της —στὶς γυναῖκες μπορεῖ νὰ ὑπολογίζει κανεὶς περισσότερο, γιατὶ δὲν ἔχουν μνήμη γιὰ τὰ σοβαρὰ πράγματα— νὰ σοῦ τὴ στείλει στὴν ὁδὸ Χόρντον ἢ στοὺς Φίλλιμορ Γκάρντενς, γιὰ νὰ κάμει τὸ ἀντίγραφο αὐτὸ μὲ τὴν ἐπίβλεψή σου; Σὲ βεβαιώνω πὼς ἡ γραφομηχανή, ἅμα κανεὶς τὴ δουλεύει μὲ ἔκφραση, δὲν εἶναι περισσότερο ἀνιαρὴ ἀπὸ τὸ πιάνο ποὺ τὸ παίζει ἡ ἀδελφή μας ἢ κάποια κοντινὴ συγγενής μας. Γιὰ νὰ πῶ τὴν ἀλήθεια, πολλοὶ ἀπὸ κείνους, ποὺ εἶναι περισσότερο προσκολλημένοι στὸ σπιτικό τους, τὴν προτιμοῦν.

Ἐπιθυμῶ τὸ ἀντίγραφο νὰ γίνει ὄχι σὲ λεπτὸ χαρτί, ἀλλὰ σὲ χαρτὶ καλό, σὰν αὐτὸ ποὺ χρησιμεύει γιὰ τὴν ἀντιγραφὴ τῶν ρόλων θεατρικοῦ ἔργου, καὶ ν᾿ ἀφήσουν πλατὺ περιθώριο γιὰ τὶς διορθώσεις... Ἂν τὸ ἀντίγραφο γίνει στὴν ὁδὸ Χόρντον, ἡ κυρία δακτυλογράφος θὰ μποροῦσε νὰ λαμβάνει τὰ γεύματά της ἀνάμεσα ἀπὸ ἕνα δυκτιωτὸ ἄνοιγμα καμωμένο στὴν πόρτα, ὅπως οἱ καρδινάλιοι ὅταν ἐκλέγουν Πάπα, κι αὐτὸ ὥσπου νὰ παρουσιαστεῖ στὸ μπαλκόνι καὶ ν᾿ ἀναγγείλει στὸν κόσμο: Habet Mundus Epistolam, γιατὶ ἀληθινὰ γιὰ ἐγκύκλιο πρόκειται καί, καθὼς οἱ βοῦλλες τῶν ἁγίων πατέρων χαρακτηρίζονται ἀπὸ τὶς ἀρχικές τους λέξεις, θὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ χαρακτηρίσει τὸ δικό μου τὸ γράμμα: Epistola in carcere et vinculis...

Ἀλήθεια, Ρόμπι, ἡ ζωὴ τῆς φυλακῆς σὲ κάνει νὰ βλέπεις τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράματα ὅπως πραγματικὰ εἶναι. Γι᾿ αὐτὸ σ᾿ ἀπωλιθώνει...

Τὰ ὄντα ποὺ εἶναι ἀπέξω γελιῶνται ἀπὸ τὶς ψευδαισθήσεις μιᾶς ζωῆς ποὺ βρίσκεται σὲ διαρκῆ κίνηση. Γυρίζουν μαζὶ μὲ τὴ ζωὴ καὶ συμβάλλουν κι αὐτὰ στὴν ἔλλειψη πραγματικότητας ποὺ τὴ χαρακτηρίζει. Ἐμεῖς ποὺ εἴμαστε ἀκίνητοι, βλέπουμε καὶ καταλαβαίνουμε. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι καλὸ αὐτὸ τὸ γράμμα γιὰ τὶς στενοκέφαλες φύσεις καὶ τὰ καχεκτικὰ μυαλά, ἐμένα μοῦ ἔκαμε καλό.

«Ἐκαθάρισα τὴν καρδιά μου ἀπὸ μιὰ ἐπικίνδυνη σύγχυση», γιὰ νὰ δανειστῶ μιὰ φράση ἀπὸ τὸν ποιητὴ ποὺ ἐσὺ κι ἐγὼ σκεφτήκαμε ἄλλοτε νὰ τὸν ἀποσπάσουμε ἀπὸ τοὺς Φιλισταίους.

Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σοῦ θυμήσω πὼς ἡ ἔκφραση εἶναι, μόνη αὐτή, γιὰ ἕναν καλλιτέχνη ὁ ὑπέρτατος καὶ μοναδικὸς τρόπος ζωῆς. Ζοῦμε γιατὶ ἐκφραζόμαστε. Ἀνάμεσα στὰ τόσα πράματα, ποὺ χρωστάω νὰ εὐχαριστήσω τὸ Διευθυντή, δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνα ποὺ ἡ εὐγνωμοσύνη μου γι᾿ αὐτὸ νὰ εἶναι μεγαλύτερη ἀπ᾿ ὅσο γιὰ τὴν ἄδεια ποὺ μοῦ ἔδωσε νὰ γράφω κατὰ τὸ κέφι μου κι ὅσο θέλω. Δυὸ χρόνια σχεδόν, εἶχα μέσα μου ἕνα βάρος ἀπὸ πίκρα ποὺ ὅλο μεγάλωνε, καὶ τώρα κατὰ μεγάλο μέρος ἀπαλλάχτηκα ἀπ᾿ αὐτό. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τοῦ τοίχου τῆς φυλακῆς ὑπάρχουν λίγα φτωχὰ δέντρα, μαυρισμένα ἀπὸ καπνιά, ποὺ τώρα ἀρχίζουν νὰ τὰ σκεπάζουν μάτια σὲ χρῶμα πράσινο, σχεδὸν χτυπητό. Ξέρω πάρα πολὺ καλὰ τί τοὺς συμβαίνει: βρίσκουν τὴν ἔκφρασή τους.

Πάντα δικός σου,

ΟΣΚΑΡ

Ἡ ἐπιστολὴ ἀντλήθηκε ἀπὸ τὴν ἔκδοση, Ὄσκαρ Οὐάιλντ, De Profundis, εἰσαγωγὴ - μετάφραση, Στάθης Σπηλιωτόπουλος, Ἔκδόσεις Παπύρου, Ἀθήνα 1974.

Πρώτη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Δεύτερη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Ἀφιέρωμα στὸν Ὄσκαρ Οὐάιλντ: Κλὶκ ἐδῶ

Δευτέρα 25 Φεβρουαρίου 2019

Four Letters from Oscar Wilde to Robbie Ross (Second letter)

Ὁ Stephen Fry στὸ ρόλο τοῦ Ὄσκαρ Οὐάιλντ στὴν ταινία Wilde (1997)

ΤΕΣΣΕΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ ΣΤΟΝ ΡΟΜΠΙ ΡΟΣ (ἐπιστολὴ δεύτερη)

Β. Φυλακὴ τοῦ Ρῆντινγκ,

ὕστερα ἀπ᾿ τὸ Σεπτέμβρη

τοῦ 1896 (χωρὶς ἡμερομηνία)

... Στὰ σημεῖα αὐτά, ποὺ εἶναι καθαρὰ ζητήματα ὑποθέσεων, θὰ ἔχει ἴσως τὴν καλοσύνη ν᾿ ἀπαντήσει ὁ Μὸρ Ἄντλεϋ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ λάβω τὸ γράμμα του, θέλω νὰ πῶ, δὲ θὰ ἐμποδίσει τὴ δική σου τὴ φιλολογικὴ ἀνακοίνωση, ποὺ σχετικὰ μ᾿ αὐτὴν ὁ Διευθυντὴς μοῦ διάβασε τὸ στοργικό σου μήνυμα.

Γιὰ τὸν ἐαυτό μου, ἀγαπητέ μου Ρόμπι λίγα πράγματα ἔχω νὰ σοῦ πῶ, ποὺ νὰ σ᾿ εὐχαριστήσουν. Ἡ ἄρνηση νὰ ἐλαττώσουν τὴν ποινή μου ἦταν σὰν ἕνα χτύπημα ποὺ μοῦ κατάφεραν μ᾿ ἕνα μολυβένιο σπαθί. Εἶμαι ζαλισμένος ἀπὸ ἕνα βουβὸ συναίσθημα πόνου. Εἶχα τραφεῖ μ᾿ ἐλπίδες καὶ τώρα ἡ ἀγωνία, πεινασμένη, τρέφεται χορταστικὰ ἀπὸ μένα, λὲς καὶ τὴν εἶχε ἡ ἴδια της ἡ ὄρεξη ἐξαντλήσει. Ὑπάρχουν ὡστόσο στοιχεῖα καλύτερα ἀπὸ ἄλλοτε στὸν κακόν αὐτὸν ἀέρα τῆς φυλακῆς: μοῦ δείξανε συμπάθεια καὶ δὲ νοιώθω πιὰ τὸν ἐαυτό μου ὁλότελα ἀποξενομένον ἀπ᾿ τὶς ἀνθρώπινες ἐπιδράσεις, πράμα ποὺ ἦταν πρὶν γιὰ μένα πηγὴ τρόμου καὶ στεναχώριας. Καὶ διαβάζω Δάντη καὶ κάνω ἀποσπάσματα καὶ σχόλια, γιὰ νὰ ἔχω τὴν εὐχαρίστηση νὰ χρησιμοποιῶ πέννα καὶ μελάνι. Φαίνεται πὼς ἀπὸ πολλὲς ἀπόψεις πάω καλύτερα, καὶ θ᾿ ἀρχίσω νὰ μαθαίνω γερμανικά. Ἡ φυλακὴ μοῦ φαίνεται στ᾿ ἀλήθεια τὸ καταλληλότερο μέρος γιὰ τέτοια μελέτη.

Ὑπάρχει ὡστόσο μιὰ ἀγκίδα —ὀδυνηρὴ ὅσο κι ἐκείνη τοῦ Παύλου, ἂν καὶ διαφορετική— ποὺ πρέπει μ᾿ αὐτὸ τὸ γράμμα νὰ τὴν ἀποτραβήξω ἀπὸ τὴ σάρκα μου. Γεννήθηκε ἀπὸ ἕνα μήνυμα ποὺ ἔγραψες σ᾿ ἕνα κομμάτι χαρτί, γιὰ νὰ τὸ δῶ. Αἰσθάνομαι πώς, ἂν τὸ κρατοῦσα μυστικό, τὸ κακὸ θ᾿ ἁπλωνόταν στὸ πνεῦμα μου (σὰν τὰ φαρμακερὰ πράγματα ποὺ αὐξαίνουν στὸ σκοτάδι) καὶ θὰ ἔπαιρνε τὴ θέση του κοντὰ σ᾿ ἄλλες τρομερὲς σκέψεις ποὺ μὲ τριβελίζουν... Γιατὶ ἡ σκέψη, δὲν εἶναι «κάτι τὸ ζωντανὸ καὶ τὸ φτερωτό», ὅπως ὑποκρινόταν πὼς πιστεύει ὁ Πλάτων, ἀλλὰ κάτι τὸ πεθαμένο ποὺ γεννάει ὅ,τι φριχτό, σὰ μιὰ σιχαμερὴ γεννοβολιά, ποὺ ἁπλώνει τὰ τέρατά της στὸ σεληνόφως.

Μιλῶ φυσικὰ σχετικὰ μ᾿ αὐτὸ ποὺ λὲς γιὰ τὶς συμπάθειες τῶν ἄλλων, ποὺ ἀπομακρύνονται ἀπὸ μένα ἢ φοβερίζουν ν᾿ ἀπομακρυνθοῦν ἐξ αἰτίας τῆς βαθιᾶς πίκρας τῶν αἰσθημάτων μου, καὶ ὑποθέτω πὼς τὸ γράμμα μου τὸ ἔδωσες ἢ τὸ ἔδειξες σ᾿ ἄλλους... Λοιπόν, δὲ θέλω νὰ δείχνεις τὰ γράμματά μου σὰν ἀξιοπερίεργα ἀντικείμενα· αὐτὸ τὸ πράμα μοῦ εἶναι ἄπειρα δυσάρεστο. Σοῦ γράφω ἐλεύθερα, σὰν σ᾿ ἕναν ἀπὸ τοὺς καλύτερους φίλους ποὺ ἔχω, καί, μὲ λιγοστὲς ἐξαιρέσεις, ἡ συμπάθεια τῶν ἄλλων, ἀκόμη κι ἂν πρόκειται νὰ τὴ χάσω, πολὺ λίγο μ᾿ ἐνδιαφέρει. Κανεὶς ἄνθρωπος τῆς δικῆς μου τῆς σειρᾶς δὲ μπορεῖ νὰ πέσει στὸ βόρβορο τῆς ζωῆς, χωρὶς νὰ τραβήξει ἐπάνω του πολὺ συμπόνια ἀπὸ μέρους τῶν κατωτέρων του, καὶ ξέρω πώς, ἅμα ἕνα θεατρικὸ ἔργο παρατραβήξει, οἱ θεατὲς κουράζονται. Ἡ δική μου ἡ τραγωδία κράτησε πάρα πολύ· τὸ κορύφωμα ξεπεράστηκε· ἡ λύση της εἶναι φτηνὴ κι ἔχω ἀπόλυτη συνείδηση τοῦ γεγονότος ὅτι, σὰν ἔρθει τὸ τέλος, θὰ γυρίσω σὰν ἐνοχλιτικὸς ἐπισκέπτης σ᾿ ἕναν κόσμο ποὺ δὲ μὲ χρειάζεται. Ἕνας ρεβενάν, ὅπως λένε οἱ Γάλλοι, ἕνα βρυκόλακας ποὺ τὸ κεφάλι του ἄσπρισε στὴ διάρκεια τῆς μακρᾶς του φυλάκισης καὶ ποὺ ἡ θλίψη τὸν παραμόρφωσε. Ὅσο φρικτοὶ κι ἂν εἶναι οἱ νεκροὶ ποὺ βγαίνουν ἀπ᾿ τὰ μνήματά τους, οἱ ζωντανοὶ ποὺ ξεσηκώνονται ἀπὸ τοὺς τάφους των εἶναι ἀκόμη πιὸ φρικτοί. Ὅλα αὐτὰ τὰ συναισθάνομαι μὲ τὸ παραπάνω. Ἅμα βρίσκεται κανεὶς δεκαοχτὼ μῆνες μέσα σ᾿ ἕνα κελλὶ φυλακῆς, βλέπει τὰ πράγματα καὶ τοὺς ἀνθρώπους τέτοιους ποὺ εἶναι πραγματικά. Τὸ θέαμα σ᾿ ἀπολιθώνει.

Μὴ νομίσεις πὼς θέλω νὰ κατακρίνω κανέναν γιὰ τὰ ἐλαττώματά μου. Οἱ φίλοι μου εἶχαν τόση λίγοι σχέση μαζί τους, ὅση κι ἐγὼ μὲ τὰ δικά τους. Ἡ φύση, σ᾿ αὐτὸ τὸ ζήτημα, στάθηκε μητριὰ γιὰ ὅλους μας. Τοὺς κατακρίνω γιατὶ δὲν ἐκτιμοῦν τὸν ἄνθρωπο ποὺ κατέστρεψαν. Ὅσο τὸ τραπέζι μου εἶναι κόκκινο ἀπὸ τὸ κρασὶ κι ἀπὸ τριαντάφυλλα, τί τοὺς ἔνοιζε; Τὸ ταλέντο μου, ἡ καλλιτεχική μου ζωή, τὸ ἔργο μου κι ἡ ἡσυχία ποὺ μοῦ χρειαζόταν γιὰ νὰ τὸ πραγματοποιήσω, ἦταν μηδὲν γιὰ κείνους... Παραδέχομαι πὼς ἔχασα τὸ νοῦ μου. Ἤμουν θαμπωμένος, παραζαλισμένος, ἀνίκανος νὰ κρίνω. Ἔκαμα τὸ μοιραῖο βῆμα. Καὶ τώρα κάθομαι σ᾿ ἕνα ξύλινο σκαμνί, μέσα σ᾿ ἕνα κελλὶ φυλακῆς. Σ᾿ ὅλες τὶς τραγωδίες ὑπάρχει ἕνα στοιχεῖο χοντρὰ κωμικό. Τὸ ξέρεις τὸ στοιχεῖο αὐτὸ στὴ δική μου τὴν τραγωδία. Μὴ νομίσεις πὼς δὲν κατακρίνω τὸν ἑαυτό μου· τὸν καταριέμαι μέρα καὶ νύχτα γιὰ τὴν τρέλλα ποὺ μ᾿ ἔπιασε νὰ ἐπιτρέψω σὲ κάτι νὰ κυριαρχήσει στὴ ζωή μου. Ἂν ὑπῆρχε ἠχὼ μέσα σ᾿ αὐτοὺς τοὺς τοίχους, θὰ ἐπαναλάμβανε παντοτινά: «Ἄμυαλε!». Εἶμαι καταντροπιασμένος γιὰ τὶς φιλίες μου. Γιατὶ ἀπὸ τὶς φιλίες του μπορεῖ κανεὶς νὰ κρίνει ἕναν ἄνθρωπο. Μ᾿ αὐτὴ τὴ δοκιμασία μετράει κανεὶς τὸν ἄντρα. Κι ἐγὼ δοκιμάζω τὴ διαπεραστικὴ ταπείνωση τῆς ντροπῆς γιὰ μερικὲς ἀπ᾿ τὶς φιλίες μου... γιὰ κεῖνες, ποὺ μπορεῖς νὰ διαβάσεις τὸν πλήρη ἀπολογισμό τους στὰ πρακτικὰ τῆς δίκης μου. Αὐτὸ εἶναι γιὰ μένα μιὰ καθημερινὴ πηγὴ διανοητικῆς ταπείνωσης. Μερικὲς δὲν τὶς σκέπτομαι ποτέ. Δὲ μὲ βασανίζουν καὶ δὲν ἔχουν καμιὰ σημασία... Γιὰ νὰ πῶ τὴν ἀλήθεια, ὁλόκληρη ἡ τραγωδία μου φαίνεται νὰ εἶναι χοντρὰ κωμικὴ καὶ τίποτ᾿ ἄλλο. Γιατὶ συνέπεια τοῦ ὅτι ἄφησα νὰ πιαστῶ στὴν παγίδα... καὶ νὰ πέσω στὸν πιὸ μολυσμένο βόρβορο τοῦ Μαιηλμπολτζ,¹ εἶναι πὼς τώρα βρίσκομαι ἀνάμεσα στὸν Ζὶλ ντὲ Ρὲ² καὶ στὸν Μαρκήσιο ντὲ Σάντ. Σὲ ὡρισμένα μέρη, κανείς, ἐκτὸς ἀπ᾿ τοὺς τρελλούς, δὲν ἔχει τὴν ἄδεια νὰ γελάει καί, ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση τῶν τρελλῶν, τὸ γέλιο ἀποτελεῖ παράβαση τοῦ κανονισμοῦ· ἀλλιῶς, μοῦ φαίνεται, πὼς μποροῦσα νὰ γελάσω μ᾿ αὐτά... Κατὰ τὰ ἄλλα, μὴν ἀφήσεις νὰ ὑποθέσει κανένας πὼς ἀποδίδω στοὺς ἄλλους ἄλλα ἐλατήρια. Τὰ ἐλατήρια εἶναι πράματα πνευματικά. Ἐκεῖνοι εἶχαν μόνο πάθη καὶ τέτοια πάθη εἶναι ψεύτικοι θεοὶ ποὺ ἀπαιτοῦν μὲ κάθε τρόπο θύματα καί, στὴν περιπτωση αὐτή, τό θύμα ποὺ πέτυχαν εἶναι δαφνοστεφανωμένο.

Τώρα τὴν ἔβγαλα τὴν ἀγκίδα. Αὐτὴ ὴ γραμμὴ ἀπ᾿ τὰ ὀρνιοθοσκαλίσματά σου μὲ κεντοῦσε τρομερά. Τώρα πιὰ δὲ σκέπτομαι παρὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς ὑγείας σου καὶ πότε νὰ σὲ δῶ νὰ γράφεις ἐπιτέλους τὴ θαυμαστὴ ἱστορία τοῦ...

Χαιρέτα μου, σὲ παρακαλῶ τὴν ἀγαπητή μητέρα σου καὶ τὸν Ἄλεκ. Ἡ «Χρυσὴ Σφίγγα»³ θὰ εἶναι, ὑποθέτω, θαυμάσια ὅπως πάντα. Καὶ διαβίβασε ἀπὸ μέρους μου ὅ,τι καλὸ ὑπάρχει στὴ σκέψη καὶ στὰ αἰσθήματά μου κι ὅ,τι θελήσει νὰ δεχτεῖ ἀπὸ ἀναμνήσεις κι ἀπὸ ἐκδηλώσεις σεβασμοῦ, στὴν κυρία Γουίμπλεντον, ποὺ ὴ ψυχή της εἶναι ἱερὸ γιὰ τοὺς πληγωμένους καὶ καταφύγιο γιὰ τοὺς πονεμένους. Μὴ δείξεις αὐτὸ τὸ γράμμα σὲ ἄλλους καὶ στὴν ἀπάντησή σου μὴ συζητήσεις αὐτὰ ποὺ σοῦ γράφω. Μίλα μου γι᾿ αὐτὸν τὸν κόσμο τῶν σκιῶν, ποὺ τόσο τὸν ἀγάπησα, καὶ μίλα μου ἐπίσης γιὰ τὴ ζωὴ καὶ γιὰ τὴν ψυχή. Εἶμαι περίεργος γιὰ κάθε κεντρὶ ποὺ μὲ πλήγωσε καὶ μέσα στὸν πόνο μου ὑπάρχει ἔλεος.⁴

Δικός σου

ΟΣΚΑΡ

1. Τόπος τς δαντικῆς κόλασης, ὅπου τιμωροῦνται τὰ σαρκικὰ ἁμαρτήματα.

2. Στρατάρχης τῆς Γαλλίας (1404-1440). Τὰ ἐγκλήματά του ἔδωσαν στὸν Perrault τὴν ἰδέα προκειμένου νὰ συγγράψει τὸν Κυανοπώγωνα.

3. Ἔτσι ἀποκαλοῦσε ὁ Οὐάιλντ τὴν κυράι Λέβεσον, συγγραφέα τῆς Ἑνδεκάτης ὥρας, άπὸ τὶς φίλες καὶ θαυμάστριές του ποὺ σταθήκανε κοντά του καὶ μετὰ τὴν καταδίκη του σὲ φυλακή.

4. Ἡ ἐπιστολὴ ἀντλήθηκε ἀπὸ τὴν ἔκδοση, Ὄσκαρ Οὐάιλντ, De Profundis, εἰσαγωγὴ -μετάφραση, Στάθης Σπηλιωτόπουλος, Ἔκδόσεις Παπύρου, Ἀθήνα 1974.

Πρώτη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Τρίτη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Ἀφιέρωμα στὸν Ὄσκαρ Οὐάιλντ: Κλὶκ ἐδῶ

Δευτέρα 18 Φεβρουαρίου 2019

Four Letters from Oscar Wilde to Robbie Ross (Letter First)

Robbie Ross καὶ Oscar Wilde

ΤΕΣΣΕΡΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ ΣΤΟΝ ΡΟΜΠΙ ΡΟΣ

Ὁ Οὐάιλντ, ὅταν μετὰ ἀπὸ ἕναν χρόνο φυλακῆς τοῦ δόθηκε μελάνι, χαρτὶ καὶ πέννα, μέσα ἀπὸ τὴ φυλακή, γράφει —πέρα ἀπὸ τὸ καταπληκτικὸ De Profuntis— τέσσερα γράμματα στὸν φίλο του Ρόμπι Ρὸς (Robbie Ross). Ὁ Οὐάιλντ εἶχε γνωρίσει τὸν Ρὸς τὸ 1886 καὶ ἡ πρώτη ἐρωτικὴ ἐπαφή τους καὶ σχέση τους θὰ δώσει τὴ θέση της σὲ μιὰ βαθιὰ φιλία ποὺ θὰ παραμείνει ἀναλλοίωτη μέχρι τὸ θάνατό τους. Τούτη ἡ ἀγάπη θὰ ὁδηγήσει τὸν Ρός, νὰ συμπαρασταθεῖ στὸν φυλακισμένο Οὐάιλντ.

Ὁ Ρὸς εἶναι αὐτὸς ποὺ τὸν ἐπισκέφτηκε στὴ φυλακή· εἶναι αὐτὸς ποὺ παρέα μὲ ἄλλους φίλους του μερίμνησε μήπως πετύχει μείωση τῆς ποινῆς ἀλλὰ καμιὰ προσωπικότητα τῆς ἐποχῆς δὲν θέλησε νὰ ὑπογράψει τὴ σχετικὴ αἴτηση· εἶναι αὐτὸς ποὺ τὸν βοήθησε ὅταν ἀποφυλακίστηκε, καὶ βέβαια ἦταν παρὸν στὶς τελευταῖες στιγμές του· κυρίως ὅμως, εἶναι αὐτὸς ποὺ μετὰ τὸ θάνατο τοῦ Οὐάιλντ φρόντισε νὰ διασωθεῖ καὶ νὰ διαδωθεῖ τὸ ἔργο του μεριμνώντας γιὰ τὴν ἐπανέκδοσή του, ἀλλὰ καὶ γράφοντας συστηματικὰ γι᾿ αὐτό. Ἀξίζει νὰ προσθέσουμε πὼς ἡ αἰτία τοῦ «κακοῦ», ὁ νεαρὸς λόρδος Ἄλφρεντ Ντάγκλας, οὐδέποτε ἐπισκέφτηκε τὸν φυλακισμένο Οὐάιλντ καὶ οὐδέποτε τοῦ ἀπέστειλλε ἔστω καὶ μιὰ ἐπιστολὴ συμπαράστασης στὰ δυὸ χρόνια ποὺ ὁ Οὐάλιντ ἦταν φυλακή —οἱ μοναδικὲς ἐπιστολές του ἀφοροῦσαν τὸν διευθυντὴ τῆς φυλακῆς καὶ ζητοῦσε τὴν ἄδεια τοῦ Οὐάιλντ νὰ δημοσιεύσει ἐπιστολές ποὺ ὁ Οὐάιλντ τοῦ εἶχε ἀποστείλλει. Ἑπιπλέων νὰ προσθέσουμε πὼς στὴ φυλακὴ τὸν ἐπισκέφτηκε μιὰ φορὰ καὶ ἡ γυναίκα του.

Οἱ δυὸ γιοὶ τοῦ Οὐάιλντ, Κύριλλος καὶ Βίβιαν, ἄλλαξαν ἐπώνυμο μετὰ τὰ γεγονότα προκειμένου ἡ οἰκογένεια νὰ συνεχίσει τὴ ζωή της· ὁ μὲν Κύριλλος σκοτώθηκε στὸν Πρῶτο παγκόσμιο Πόλεμο, ὁ δὲ Βίβιαν μὲ τὸ ὄνομα Holland, ἀσχολήθηκε μὲ τὴ λογοτεχνία, καὶ τὸ 1954 δημοσίευσε τὴν αὐτοβιογραφία του, ἀναφερόμενος στὶς πατρικὲς «ἁμαρτίες». Ὁ γιός τοῦ Βίβιαν καὶ ἐγγονὸς τοῦ Οὐάλντ, Μέρλιν Χόλαντ κυκλοφόρησε τὸ 2000 τὸ λεύκωμα-βιογραφία τοῦ Οὐάιλντ μὲ τίτλο Όσκαρ Ουάιλντ - Ἡ ζωὴ καὶ τὸ ἔργο του, (ἑλληνικὴ ἔκδοση, Ἐκδόσεις Ψυχογιός), ποὺ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ κάνουμε κρίσεις πάνω σὲ αὐτὸ, σημειώνουμε μόνο πὼς ὁ ἐγγονὸς κρατάει ἀκόμα τὸ πλαστὸ ὄνομα Holland καὶ ὄχι τὸ κανονικό τῆς γενιᾶς του...

Προχωροῦμε λοιπὸν χωρὶς ἄλλα σχόλια —ἀφοῦ τὸ τί διαφαίνεται στὴν κάθε ἐπιστολὴ τὸ ἀφήνουμε στὴν κρίση τοῦ ἀναγνώστη— σὲ μιὰ παρουσίαση τῆς πρώτης ἐκ τῶν τεσσάρων ἐπιστολῶν τοῦ Οὐάιλντ πρὸς τὸν Ρόμπι Ρὸς ποὺ διασώθηκαν στὸ ἀρχεῖο τοῦ Ρός.

gayekfansi.blogspot.com

Φυλακὴ τοῦ Ρῆντινγκ

10 Μαρτίου 1896

Ἐπιστολὴ πρώτη

Ἀγαπητέ μου Ρόμπι,

Ἐπιθυμῶ νὰ γράψεις ἀμέσως ἕνα γράμμα στὸ δικηγόρο μου κ... καὶ νὰ τοῦ ἐκθέσεις ὅτι, ἀφοῦ ἡ γυναίκα μου ὑποσχέθηκε νὰ μοῦ κληροδοτήσει τὸ ἕνα τρίτο στὴν περίπτωση ποὺ θὰ πέθαινε πρὶν ἀπὸ μένα, δὲ θέλω ν᾿ άντιταχθῶ καθόλου στὸ ν᾿ ἀγοράσει τὸ μερίδιό μου ἀπὸ τὴν ἐπικαρπία. Ἔγινα αἰτία νὰ πέσει ἀπάνω της κάποια δυστυχία καὶ τέτοια καταστροφὴ στὰ παιδιά μου, ποὺ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ πάω σὲ τίποτα ἀντίθετα πρὸς τὶς έπιθυμίες της. Στάθηκε εὐγενικιὰ καὶ καλὴ γιὰ μένα, ὅταν ἦρθε νὰ μέ δεῖ ἐδῶ. Ἔχω ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη σὲ αὐτή. Κάνε μου τὴ χέρη νὰ τὸ γράψεις χωρὶς ἀργοπορία αὐτὸ τὸ γράμμα καὶ νὰ εὐχαριστήσεις τοὺς φίλους μου γιὰ τὶς καλοσύνες τους. Ἔχω τὴν πεποίθηση πὼς ένεργῶ ὅπως πρέπει, ἀφήνοντας αὐτὸ στὴ γυναίκα μου.

Λάβε ἀκόμη τὴν καλοσύνη νὰ γράψεις στὸν Στιούαρτ Μέριλ, στὸ παρίσι, ἢ στὸν Ρόμπερτ Σέραρντ, καὶ νὰ τοὺς πεῖς πόσο εὐτυχισμένος εἶμαι γιὰ τὴν παράσταση τοῦ ἔργου μου, καὶ διαβίβασε τὶς εὐχαριστίες μου στὸν Λυνιὰ Πόου. Εἶναι κάτι, νὰ μὲ θεωροῦν ἀκόμη καλλιτέχνη, σὲ μιὰ ἐποχὴ ντροπῆς καὶ ἀτίμωσης. Θὰ ἤθελα νὰ ἔνοιωθα άπ᾿ αὐτὸ πιὸ μεγάλη εὐχαρίστηση, μοῦ φαίνεται ὅμως σὰ νὰ εἶμαι νεκρὸς σὲ κάθε συγκίνηση ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀγωνία καὶ τὴν άπελπισία. Πληροφόρησε πάντως τὸν Λυνιὲ Πόου¹ πὼς μὲ συγκίνησε ἡ τιμὴ ποὺ μοῦ ἔκαμε. Εἶναι κι ὁ ἴδιος ποιητής. Φοβᾶμαι μήπως δυσκολευτεῖς κάπως νὰ διαβάσεις αὐτὸ τὸ γράμμα, ἀλλὰ καθὼς δὲν μοῦ ἐπιτρέπουν νὰ ἔχω μαζί μου μελάνι καὶ πέννα, πιστεύω πὼς ξέχασαν πῶς γράφουν —θὰ μέ συγχωρήσεις γι᾿ αὐτό. Εὐχαρίστησε τὸν Μὸρ γιὰ τοὺς κόπους του νὰ μοῦ στείλει βιβλία· δυστυχῶς ὑποφέρω άπὸ πονοκεφάλους ἅμα διαβάζω τοὺς Ἕλληνες καὶ τοὺς Λατίνους ποιητές μου —κι ἔτσι δὲν μοῦ χρησίμευσαν καὶ πολύ— πάντως ἦταν μεγάλη του καλοσύνη ποὺ μοῦ τοὺς προμήθευσε. Παρακάλεσέ τον νὰ ἐκφράσει τὴν εὐγνωμοσύνη μου στὴν κυρία ποὺ κατοικεῖ στὸ Γουίμπλεντον. Ἀπάντησέ μου, σὲ παρακαλῶ, σ᾿ αὐτὸ τὸ γράμμα καὶ μίλα μου γιὰ φιλολογία, γιὰ τὰ καινούργια βιβλία κ.τ.λ. —καθὼς καὶ γιὰ τὸ ἔργο τοῦ Τζόουνς, γιὰ τὸν τρόπο ποὺ ὁ Φόμπς Ρόμπερσον διευθύνει τό θέατρό του, καὶ γιὰ κάθε καινούργια τάση στὶς σκηνὲς τοῦ παρισιοῦ τοῦ Λονδίνου. Προσπάθησε ἀκόμη νὰ δεῖς τί ἔγραψαν γιὰ τὴ Σαλώμη ὁ Λεμαίτρ, ὁ Μπωὲρ καὶ ὁ Σαρσύ,² καὶ δῶσε μου μιὰ περίληψη. Γράψε στὸν Ἁνρὺ Μπωὲρ καὶ πές του πὼς μὲ συγκίνησαν τὰ ἑραῖα πράματα ποὺ γράφει γιὰ μένα. Ὁ Ρόμπερτ Σέραρντ τὸν γνωρίζει. Ἦταν εὐγενικὸ ἀπὸ μέρους σου ποὺ ἦρθες νὰ μὲ δεῖς. Πρέπει νὰ ξανάρθεις καὶ τὴν ἐρχόμενη φορά. Ἐδῶ μὲ κατέχει ὁ τρόμος τοῦ θανάτου κι ὁ πιὸ μεγάλος ἀκόμη τρόμος τοῦ νὰ ζῶ στὴ σιωπὴ καὶ τὴν ἀθλιότητα...................................................³

Σὲ σκέπτομαι πάντα μὲ βαθιὰ στοργή.

Θὰ ἤθελα νὰ πάει ὁ Ἔρνεστ ν᾿ ἀναζητήσει στὴν ὁδὸν Ὄουκλυ τὸ μπαοῦλο μου, τὴ γούνα μου καὶ τὰ ἀντίτυπα τῶν ἔργων μου ποὺ εἶχα χαρίσει στὴ μητέρα μου⁴ —ζητῆστε τα ἀπὸ τὴν Λέβερσον, ποὺ στ᾿ ὄνομά της ἀγοράστικε ὁ ταφότοπος τῆς μητέρας μου.⁵

Φίλος σου γιὰ πάντα

ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΪΛΝΤ

1. Ὁ Lugne Poé πρωτοανέβασε τὸ ἔγρο τοῦ Οὐάιλντ Σαλώμη, στὸ Théâtre de l'Oeuvre, στὸ παρίσι, στὰ 1896, χρονιὰ ποὺ ὁ Οὐάλντ βρισκόταν στὴ φυλακή. Μάλιστα τὸν ρόλο τοῦ Ἡρώδη ὑποδύθηκε ὁ ἴδιος ὁ Poé.

2. Τρεῖς διάσημοι Γάλλοι κριτικοὶ καὶ θεωρητικοὶ τῆς έποχῆς τοῦ Οὐάιλντ.

3. Στὸ σημεῖο αὐτό, ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὸ γράμμα ἔχει λογοκριθεῖ καὶ κοπεῖ ἀπὸ τὸ τότε διευθυντὴ τῆς φυλακῆς Ρῆντινγκ Ἴζαακσον.

4. Ἡ μητέρα τοῦ Οὐάιλντ πέθανε ὅταν ὸ συγγραφέας ἦταν στὴ φυλακή.

5. Ἡ ἐπιστολὴ ἀντλήθηκε ἀπὸ τὴν ἔκδοση, Ὄσκαρ Οὐάιλντ, De Profundis, εἰσαγωγὴ -μετάφραση, Στάθης Σπηλιωτόπουλος, Ἔκδόσεις Παπύρου, Ἀθήνα 1974.

Δεύτερη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Τρίτη ἐπιστολή: Κλὶκ ἐδῶ

Ἀφιέρωμα στὸν Ὄσκαρ Οὐάιλντ: Κλὶκ ἐδῶ

Δευτέρα 12 Μαρτίου 2012

Oscar Wilde (1854-1900), a tribute

Γνωρίζοντας τον Όσκαρ Ουάιλντ (Oscar Wilde)

Ο Όσκαρ Φίνγκαλ Ο' Φλάερτι Γουίλς Ουάιλντ γεννήθηκε στο Δουβλίνο στις 16 Οκτωβρίου 1854. Ήταν δευτερότοκος γιος του Γουίλιαμ Ρόμπερτ Γουίλς Ουάιλντ και της Τζέιν Φραντσέσκα Ελτζι. Ο πατέρας του ήταν ωτολόγος και οφθαλμολόγος. Στα 1864 τιμήθηκε με τον τίτλο του «Ιππότη» (Knight), τίτλο όχι κληρονομικό αλλά προσωπικό και ισόβιο, που έδινε δικαίωμα στην προσαγόρευση του ιδίου ως sir και της γυναίκας του ως lady. Απ' ό,τι φαίνεται, ο Όσκαρ, ο οποίος πάντα είχε μανία για επίδειξη, στηριζόταν στον τίτλο του πατέρα του για να δημιουργεί την εντύπωση ότι ήταν αριστοκρατικής καταγωγής. Στην παιδική του ηλικία τον επηρέασαν επίσης η έφεση του πατέρα του να αφιερώνει πολύ χρόνο σε φιλολογικές και αρχαιολογικές μελέτες αλλά και η χειραφετημένη μητέρα του, η οποία εκτός των άλλων έγραφε και δημοσίευε ποιήματα με το ψευδώνυμο «Σπεράντσα». Χαρακτηριστικό των αντιλήψεων που ο νεαρός Όσκαρ έλαβε από την οικογένειά του ήταν ότι σε συνομιλία του με συμμαθητή του, περιγράφοντας τη μητέρα του, ανέφερε ότι εκείνη και αυτός είχαν ιδρύσει «Εταιρεία για την κατάργηση της αρετής».

Σε ηλικία 11 ετών ο μικρός Όσκαρ πήγε στο προτεσταντικό σχολείο Πόρτορα. Διάβαζε πολύ, μάθαινε γρήγορα, ενώ χαρακτηριστικό της ιδιοσυγκρασίας του ήταν το μίσος του για τον αθλητισμό. «Δεν μου αρέσει ούτε να κλωτσώ ούτε να με κλωτσούν» έλεγε. Το 1871 γράφτηκε στο Τρίνιτι Κόλετζ του Δουβλίνου, όπου κέρδισε χρυσό μετάλλιο σε ένα διαγωνισμό με θέμα από την αρχαιοελληνική γραμματεία. Τρία χρόνια μετά, το 1874, έγινε δεκτός στο Μάγκνταλεν Κόλετζ της Οξφόρδης, όπου άρχισαν να διαμορφώνονται η προσωπικότητά του και το ιδιαίτερο ιδίωμα των συγγραφικών ασκήσεών του. Αφιερώθηκε απολύτως στις κλασικές σπουδές, το 1877 ταξίδεψε στην Ιταλία και στην Ελλάδα και λίγους μήνες αργότερα κέρδισε το βραβείο Newdigate με το ποίημά του «Ραβέννα». Στην Οξφόρδη ο Όσκαρ γνώρισε τους κορυφαίους αισθητικούς Ράσκιν και Πέιτερ και η διδασκαλία τους, του δεύτερου κυρίως, έδωσε στις διάχυτες διαθέσεις του και στις μη συστηματοποιημένες ιδέες του την κατεύθυνση και τη μορφή που τους ταίριαζε. Από τον Πέιτερ διδάχθηκε το δόγμα «Ars gratia artis» και στον ίδιο χρωστά το πάθος του για την τελειότητα του λογοτεχνικού του ύφους που έκανε αργότερα τους φίλους του να τον αποκαλούν «πρίγκιπα της γλώσσας».

Ο Ουάιλντ με ελληνική εθνική φορεσιά όταν ταξίδεψε στην Ελλάδα με τον Μαχάφι τον Απρίλιο του 1877.

Τον ίδιο καιρό, εκτός από τις κλασικές σπουδές, τον χαρακτήρα του Όσκαρ διαμόρφωσε και η ροπή του προς την εκκεντρικότητα. Το επιτηδευμένο ντύσιμό του, η επίπλωση του διαμερίσματός του και κυρίως η γεμάτη παραδοξολογίες και ανατροπές κουβέντα του τον έκαναν να θεωρηθεί από το νεανικό φοιτητικό κοινό απόστολος και πρωτοπόρος του αισθητισμού, του αισθητικού κινήματος που κυριάρχησε στην Αγγλία τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα.

Πάντως ο τόμος Ποιήματα που κυκλοφόρησε σε πολυτελή έκδοση στα 1881 δεν χάρισε στον Όσκαρ Γουάιλντ τη φιλολογική δόξα που αποζητούσε επειδή ήταν εμφανείς οι κακοχωνεμένες επιδράσεις πολλών Άγγλων, Γάλλων και Ιταλών ποιητών. Επειδή όμως έγινε κατά κάποιον τρόπο το μπεστ σέλερ της εποχής του, του έδωσε την οικονομική δυνατότητα να κρατηθεί για καιρό στο επίπεδο της κοσμικής κοινωνικής ζωής που αποτελούσε τον διακαή πόθο του. Το συντηρητικό βικτωριανό κατεστημένο των γραμμάτων της Βρετανίας ωστόσο είχε αποκτήσει έναν αξιοσημείωτο αντίπαλο. Τα σατιρικά περιοδικά ήδη είχαν αρχίσει να δημοσιεύουν γελοιογραφίες του Μεγάλου Ποντίφικος του Αισθητισμού (όπως τον αποκαλούσαν), ο εκδότης του σατιρικού «Punch» έγραψε μια σατιρική κωμωδία εις βάρος του και, τέλος, οι Γκίλμπερτ και Σάλιβαν έγραψαν αναφερόμενοι σε αυτόν την όπερα «Patience» («Υπομονή»), που μάλιστα παιζόταν στη φημισμένη Όπερα Κομίκ του Λονδίνου συνεχώς από τον Απρίλιο του 1881 ως τον Νοέμβριο του 1882. Οι υπεύθυνοι της παράστασης θέλησαν να τη μεταφέρουν και στην Αμερική. Για να έχει επιτυχία, όμως, σκέφθηκαν, θα έπρεπε οι Αμερικανοί να γνωρίζουν στοιχειωδώς το πρότυπο του μελοδραματικού ήρωα. Κατ' αυτόν τον περίεργο τρόπο ο Γουάιλντ βρέθηκε προσκεκλημένος στις ΗΠΑ για μια σειρά διαλέξεις στις οποίες θα περιέγραφε τις σταθερές του αισθητισμού. Έδωσε συνολικά 140 διαλέξεις σε όλη την Αμερική. Η εμπειρία του εκείνη του απέφερε αρκετά χρήματα, αρκετή ωριμότητα (έπαψε π.χ. να ντύνεται προκλητικά, κάτι που συχνά ως τότε συνήθιζε) και ένα παράδοξο εθνολογικό συμπέρασμα: «Πραγματικά τα πάντα είναι κοινά μεταξύ Άγγλων και Αμερικανών, εκτός βεβαίως από τη γλώσσα» δήλωνε.

Επιστρέφοντας από την Αμερική, την άνοιξη του 1883, εγκαταστάθηκε για μερικούς μήνες στο Παρίσι. Στο διάστημα εκείνο έγραψε τη Δούκισσα της Πάδουας, ωστόσο κύρια επιδίωξή του ήταν να γνωρίσει και να αποκτήσει συνάφεια με τις προσωπικότητες της τέχνης της εποχής του. Για να προκαλέσει μάλιστα την προσοχή του κόσμου, όχι απλώς με το έργο του αλλά και με την εξωτερική εμφάνισή του και με τα φερσίματά του, άρχισε ξανά να ντύνεται με πολύ επιδεικτικό τρόπο. Φορούσε, π. χ., ένα πράσινο παλτό με γούνες, που αργότερα, ύστερα από έναν καβγά τους, ο ζωγράφος Χουίστλερ του συνέστησε να το πουλήσει στον έμπορο θεατρικών κοστουμιών Νάθαν γιατί τον έκανε να φαίνεται όπως του είπε κοροϊδευτικά σαν κράμα Ούγγρου επαναστάτη και Ιταλού μαέστρου. Φορούσε πολλά κοσμήματα και κρατούσε μπαστούνι με λαβή από ελεφαντόδοντο, στολισμένο με πολύτιμα πετράδια, για να θυμίζει το μπαστούνι του Μπαλζάκ. Με αυτόν τον τρόπο πάντως γνωρίστηκε με προσωπικότητες όπως ο Βικτόρ Ουγκό, ο Αλφόνς Ντοντέ, η Σάρα Μπερνάρ κ.ά. Το λιγοστό διάστημα που έμεινε στο Παρίσι κατασπατάλησε τη μικρή περιουσία που είχε κερδίσει στην Αμερική. Αναγκάστηκε λοιπόν να γυρίσει στο Λονδίνο το φθινόπωρο του 1883.

Ο Ουάιλντ με έναν άγνωστο φίλο του περ. 1877

Η περίοδος εκείνη ήταν γεμάτη οικονομικά προβλήματα. Ο Όσκαρ Γουάιλντ, για να εξοικονομήσει κάποια χρήματα, αναγκάστηκε να δίνει διαλέξεις στην επαρχία με πενιχρά αποτελέσματα. Ωστόσο στο Δουβλίνο, όπου τον έφεραν οι ανάγκες εκείνης της περιοδείας, γνώρισε την Κόνστανς Λόιντ, μια νόστιμη καστανή με καλή ανατροφή και μόρφωση, την οποία νυμφεύθηκε τον Μάιο του 1884. Λέγεται ότι παντρεύτηκε για δύο λόγους: για να διασκεδάσει τις έντονες διαδόσεις ότι είναι ομοφυλόφιλος και για να αποκτήσει, με τα χρήματα της προίκας, μια μόνιμη στέγη, ένα σπίτι στο Λονδίνο. Δύο χρόνια μετά τον γάμο του πάντως είχε κιόλας αποκτήσει δύο αγόρια. Για να αντιμετωπίσει τα επιπρόσθετα έξοδα ο Όσκαρ έπρεπε να βρει σταθερή δουλειά. Ανέλαβε λοιπόν τη διεύθυνση του μηνιαίου οικογενειακού περιοδικού «The Woman's World», όπου δούλεψε σοβαρά, καταφέρνοντας εκτός των άλλων να εξασφαλίσει τη συνεργασία μεγάλων υπογραφών της εποχής του αλλά και να γράψει ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα, προκλητικά δοκίμιά του. Το ίδιο διάστημα είχε εξίσου αξιόλογη λογοτεχνική παραγωγή: τότε ολοκληρώθηκαν, μεταξύ άλλων, δύο από τα κορυφαία έργα του, Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι και η Σαλώμη.

Το πιο αξιοσημείωτο γεγονός στη ζωή του Όσκαρ, πάντως, το 1887, ήταν η άφιξη στη ζωή του ενός νεαρού, του Ρόμπερτ Ρος. Αργότερα συντηρήθηκε για πολλά χρόνια η φήμη ότι ο Ρόμπι όπως τον αποκαλούσε ο Γουάιλντ ήταν εραστής του. Τη φήμη αυτή δεν την επιβεβαίωσε κανείς το σίγουρο ήταν ότι ο Ρόμπι ήταν ο στενότερος φίλος του, ο πιο πιστός. Πρέπει πάντως να επισημανθεί ότι τα χρόνια εκείνα στη Βρετανία η ομοφυλοφιλία ήταν παράνομη. Από το 1885 είχε ψηφισθεί η τροποποίηση του νόμου του ποινικού δικαίου σύμφωνα με τον οποίο οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις μεταξύ ανδρών (όχι όμως και μεταξύ γυναικών) τιμωρούνταν με φυλάκιση.

Ανεξαρτήτως του τι έκανε στην ιδιωτική του ζωή, πάντως, ο Γουάιλντ χρησιμοποίησε τους μύθους της πατρίδας του, της Ιρλανδίας, τις παιδικές επιρροές του, για να γράψει την πρώτη του συλλογή παιδικών αφηγήσεων με τίτλο Ο ευτυχισμένος πρίγκιπας και άλλες ιστορίες ιστορίες για παιδιά από 8 ως 88 χρόνων, όπως έλεγε. Ακόμη και στα παραμύθια που έγραφε αισθανόταν ότι ξιφουλκεί μαχητικά κατά της κοινοτοπίας, της «αποκρουστικής λογικής», όπως έλεγε. Κατά της «αποκρουστικής λογικής» στράφηκε ιδιαίτερα εμπεριστατωμένα στο δοκίμιό του «Η παρακμή του ψεύδους». Όταν εκδόθηκε, έγραψε σε ένα περιοδικό παρουσιάζοντάς το: «Έχω σαλπίσει προ των πυλών της βλακείας». Τις «πύλες της βλακείας» πάντως τις χτύπησε κυριολεκτικά με πολιορκητικό κριό Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1890 και ξεσήκωσε τα βικτωριανά ήθη της πατρίδας του. Αρκεί μόνο να παραθέσουμε τι έγραφε η έγκυρη στην εποχή της συντηρητική εφημερίδα «Scotch Observer»: «Η ιστορία που σχετίζεται μόνο με θέματα κατάλληλα για το Τμήμα Εγκληματολογικής Έρευνας ή για μια δίκη κεκλεισμένων των θυρών είναι πρόστυχη, όπως πρόστυχοι είναι και ο συγγραφέας και ο εκδότης. Ο κύριος Γουάιλντ διαθέτει μυαλό, τέχνη και ύφος. Αν δεν μπορεί όμως να γράψει για κανέναν παρά μόνο για παράνομους ευγενείς και διεστραμμένα αγόρια του τηλεγραφείου, όσο πιο σύντομα γίνει ράφτης (ή ασκήσει οποιοδήποτε άλλο καθώς πρέπει επάγγελμα) τόσο το καλύτερο για την υπόληψή του και για τη δημόσια ηθική».

Ο Όσκαρ και ο Μπόζι στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, πιθανόν το Μάιο του 1893, όταν ο Ντάγκλας ήταν στο τελευταίο έτος και ο Ουάιλντ έκανε μια μεγάλη επίσκεψη. (Φωτ. Γκίλμαν και Σία)

Ο Γουάιλντ φαινόταν να διασκεδάζει με τις επικρίσεις συνεχίζοντας να σχετίζεται με επιλεγμένους εκπροσώπους της διανόησης. Ώσπου ο ποιητής Λάιονελ Τζόνσον να του γνωρίσει τον νεαρό λόρδο Άλφρεντ «Μπόζι» Ντάγκλας, σπουδαστή ακόμη στην Οξφόρδη, που θαύμαζε το έργο του. Ο νεαρός Άλφρεντ (μόλις 21 ετών τότε) ήταν τρίτος γιος του μαρκησίου του Κουίνσμπερι. Νέος, ωραίος, με μόρφωση και αριστοκρατική καταγωγή, κίνησε εξαρχής το ενδιαφέρον του Γουάιλντ. Έγιναν αχώριστοι φίλοι και πολύ σύντομα εραστές όπως μαρτυρούν οι βιογράφοι του. Η σχέση εκείνη εξόργισε τον πατέρα του Αλφρέντ, μαρκήσιο του Κουίνσμπερι, ο οποίος έκανε πολλές προσπάθειες να απομακρύνει τον γιο του από τον Όσκαρ. Δεν τα κατάφερε. Το μόνο που κατάφερε ήταν να διαλύσει τη δική του σχέση με τον γιο του. Τότε ο μαρκήσιος άλλαξε τακτική και άρχισε επίθεση κατά του Γουάιλντ. Πέρασε μια ημέρα από τη λέσχη Άλμπεμαρλ, της οποίας ο Όσκαρ ήταν μέλος, και του άφησε μια ανοιχτή κάρτα με μια προσβλητική φράση: τον αποκαλούσε «σοδομιστή». Ο Όσκαρ Γουάιλντ μήνυσε τον μαρκήσιο για δυσφήμηση.

Η δίκη άρχισε στις 3 Μαρτίου 1895. Από κακό χειρισμό όμως του δικηγόρου του Όσκαρ αλλά και από ένα αδέξιο ευφυολόγημα του τελευταίου άλλαξε η διάθεση του δικαστηρίου, με αποτέλεσμα ο Γουάιλντ να αποσύρει τη μήνυση. Το γεγονός είχε τρομακτικές συνέπειες. Ο, τι κυκλοφορούσε κρυφά, ως κουτσομπολιό, για τη ζωή του Όσκαρ, τις παρέες του, τη σεξουαλικότητά του, πέρασε στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας. Πολύ σύντομα η Δικαστική Αρχή, αυτοβούλως πλέον, διέταξε τη σύλληψή του. Έπειτα από ατέρμονες δικαστικές διαδικασίες η ετυμηγορία του δικαστηρίου ήταν καταλυτική: ο Όσκαρ Γουάιλντ καταδικάστηκε σε δύο χρόνια καταναγκαστικά έργα. Στη διάρκεια της δίκης του και παρ' ότι παίζονταν με τρομακτική επιτυχία σε θέατρα του Λονδίνου δύο από τα πιο επιτυχημένα έργα του, το «Ένας ιδανικός σύζυγος» και «Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός», οι πιστωτές του κάνουν έφοδο στο σπίτι του λεηλατώντας κυριολεκτικά τη συλλογή του με σπάνια βιβλία, χειρόγραφα και έργα τέχνης. Και η σύζυγός του τον εγκαταλείπει φεύγει από τη χώρα μαζί με τα παιδιά τους.

Ο Όσκαρ και ο Μπόζι, πιθανόν το Μάιο του 1893. (Φωτ. Γκίλμαν και Σία)

Η περίοδος της φυλακής πρέπει να ήταν μαρτυρική. Η μοναδική χαρά που δοκίμασε εκείνο το διάστημα ήταν όταν τον πληροφόρησαν ότι η Σαλώμη είχε ανεβεί στο Παρίσι, με πρωταγωνίστρια μάλιστα τη Σάρα Μπερνάρ. Πάντως κατάφερε να εξασφαλίσει χαρτί και μολύβι και να γράψει ένα μακροσκελέστατο γράμμα στον φίλο του λόρδο Άλφρεντ «Μπόζι» Ντάγκλας. Η ταλαιπωρία της φυλακής τον έκανε κακεντρεχή με τον αγαπημένο του, γι' αυτό το γράμμα ήταν γεμάτο άδικες κατηγορίες εναντίον του. Είχε όμως και πολλά αποσπάσματα με γενικότερες σκέψεις αυτά τα αποσπάσματα κυκλοφόρησαν πολύ μετά τον θάνατό του υπό τον τίτλο De profundis (Εκ βαθέων). Όταν αποφυλακίστηκε είχε δικαίωμα να λάβει μισή λίρα ως αμοιβή για το σύνολο της εργασίας του. Τότε όμως εκπρόσωποι αμερικανικών εφημερίδων του προσέφεραν χίλιες λίρες για να γράψει τα απομνημονεύματά του από τη φυλακή. Αρνήθηκε: «Δεν καταλαβαίνω. Πώς μπορούν να κάνουν τέτοιες προτάσεις σε έναν τζέντλεμαν;» είπε απευθυνόμενος στον διευθυντή της φυλακής.

Μετά την αποφυλάκισή του έφυγε αμέσως για το Παρίσι, όπου η κακή φήμη του είχε ήδη προτρέξει. Δυσκολευόταν ακόμη και να βρει στέγη για να μείνει. Ήθελε να γράψει νέα έργα αλλά δεν κατάφερε να συγκεντρωθεί. Ζούσε υπό άθλιες συνθήκες, μια προσπάθεια συμφιλίωσης με τη σύζυγό του απέτυχε, ενώ απέκτησε ροπή προς τον αλκοολισμό. Έζησε μόνο χάρη στη γενναιοδωρία ευάριθμων φίλων του αλλά όταν είχε χρήματα άρχιζε πάλι τις εμφανίσεις του στους κοσμικούς κύκλους, όπου δεν παρέλειπε να επιδεικνύει (πάντα με στυλ) τη σαρκαστική περιφρόνησή του προς την κοινοτοπία. Λέγεται ότι εκείνη την περίοδο τον πλησίασε ένας νεαρός που προσπαθούσε να κάνει καριέρα λογοτέχνη, ο οποίος του παραπονέθηκε ότι τα έργα του δεν βρίσκουν την αναγνώριση που τους αξίζει επειδή οι κριτικοί είχαν κάνει συνωμοσία σιωπής εναντίον του. «Τι μπορώ να κάνω;» ρώτησε τον Γουάιλντ. «Να λάβετε μέρος στη συνωμοσία» του απάντησε εκείνος.

Στις αρχές Οκτωβρίου του 1900 αρρώστησε σοβαρά από μηνιγγίτιδα. Δύο μήνες αργότερα άφησε την τελευταία πνοή του. Κηδεύτηκε στο νεκροταφείο του Μπανιέ ως άπορος. Επτά μόνο πρόσωπα ακολούθησαν την εκφορά της σορού του και απ' αυτά μόνο τρεις ήσαν Άγγλοι. Αρκετά στεφάνια και μπουκέτα σκέπασαν τον τάφο του, όλα όμως ήταν ανώνυμα. Ένα μόνο, του ξενοδόχου Ντιπουαριέ, είχε την επιγραφή: «Στον νοικάρη μου».

Έναν αιώνα και δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Όσκαρ Γουάιλντ η προκλητική ζωή του συνεχίζει να συναγωνίζεται το προκλητικό ύφος του έργου του. Πολλοί δικαιούνται να αναρωτιούνται: Πόσο θα είχε επιβιώσει η φήμη του ως σήμερα αν δεν είχε συνοδευθεί από έναν βίο υποδειγματικά σκανδαλώδη; Αλλά και πόσο θα μπορούσαμε να αναφερόμαστε στην ελευθεριότητα και στην ακρότητά του αν το ίδιο το έργο του δεν ήταν τόσο στιβαρό ώστε να εστιάζεται σε αυτό η προσοχή του κοινού; Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες. Στην τέχνη δεν είναι κανόνας ο καλλιτέχνης να σφραγίζει με τις επιλογές της ζωής του το έργο του. Στην περίπτωση του Γουάιλντ όμως τα πράγματα έγιναν έτσι ακριβώς. Το έργο του είναι απόλυτα συνεπές προς τις επιλογές της ζωής του, ειλικρινές απείκασμα μια ζωής προκλητικά ανατρεπτικής. Είναι η μαρτυρία της διαρκούς μάχης του παρεμβατικού καλλιτέχνη εναντίον της κοινοτοπίας.

Ο ίδιος ο Γουάιλντ το ίδιο αυτό συμπέρασμα είχε διατυπώσει θεσπέσια στις καταληκτικές προτάσεις που απηύθυνε από τη φυλακή προς τον φίλο του λόρδο Άλφρεντ «Μπόζι» Ντάγκλας στο «De profundis». Γράφει: «Ήρθες σ' εμένα για να μάθεις την απόλαυση της ζωής και την απόλαυση της τέχνης. Ίσως να είμαι προορισμένος να σου μάθω κάτι πιο θαυμάσιο: το νόημα της θλίψης και την ομορφιά της».

Πηγές και σημειώσεις

ΤΟ ΒΗΜΑ (ΙΣΤΟΡΙΑ, θρυλικές συνεντεύξεις), Κυριακή, 03/02/2002, επιμέλεια αφιερώματος Εύη Τσιριγωτάκη

Ο Όσκαρ και ο Μπόζι στο Κρόμερ του Νόρφολκ, το Σεπτέμβριο του 1892, όπου ο Ουάιλντ έγραφε το έργο Μια γυναίκα χωρίς σημασία.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΟΣΚΑΡ ΓΟΥΑΙΛΝΤ

1854. Γέννηση του Όσκαρ Φίνγκαλ Ο' Φλάερτι Γουίλς Γουάιλντ στις 16 Οκτωβρίου στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας, σε μια περίοδο υψίστης εχθρότητας των Ιρλανδών προς την Αγγλία, για λόγους που κυρίως είχαν να κάνουν με το βιοτικό επίπεδο των γηγενών. Ηταν ο δεύτερος γιος του Γουίλιαμ Γουάιλντ και της λαίδης Τζέιν Φρανσέσκα.

1871. Ο Γουάιλντ φοιτά στο Πανεπιστήμιο Τρίνιτι.

1874. Συνεχίζει τις σπουδές του στο Κολέγιο Μάγκνταλεν της Οξφόρδης. Η προσαρμογή του στα πρότυπα της διάσημης σχολής τού στέρησε την ιρλανδική προφορά, ωστόσο ουδέποτε έπαψε να είναι υπερήφανος για την ιρλανδική καταγωγή του. «Εμείς οι Ιρλανδοί είμαστε πολύ ποιητικοί για να γίνουμε ποιητές. Είμαστε ένα έθνος λαμπρών αποτυχημένων αλλά είμαστε και οι σπουδαιότεροι ρήτορες μετά τους Έλληνες» έλεγε αργότερα, όπως τουλάχιστον μαρτυρεί ο Γουίλιαμ Μπ. Γέιτς.

1877. Επισκέπτεται την Ελλάδα παρέα με τον ελληνολάτρη Τζων Πέντλαντ Μάχαφυ, σημαίνοντα ιστορικό και φιλόλογο, και υπεύθυνο καθηγητή του στο Τρίνιτυ Κόλλετζ του Δουβλίνου.

1878. Λαμβάνει το βραβείο Newdigate για το ποίημα «Ραβέννα». Αμέσως μετά αποφοιτά και μετακομίζει στο Λονδίνο.

1881. Δημοσιεύει την πρώτη του συλλογή ποιημάτων με τίτλο Ποιήματα, η οποία απέσπασε αρκετά καλές κριτικές, και τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς ταξιδεύει στην Αμερική και δίνει μια σειρά διαλέξεων: συνολικά 140 διαλέξεις σε 260 ημέρες, από την ανατολική ως τη δυτική ακτή, και δύο φορές στον Καναδά. Η προβολή από την επιτυχία των διαλέξεών του δεν ήταν το μόνο του όφελος. Τα 6.000 δολάρια (1.200 λίρες) που αποκομίζει από την περιοδεία εκείνη δεν ήταν καθόλου ευκαταφρόνητο ποσόν για την εποχή του.

1882. Ένα μήνα μετά την επιστροφή του στο Λονδίνο ταξιδεύει ξανά. Αυτή τη φορά προορισμός του είναι το Παρίσι. Σχετίζεται με τον δημοσιογράφο Ρόμπερτ Σέραρντ, μετέπειτα βιογράφο του, και χάρη στη βοήθεια του πολύ στενού (όπως αποδείχθηκε) νέου φίλου του αποκτά γνωριμίες στους καλλιτεχνικούς κύκλους της Πόλης του Φωτός, ενώ δεν κρύβει τη συμπάθειά του για τους «καταραμένους ποιητές» μολονότι η γνωριμία του με τον Πωλ Βερλέν σημαδεύτηκε από εκατέρωθεν δυσαρέσκεια και καχυποψία.

1884. Μάιος: Ο Όσκαρ παντρεύεται την Κόνστανς Λόιντ, κόρη ενός διαπρεπούς δικηγόρου. Από τον γάμο αυτό αποκτά δύο παιδιά, τον Σίριλ και τον Βίβιαν. Ποτέ δεν κατάφερε να αποσείσει τις φήμες ότι ήταν ένας γάμος συμφέροντος: είτε για να διαψεύσει τις φήμες περί κρυφής ομοφυλοφιλίας του είτε επειδή αποζητούσε μια οικονομική άνεση, την οποία δεν του εξασφάλιζαν τα φτωχά του οικονομικά και, κυρίως, ο τρόπος με τον οποίο ξόδευε αφειδώς τις προσόδους του.

1887. Γνωρίζει τον νεαρό Ρόμπι Ρος, που πιστεύεται ότι ήταν ο πρώτος εραστής του Όσκαρ. Η σχέση τους ωστόσο εξελίχθηκε σε μια βαθιά φιλία που κράτησε ως το τέλος.

1887. Ο Γουάιλντ διετέλεσε εκδότης του περιοδικού «Woman's World» («Ο Κόσμος της Γυναίκας»). Μετά το πρώτο διάστημα προσαρμογής τα δοκίμια που δημοσίευε σε μορφή διαλόγου γίνονταν όλο και πιο προκλητικά. Ενδεικτικοί είναι ορισμένοι τίτλοι: «Η παρακμή του ψεύδους», «Ο κριτικός ως δημιουργός», «Πένα, μολύβι και δηλητήριο». Το 1889 αποχωρεί από την θέση του διευθυντή.

1888. Ο Γουάιλντ δημοσιεύει τον Ευτυχισμένο πρίγκιπα και άλλες ιστορίες και Το σπίτι με τις ροδιές.

1889. Παρουσιάζει για πρώτη φορά στο θέατρο το έργο Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι που το 1890 θα δημοσιευτεί σαν μυθιστόρημα. Το έργο προκάλεσε τη δημόσια κατακραυγή, δεν πήγε καλά οικονομικά, ωστόσο οριστικοποίησε τη διαμάχη ανάμεσα στον ορμητικό αισθητιστή Όσκαρ Γουάιλντ και στον συντηρητικό κόσμο της βικτωριανής λογοτεχνίας.

1891. Γνωρίζει τον νεαρό λόρδο Αλφρεντ «Μπόζι» Ντάγκλας, τρίτο γιο του μαρκησίου του Κουίνσμπερι.

1892. Παρουσιάζει το θεατρικό Η Βεντάλια της λαίδης Γουίντερμιρ που γνώρισε αρκετή επιτυχία. Ακολούθησαν τα Μια γυναίκα χωρίς σημασία (1892), Ένας ιδανικός σύζυγος (1893) και Η σπουδαιότητα του να είναι κανείς σοβαρός (1896), τα οποία τον καθιέρωσαν ως θεατρικό συγγραφέα.

1893. Η σχέση του με τον νεαρό λόρδο Αλφρεντ «Μπόζι» Ντάγκλας γίνεται στενότερη. Φημολογείται ότι σύντομα έγιναν εραστές. Ο «Μπόζι» θεωρείται ότι είναι εκείνος που έδωσε την ώθηση στον Όσκαρ να ξανοιχθεί στον χώρο της ανδρικής πορνείας, έναν χώρο που ως τότε του ήταν γνωστός μόνο θεωρητικώς.

1895. Ο πατέρας τού «Μπόζι», βάναυσος και κακότροπος άνθρωπος, εξοργίζεται όταν επιβεβαιώνει τις φήμες για την «ανοίκεια», με το μέτρο της ηθικής της εποχής, σχέση του γιου του. Απρίλιος: Ο Γουάιλντ μηνύει τον πατέρα τού «Μπόζι» για δυσφήμηση αλλά αναγκάζεται να αποσύρει την μήνυση όταν, στη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, συνελήφθη διότι θεωρήθηκε πως αποδείχθηκε η ροπή του προς την ομοφυλοφιλία. Τρεις εβδομάδες αργότερα ο Όσκαρ Γουάιλντ δικάζεται, η δίκη ωστόσο τελειώνει χωρίς απόφαση εκ μέρους των ενόρκων. Με πρωτοβουλία της Εισαγγελίας όμως η δίκη επαναλαμβάνεται και τελικά στις 25 Μαΐου 1895 ο Όσκαρ Γουάιλντ κηρύσσεται ένοχος για προσβολή της δημοσίας αιδούς και καταδικάζεται σε δύο χρόνια καταναγκαστικά έργα.

1897. Από τη φυλακή, γράφει τη μακροσκελή επιστολή «De profundis» («Εκ βαθέων»), ένα από τα πλέον αξιομνημόνευτα κείμενά του. Το κείμενο παραδίδεται Από τον Ουάιλντ στον Γκρος. Αποφυλακίζεται στις 19 Μαΐου.

1898. Δημοσιεύεται η «Μπαλάντα της φυλακής του Ρέντινγκ» λίγο πριν από τον θάνατο της γυναίκας του, το τελευταίο έργο του συγγραφέα, που είχε γραφτεί ένα χρόνο πριν.

1899. Χωρίς την αίγλη του παρελθόντος, έζησε για λίγο καιρό μεταξύ Γαλλίας, Ιταλίας και Ελβετίας χρησιμοποιώντας το όνομα Σεμπάστιαν Μέλμοθ.

1900. 30 Νοεμβρίου: Ο Γουάιλντ πεθαίνει από μηνιγγίτιδα στη Γαλλία. Θα ταφεί ως άπορος σε νοικιασμένο τάφο, στο νεκροταφείο Μπανιέ του Παρισιού.

1905. Ο Γκρος δημοσιεύει ένα μέρος του De Profundis (περίπου το 30% του περιεχομένου του.

1908. Κυκλοφορεί ως τμήμα μιας συλλεκτικής έκδοσης έργων του Ουάιλντ το De Profundis και στη συνέχεια παραχωρείτε στο Βρετανικό Μουσείο με την συμφωνία να μην δημοσιοποιηθεί στο σύνολό του πριν το 1960.

1909. Ο στενός του φίλος Ρόμπι Ρος τον μετέφερε στο Περ Λασέζ. Όταν πέθανε ο Ρόμπι, έπειτα από δική του απαίτηση, η τέφρα του τοποθετήθηκε στον ίδιο τάφο. Ο Όσκαρ Γουάιλντ δεν θα μπορούσε να έχει αντίρρηση στη συγκεκριμένη επιλογή του φίλου του. Ο εγγονός του και βιογράφος του Μέρλιν Χόλαντ επισημαίνει μια χαρακτηριστική φράση του παππού του: «Η φιλία είναι πιο τραγική από τον έρωτα. Διαρκεί περισσότερο».

1949. Ο γιος του Ουάιλντ, Vyvyan Holland, δημοσίευσε εκ νέου το κείμενο του De Profundis, περιέχοντας και αποσπάσματα που δεν είχαν δημοσιευτεί παλαιότερα.

1962. Το De Profundis, κυκλοφορεί τελικά στην πλήρη του μορφή.

Πηγές

Για τη σύνταξη του χρονολογίου του Όσκαρ Ουάιλντ χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από τις ακόλουθες πηγές:

- Μέρλιν Χόλαντ, Όσκαρ Ουάιλντ, μτφ. Νίκος Ταξ. Δαβανέλλος, εκδόσεις ψυχογιός. Αθήνα 2000.

- Όσκαρ Ουάιλντ Μια ζωή επιστολές, μτφ. Γιώργος Μπλάνας, εκδόσεις Ηλέκτρα, Αθήνα 2005.

- Ο ΒΗΜΑ (ΙΣΤΟΡΙΑ, θρυλικές συνεντεύξεις), Κυριακή, 03/02/2002, επιμέλεια αφιερώματος: Εύη Τσιριγωτάκη.

- Οι φωτογραφίες του Όσκαρ Ουάιλντ και τα στοιχεία που τις συνοδεύουν είναι από το λεύκωμα του Μέρλιν Χόλαντ, Όσκαρ Ουάιλντ, μτφ. Νίκος Ταξ. Δαβανέλλος, εκδόσεις ψυχογιός. Αθήνα 2000.

Ο Μπόζι φοιτούσε στο παλιό κολέγιο του Όσκαρ το Μόντλιν, και ακολούθησε επίσης Κλασικές σπουδές. Σε αντίθεση με τον Ουάιλντ, δεν εργαζόταν παρά τις προσπάθειες του Όσκαρ να τον βοηθήσει. Εγκατέλειψε το Πανεπιστήμιο, σχεδόν αμέσως μετά τις φωτογραφίες αυτές, χωρίς πτυχίο. (Φωτ. Γκίλμαν και Σία)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΙΛΝΤ